Hayat Bilgisi Dersi Sınıf İçi Uygulamaların Öğretmen Adayı Görüşlerine Göre Değerlendirilmesi

Kemal Akkan Batman; Senem Köklü

doi:10.51460/baebd.1569591

Hayat Bilgisi Dersi Sınıf İçi Uygulamaların Öğretmen Adayı Görüşlerine Göre Değerlendirilmesi

Öz

Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti, Milli Eğitim Bakanlığı 2012 yılında eğitim ve öğretim programlarını yeniden düzenleme çalışmaları başlatmış ve bu düzenleme 2016 yılında uygulamaya konmuştur. Bu bağlamda, hayat bilgisi dersi öğretim süreci uygulamalarının incelenmesi önem kazanmaktadır. Bu çalışma, hayat bilgisi dersi öğretim sürecinde öğretmenlerin, öğretim uygulamalarını ortaya koymayı amaçlamaktadır. Araştırma, 2022-2023 eğitim-öğretim yılında Atatürk Öğretmen Akademisi öğretmen adaylarının, devlet okullarında yaptıkları gözlemlere dayanarak, hayat bilgisi öğretim sürecini değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden temel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Veri toplama aracı olarak doküman ve görüşme kullanılmıştır. Veri analizinde betimsel ve içerik analizi yöntemleri kullanılmıştır. İlkokullarda 43 öğretmen adayının 10 hafta boyunca yaptıkları gözlemlere dayalı olarak hazırladıkları gözlem dosyaları doküman olarak kullanıldı. Doküman analizi sonrasında 15 öğretmen adayı ile görüşme yapılmıştır. Çalışmada hayat bilgisi öğretim sürecinde öğretmenler çoğunlukla sunuş yoluyla öğretim stratejisini, yöntem olarak anlatımı ve teknik olarak da soru-cevabı kullandıkları saptanmıştır. En sık kullanılan öğretim materyalleri ise ders kitabı, beyaz tahta ve beyaz tahta kalemi olduğu belirlenmiştir. Tercih edilen sınıf oturma düzeni ikili tiyatrodur. Öğretim sürecinde özellikle sarmal programın uygulanmadığı saptanmıştır. Öğretmenlerin öğretim sürecindeki en önemli problemlerinin ders kitabı ve öğretim programı ile ilgili olduğu belirlenmiştir. Araştırma bulguları ışığında yaşam bilimleri öğretiminde çağdaş uygulamaların benimsenmesini teşvik etmek için önerilerde bulunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

Proje Numarası

Yok

Kaynakça

Akınoğlu, O. (2002). Hayat bilgisi öğretimi, C. Öztürk & D. Dilek, (Ed.). Hayat bilgisi ve sosyal bilgiler öğretimi içinde (s. 2-13). Ankara: Pegem A Yayıncılık.
Atatürk Öğretmen Akademisi Kısa Tarihçesi (2022). http://www.aoa.edu.tr/tarihce.html Erişim Tarihi Eylül, 2025.
Aykaç, N. (2011). Hayat bilgisi dersi öğretim programında kullanılan yöntem ve tekniklerin öğretmen görüşlerine göre değerlendirilmesi sinop ili örneği. Kastamonu Education Journal, 19(1), 113-126. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/817550
Berg, B. L., and Lune, H. (2019). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (4th. Edition) (Qualitative research methods for the social sciences) (Trans. Eds. A. Arı, Trans). Eğitim (2016, 9th. Edition). Konya, Eğitim Yayınevi.
Bilen, M. ( 2006). Plandan uygulamaya öğretim (7. Baskı). Ankara: Anı yayıncılık.
Creswell, J. W. (2009). Research design qualitative, quantitative, and mixed methods approaches (third edition). California: Sage Publications, Inc.
Cyprus Turkish Education System. (2005). KKTC Milli Eğitim ve Kültür Bakanlığı, Talim Terbiye Dairesi. Lefkoşa.
Demir, M. K. (2007). Sınıf öğretmenlerinin hayat bilgisi ve sosyal bilgiler derslerinde gözlem gezisi yöntemini uygulama durumları. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 5 (2), 323-343. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/256349

