...

Öz

Religious education in Kosova continued from Ottoman conquest of Balkans to  the year 1912. After 1912, Serbians made all their effort to prevent the religious education and  services of Muslims, closing mosques and Muslim religious schools (madrasah). Thus, they tried to uproot both moral values and national identity of the community. However, despite all these difficulties Kosovan muslims succeeded to preserve their religion, tradition and religious education. In this study we turn on the history, operation and cirriculum of the madrasas and Islamic Research Center (Faculty of Divinity/Theology) in Prishtina/Kosovo.

Anahtar Kelimeler

• Kosovo,Albania,Religious Education,Madrasas,Mosques,Religious Schools

KOSOVA’DA RESMİ DİN EĞİTİMİ VEREN KURUMLAR

Öz

Kosova’da dini eğitim, Osmanlı İmparatorluğu’nun Balkanları fethinden 1912 yılına kadar devam etmiştir. 1912 yıllından sonra ise Sırplar, camileri ve medreseleri kapatarak/yıkarak Kosova Müslümanlarının ibadetlerini, dini eğitimlerini engellemek amacıyla her türlü yola başvurmuşlardır. Böylece toplumun hem manevi değerlerini, hem de milli kimliğini yok etmek için çalışmışlardır. Ancak, toplumun çoğunluğunu oluşturan Kosovalı Müslümanlar, bütün zorluklara rağmen dinlerini öğrenmekten ve yaşamaktan vazgeçmemişlerdir. Bu çalışma, Medreseler (İmam Hatip Liseleri) ve Priştine İslami Araştırmalar Fakültesi (İlahiyat Fakültesi)’ndeki Din Eğitimi, tarihçesi, işleyişi, müfredatı konularını incelemektedir.

Anahtar Kelimeler

• Kosova,Arnavutlar,Din Eğitimi,Medreseler,Cami,Mektepler

Kaynakça

1. Kaynakça
2. Aliu, Bahri, “Medreseja ka Fituar Statusin qe Meriton”, 50-Vjet Te Medresese se Mesme “Alauddin” Prishtine, Prishtine, 2003.
3. Ahmeti, Bajrush, Historia İslame 3, Abasitet, Medreseja “Alauddin” Prishtine Yay., Prishtine, 2002.
4. Bajçinca, İsa, Plani Dhe Programet (Globale) Mesimore te Medresese se Mesme “Alauddin” te Prishtines, Medreseja e Mesme “Alauddin” e Prishtines Yay., Prishtine, 2007.
5. Boja, Rexhep, “Medreseja ka Nevoje per Perkrahjen e te Gjithe Juve”, 50-Vjet Te Medresese se Mesme “Alauddin” Prishtine, Prishtine, 2003.
6. Çerkezi, Sylejman, “Institucionet me te Larta ta Njohin Medresene nga brenda e jo Vetem si Objekt”, 50-Vjet Te Medresese se Mesme “Alauddin” Prishtine, Prishtine, 2003.
7. Gorani, Hajrullah, “Medreseja Ishte, Eshte dhe do te Jete Shtepia e Zotit dhe e Kombit”, 50-Vjet Te Medresese se Mesme “Alauddin” Prishtine, Prishtine, 2003.
8. Ibrahimi, Nexhat, Medreseja, digë e identitetit fetar dhe kombëtar gjatë historisë, Yayınlanmamış makale, Priştine, 2011.

