Zazacayı Ruhuna Nakşeden Şair: Molla Muhammed Ali Huni Hayatı, Sanatı ve Eserleri

Aslen Bingöl merkeze bağlı Ilıcalar Beldesinin İçpınar Köyünden olan Molla Muhammed Ali, ilk dönem şiirlerinde Huni mahlasını kullansa da yakın dönemde kaleme aldığı eserlerinde Molla Muhammed Ali Huni el-Fahrani mahlasını kullanmaya başlamıştır. Büyük dedesi Molla Nasır’ın İçpınar Köyünden Elazığ’ın Palu ilçesinin Beyhan Beldesine gitmesiyle son sekiz kuşaktır burada hayatlarını sürdürmekteler. Molla Muhammed Ali Huni, klasik Zaza edebiyatının en başat şairlerinden biridir. Gençlik yıllarında Zazaca yazımının gerektiğinin farkına varır ve bu yüzden Zaza edebiyatının ilk şairi olan Molla Ahmed-i Hasi’yi köyünde ziyaret eder. Hasi gibi bir Zaza şairi olmak isteğinin ağır bastığı görülmektedir. Yazmış olduğu Zazaca eserler vasıtasıyla, Zazacanın halk arasında tanınması, bilinmesi ve muteber görülmesini amaçlamaktadır. Molla Huni, gençliğinden yaşlılığına kadar her zaman Zazaca aşkı ile yaşamış ve eserlerini de bu aşk ile kaleme almıştır. Yarım asırdan uzun bir süredir kalemini sadece Zazaca için kullanmış ve Zazaca birçok eser yazmıştır. Eserleri arasında mevlitler, kasideler, kısas-ı enbiya vb. birçok eser bulunmaktadır. Bu çalışmada önce Molla Huni’nin nesebi, hayatı, eğitimi, dini ve edebi kişiliği hakkında bilgi verilecek, sonra da tüm eserleri incelenecektir.

Originally from İçpınar Village in Ilıcalar Township, Bingöl, Molla Muhammed Ali used the pen name Huni in his early poems, but in his more recent works, he began using the pen name Molla Muhammed Ali Huni el-Fahrani. His family has lived in Beyhan Township, Palu district of Elazığ, for the past eight generations, since his great-grandfather, Molla Nasır, moved from İçpınar Village. Molla Muhammed Ali Huni is one of the most prominent poets of classical Zaza literature. In his youth, he realized the need for Zaza writing and therefore visited Molla Ahmed-i Hasi, the first poet of Zaza literature, in his village, driven by a strong desire to become a Zaza poet like Hasi. Through his Zaza works, he aimed to make the Zaza language known, recognized, and respected among the people. From his youth to old age, Molla Huni lived with a love for the Zaza language and wrote his works with this same passion. For over half a century, he dedicated his pen solely to the Zaza language and wrote numerous works in Zaza. His works include mawlids (poems praising the Prophet Muhammad), qasidas (odes), qisas-i anbiya (stories of the prophets), and many others. This study will first provide information about Molla Huni's lineage, life, education, religious and literary personality, and then examine all of his works.