Demir, S., & Özden, S. (2013). Sınıf öğretmenlerinin öğretimsel stratejilere yöntemlere ve tekniklere ilişkin görüşleri: Hayat bilgisi dersine yönelik tanılayıcı bir çalışma. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi(14), 59-75. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/411276
Demirel, Ö. (2015). Eğitimde program geliştirme kuramdan uygulamaya (22. Baskı). Ankara: Pegem A Akademi.
Feridun, H. (2011). Kıbrıs türk eğitim tarihinde bir ömür (A lifetime in the history of Turkish Cypriot education). Lefkoşa: Galeri Kültür yayınları
Günal, İ. & Akdağ, H. (2021) İlkokul hayat bilgisi öğretim programının sosyal bilgiler öğretim programına yansımasının öğretmen görüşlerine göre değerlendirilmesi. International Journal of New Approaches in Social Studies, 5(2), 493-517. https://doi.org/110.38015/sbyy. 1025581.
Güven, S., & Kılıç, Z. (2017). Hayat bilgisi dersinde kullanılan öğretim yöntemlerinin etkililiği konusunda yapılan lisansüstü tezlerin içerik analizi. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 15(2), 200-223. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/385934
Hanbaba, L. (2011). Oyunla öğretim yönteminin ilköğretim 3. Sınıf öğrencilerinin hayat bilgisi dersi başarısı ve tutumuna etkisi. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Sakarya Üniversitesi. Proquest, https://www.proquest.com/openview/88be2955d32cd73399ab5272b37edb38/1?pq-origsite=gscholar&cbl=2026366&diss=y adresinden alınmıştır.
Hamurcu, G. C., & Akmyradova, M. (2023). Hayat bilgisi dersi ile ilgili yapılmış çalışmaların içerik analizi. Öğretmen Eğitimi Ve Öğretim, 41(1), 31-45. https://doi.prg/10.55661/jnate.1133311
Kabapınar, Y. (2012). Kuramdan uygulamaya hayat bilgisi ve sosyal bilgiler öğretimi (3. Baskı). Ankara: Pegem A Publishing.
Kapon Priamary (2023). Using a spiral curriculum model to enhance learning. Retrieved August 28, 2024, from https://www.kapowprimary.com/blog/using-a-spiral-curriculum-model-to-enhance-learning/
Kara, K. (2008). İlköğretim 3. Sınıf hayat bilgisi dersinde sorgulama merkezli etkinliklerel yapılan proje çalışmalarınıdaki öğrenci performasının değerlendirilmesi (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Çukurova Üniversitesi. https://platform.almanhal.com/Details/Thesis/2000240404# adresinden alınmıştır.
Karasu Avcı, E., & Ketenoğlu Kayabaşı, Z. E. (2019). Opinions of classroom teachers methods and techniques used in their lessons: A phenomenological research. Hacettepe University Journal of Education, 34(4), 926-942. doi: 10.16986/HUJE.2018044069
Kıbrıs Türk Eğitim Sistemi (2005). Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Milli Eğitim ve Kültür Bakanlığı. Lefkoşa: Devlet Basımevi.
Küçükkaragöz, H. (2004). Bilişsel gelişim ve dil gelişimi. (B. Yeşilyaprak, Ed), Gelişim ve öğrenme psikolojisi. Ankara: Pegem A Yayıncılık.
Merriam, S. B. (2015). Nitel araştırma: Desen ve uygulama için bir rehber (Qualitative research a guide and implementation). (S. Turan, Trans Edit). Ankara: Nobel (2013, 3rd. Edition).
Milli Eğitim Yasası, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (1986). http://www.mebnet.net/sites/default/files/yasalar/17-1986.pdf (Accessed July 2024).
Nesim, A. (1987). Batmayan eğitim güneşlerimiz, Kıbrıs Türk Eğitimi hakkında bir araştırma. Lefkoşa: KKTC Milli Eğitim ve Kültür Bakanlığı Yayınları:6
Palavan, Ö., & Başar, E. (2014). Hayat bilgisi dersinde beyin temelli öğrenmenin öğrencilerin başarılarına ve kalıcılığa etkisi. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 18(1), 165-178.
Sönmez, V. (1996). Hayat bilgisi öğretimi ve öğretmen kılavuzu. Ankara: Anı Yayıncılık.
Sönmez, V. (2005). Program geliştirmede öğretmen elkitabı (12. Baskı). Ankara: Anı Yayıncılık.
Şahin, M. (2019). The importance of class seating arrangements. Ihlara Journal of Educational Research, 4(1), 73-101.
Şahin, D. & Güven, S. (2016). Sınıf öğretmenlerinin fen bilimleri hayat bilgisi ve sosyal bilgiler derslerindeki yöntem ve teknik kullanımına ilişkin görüşleri. Online Fen Eğitimi Dergisi, 1(1): 42-59. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/235940
Temel eğitim programı (K-12 Curriculum) (2016). KKTC Milli Eğitim ve Kültür Bakanlığı TRNC, Ministery of National Education and Culture. Retrieved May, 2019, from http://tepgp.emu.edu.tr/
Türköz, A. (2018). Sınıf öğretmenlerinin hayat bilgisi dersinde yararlandıkları öğretim materyalleri, strateji, yöntem ve tekniklerine ilişkin kullanma durumları ve görüşleri (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi, Tokat. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezDetay.jsp?id=kP4lxstFsuf0MN9bC9EFiA&no=kheRHwMrb8Tf6vyE4F7bdg adresinden alınmıştır.
Utkur, N. (2018). What pre-service primary teachers think about instruction of life studies course. Inonu University Journal of the Faculty of Education, 19(2), 189- 203. DOI: 10.17679/inuefd.340146
Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2013). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (Qualitative research methods in the social sciences). Ankara: Seçkin publishing.
Yıldırım, G . (2021). Sınıf öğretmeni adaylarının hayat bilgisi dersine yönelik görüşleri: Gazi Üniversitesi örneği. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 10 (1), 568-589. Retrieved from http://www.itobiad.com/tr/pub/issue/60435/790414

