Zihin Yetersizliği Olan Öğrencilerde Harezmi Modeli Temelli Etkinliklerin İletişim Becerileri Gelişimine Etkisi
Öz
Bu çalışmada, zihin yetersizliği tanısı almış ortaokul kademesindeki öğrencilerin temel iletişim becerilerini artırmak amacıyla Harezmî Eğitim Modeli’nin disiplinlerarası öğretim paradigması temelinde yapılandırılan sekiz uygulama derslik bir müdahale programı tasarlanmış ve yürütülmüştür. Nitel araştırma metodolojisi kapsamında durum çalışması deseniyle şekillendirilen araştırmanın çalışma grubunu, zihin yetersizliği bulunan 10 ortaokul öğrencisi oluşturmaktadır. Eğitim-öğretim süreçleri; hedef kitlenin göz teması kurma, etkileşimde sıra alma, duygu regülasyonu sağlama ve kişilerarası iletişim sürecini bağımsız şekilde yönetebilme gibi sosyal-bilişsel becerilerini desteklemek üzere dijital materyallerle zenginleştirilmiştir. Araştırmanın deneysel verileri; veri çeşitlemesini sağlamak adına doğrudan araştırmacı gözlemleri, süreci yürüten uygulayıcı öğretmenlerin yansıtıcı günlükleri ve paydaşlarla gerçekleştirilen yarı yapılandırılmış görüşmeler vasıtasıyla toplanmıştır. Elde edilen nitel veriler incelenerek tümevarımsal içerik analizi tekniğiyle çözümlenmiş, belirli kod ve temalar altında kategorize edilmiştir. Araştırma sonucunda elde edilen bulgular, dijital materyallerle desteklenen disiplinlerarası müdahale programının, zihin yetersizliği olan öğrencilerin gelişiminde işlevsel bir rol oynadığını göstermiştir. Programın; öğrencilerin iletişimi kendi adımlarıyla başlatma, karşılıklı etkileşim esnasında göz teması kurma ve bunu sürdürme, sözel ifade becerilerini geliştirme, toplumsal ve sınıf içi sosyal kurallara uyum sağlama, duygusal farkındalık düzeylerini artırma ve akranlarıyla empati kurabilme yetilerinde gözlemlenebilir, niteliksel ve olumlu yönde önemli bir gelişim sağladığı tespit edilmiştir. Elde edilen bu somut çıktılar, disiplinlerarası teknoloji entegrasyonunun özel eğitim müfredatlarında sistematik bir şekilde yer alması gerektiğini ortaya koymaktadır.
Anahtar Kelimeler
Zihin Yetersizliği, Özel Eğitim, Harezmi Eğitim Modeli, Dijital Eğitim Materyalleri, İletişim Becerileri
Etik Beyan
Bu çalışmanın hazırlık sürecinde bilimsel araştırma ve yayın etiği kurallarına tam olarak uyulduğunu; kullanılan tüm verilerin akademik dürüstlük çerçevesinde elde edildiğini ve yararlanılan tüm kaynaklara usulüne uygun şekilde atıf yapıldığını beyan ederim.
Kaynakça
- Adams, C. (2021). Assessment and intervention for children with pragmatic language impairment. International Journal of Language & Communication Disorders, 56(1), 1–15. https://doi.org/10.1111/1460-6984.12579
- Alanka, D. (2024). Nitel bir araştırma yöntemi olarak içerik analizi: Teorik bir çerçeve. Kronotop İletişim Dergisi, 1(1), 64–84.
- Arastaman, G., Öztürk Fidan, İ., & Fidan, T. (2018). Nitel araştırmada geçerlik ve güvenirlik: Kuramsal bir inceleme. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 15(1), 37–75. https://doi.org/10.23891/efdyyu.2018.61
- Beaumont, R., & Sofronoff, K. (2008). A multi-component social skills intervention for children with Asperger syndrome: The Junior Detective Training Program. Journal of Child Psychology and Psychiatry, 49(7), 743–753. https://doi.org/10.1111/j.1469-7610.2008.01920x
- Bellini, S., & Akullian, J. (2007). A meta-analysis of video modeling and video self-modeling interventions for children and adolescents with autism spectrum disorders. Exceptional Children, 73(3), 264–287. https://doi.org/10.1177/001440290707300301
- Cihanoğlu, G. (2022). Özel eğitimde dijital oyun ve araçların kullanımı: Bir sistematik derleme. Eğitim Teknolojisi Kuram ve Uygulama, 12(1), 1–25.
- Creswell, J. W. (2013). Nitel araştırma yöntemleri: Beş yaklaşıma göre nitel araştırma ve araştırma deseni (3. bs.). (M. Bütün & S. B. Demir, Çev.). Ankara: Siyasal Yayın Dağıtım.
- Creswell, J. W., & Poth, C. N. (2018). Nitel araştırma yöntemleri: Beş yaklaşıma göre nitel araştırma ve araştırma deseni (4. bs.). (M. Bütün & S. B. Demir, Çev. Ed.). Ankara: Siyasal Kitabevi.
- Çankaya, S., & Karamete, A. (2008). Eğitsel bilgisayar oyunlarının öğrencilerin matematik dersine ve eğitsel bilgisayar oyunlarına yönelik tutumlarına etkisi. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 4(2), 115–127.
- Çelik, H., Başer Baykal, N., & Kılıç Memur, H. (2020). Nitel veri analizi ve temel ilkeleri. Eğitimde Nitel Araştırmalar Dergisi, 8(1), 379–406. https://doi.org/10.14689/issn.2148-2624.1.8c.1s.16m