9. Kasumi, Haki, Bashkesite Fetare ne Kosove, Priştine, 198.
10. Kosova, Parim, Medresete e Prizrenit, Studime Univers 2005 Nr. 7, Tiran, 2005.
11. Maloku, Sherif, Gjeografia e Kosovës, Etni i Teksteve dhe Mjeteve Mësimore i Kosovës Yay., Prishtinë, 1994.
12. Mehdiu, Feti, “Uroj qe Fati i Medresese ‘Alauddin’, te mos Pesoje Fatin e Simotrave te Saj te Perparshme”, 50-Vjet Te Medresese se Mesme “Alauddin” Prishtine, Prishtine, 2003.
13. Novosella, Selatin, “Historia e Prishtines Nuk Mund te Shkruhet pa u Shkruar Historia e Shkelqyer e Kesaj Medreseje”, 50-Vjet Te Medresese se Mesme “Alauddin” Prishtine, Prishtine, 2003.
14. Osmanlı Arşivi Daire Başkanlığı, Osmanlı Arşiv Belgelerinde Kosova Vilayeti, T.C. Başbakanlık Devlet Arşivleri Genel Müdürü, Osmanlı Arşivi Daire Başkanlığı Yayın No: 87., İstanbul, 2007.
15. Osmani, Elez, “Filloi Mesimi Ne Fakultetin E Studimeve İslame Ne Prishtine”, Dituria İslame, E Permuajshme Fetare Kulturore E Shkencore, BİK Yay., Viti VII, Nr. 44, Dhjetor, Prishtine, 1992.
16. Osmani, Rexhep, “Medreseja ka Nevoje per Perkrahjen e te Gjithe Juve”, 50-Vjet Te Medresese se Mesme “Alauddin” Prishtine,, Prishtine, 2003.
17. Pllana, Nusret, “Medreseja e Mesme “Alauddin” dhe Personeli i Saj per UÇK’ne, e Sidomos Prof. Naim Ternava Ka Bere Shume”, 50-Vjet Te Medresese se Mesme “Alauddin” Prishtine, Prishtine, 2003.
18. Qazimi, Qazim, Hyrje ne shkencat e Kur’anit, Medreseja e mesme “Alauddin” e Prishtines Yay., Prishtine, 2006.
19. Qosja, Rexhep, “Ketu Kultivohen Vlerat qe Jane Masa e Qyteterimit: Toleranca Racore, Etnike e Fetare”, 50-Vjet Te Medresese se Mesme “Alauddin” Prishtine, Prishtine, 2003.
20. QIK (Qendra per Informim e Kosoves), Debimet e Shqiptareve dhe Kolonizimi i Kosoves, İnstituti i Historise Prishtine, 1997.
21. Recepagiç, Yaşar, Bugünkü Yugoslavya Topraklarından 1912 Yılına Değin Türk Okullarının Gelişimi ve Niteliği, Çevren Toplum, Bilim, Yazın ve Sanat Dergisi, Yıl XIV, S. 62, Kasım-Aralık 1987, Priştine.
22. Rexhepi, Resul, E Drejta Martesore İslame, Medreseja e mesme “Alauddin” Prishtine Yay. Prishtine, 1996.
23. Ternava, Naim, & Bajçinca, İsa, Medreseja e Mesme Alaud-din, Shtypi Koha Yay., Prishtinë, 2002.
24. Ternava, Naim, “Bazat e besimit” Akaidi 1, Medreseja e mesme “Alaud-din” e Prishtines Yay., Prishtine, 1998.
25. Ternava, Naim, “Pejgamberia, njeriu dhe pergjegjesia”, Akaidi 3, koha Yay. Prishtine, 1999.
26. Ternava, Naim, Morali İslam “Ahlaku 2”, Koha Yay. Prishtine, 2005.
27. Ternava, Naim, “Fraksionet ne İslam”, Akaidi 4, Medreseja e mesme “Alauddin” e Prishtines Yay. Prishtine, 2005.
28. Ternava, Naim, Pasqyre e Filozofise İslame, Medreseja e mesme “Alauddin” e Prishtines, Yay., Prishtine, 2005.
29. Ternava, Naim, 50-Vjet Te Medresese se Mesme “Alauddin” Prishtine, Prishtine, 2003.
30. Vokrri, Abdulla R., Shkollat dhe Arsimi ne Kosove Ndermjet Dy Lufterave Boterore (1918-1941), Biblioteka Pedagogjike Yay., Priştine, 1990.
31. Yılmaz, Murat, Kosova Bağımsızlık Yolunda, İHH İnsani Yay. İstanbul, 2005.
32. Aruçi, Muhammed, Balkanlar’da Din Hizmetleri ve Din Görevlileri, http://www.dinvehayatdergisi.com/eski/dinyazi8.html son erişim 17.11.2011.
33. Elezaj, Rexhep, FSI, vatër e pashuar e dijes dhe kulturës fetare, http://www.bislame.net/web/content/view/76/26/ son erişim 10.01.2012.
34. Etni i Statistikave te Kosoves, Popullsia, (Kosova İstatistik Kurumu, Nüfus) http://esk.rks-gov.net/mbikosoven/popullsia son erişim 28.3.2012.
35. Fakulteti i Studimeve Islame në Prishtinë, Historiku, http://www.fsi-ks.org/index_files/historiku.html son erişim 21.1.2012.
36. Historiku i shkollës, http://medreseja.com/Kategoria/prezantim-i-shkolles/historiku-i-shkolles/ son erişim 22.5.2012, Alauddin Medresesi Resmi Web Sitesi.
37. Mesimdhenesit, http://medreseja.com/about/prishtin/ son erişim 22.4.2012, Alauddin Medresesi Resmi Web Sitesi. Orari Mesimor Per Vitin Akademik 2011-2012, Fakulteti i Studimeve Islame, Prishtine, Ekim 2011.
38. Orari mësimor për vitin akademik 2010/11, Fakulteti i Studimeve Islame (İslami Araştırmalar Fakültesi/İlahiyat Fakültesi) resmi web sitesi, http://www.fsi-ks.org/index_files/orari%20mesimor.html son erişim 10.05.2012.
39. Revista Drita e Kur’anit, http://medreseja.com/Kategoria/revista/ son erişim 12.5.2012, Alauddin Medresesi Resmi Web Sitesi.