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Sosyal ve Beşeri Bilimler Eğitimi (Ekonomi, İşletme ve Yönetim Hariç)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Kemal Akkan Batman ^*
0000-0001-8972-2226
Cyprus

Senem Köklü
0009-0000-4556-844X
Cyprus

Erken Görünüm Tarihi

11 Nisan 2026

Yayımlanma Tarihi

28 Nisan 2026

Gönderilme Tarihi

18 Ekim 2024

Kabul Tarihi

21 Ocak 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 17 Sayı: 1

DOI

https://doi.org/10.51460/baebd.1569591

IZ

https://izlik.org/JA22NU66YU

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Batman, K. A., & Köklü, S. (2026). Hayat Bilgisi Dersi Sınıf İçi Uygulamaların Öğretmen Adayı Görüşlerine Göre Değerlendirilmesi. Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi, 17(1), 120-145. https://doi.org/10.51460/baebd.1569591

AMA

1.Batman KA, Köklü S. Hayat Bilgisi Dersi Sınıf İçi Uygulamaların Öğretmen Adayı Görüşlerine Göre Değerlendirilmesi. BAEBD. 2026;17(1):120-145. doi:10.51460/baebd.1569591

Chicago

Batman, Kemal Akkan, ve Senem Köklü. 2026. “Hayat Bilgisi Dersi Sınıf İçi Uygulamaların Öğretmen Adayı Görüşlerine Göre Değerlendirilmesi”. Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi 17 (1): 120-45. https://doi.org/10.51460/baebd.1569591.

EndNote

Batman KA, Köklü S (01 Nisan 2026) Hayat Bilgisi Dersi Sınıf İçi Uygulamaların Öğretmen Adayı Görüşlerine Göre Değerlendirilmesi. Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi 17 1 120–145.

IEEE

[1]K. A. Batman ve S. Köklü, “Hayat Bilgisi Dersi Sınıf İçi Uygulamaların Öğretmen Adayı Görüşlerine Göre Değerlendirilmesi”, BAEBD, c. 17, sy 1, ss. 120–145, Nis. 2026, doi: 10.51460/baebd.1569591.

ISNAD

Batman, Kemal Akkan - Köklü, Senem. “Hayat Bilgisi Dersi Sınıf İçi Uygulamaların Öğretmen Adayı Görüşlerine Göre Değerlendirilmesi”. Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi 17/1 (01 Nisan 2026): 120-145. https://doi.org/10.51460/baebd.1569591.

JAMA

1.Batman KA, Köklü S. Hayat Bilgisi Dersi Sınıf İçi Uygulamaların Öğretmen Adayı Görüşlerine Göre Değerlendirilmesi. BAEBD. 2026;17:120–145.

MLA

Batman, Kemal Akkan, ve Senem Köklü. “Hayat Bilgisi Dersi Sınıf İçi Uygulamaların Öğretmen Adayı Görüşlerine Göre Değerlendirilmesi”. Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi, c. 17, sy 1, Nisan 2026, ss. 120-45, doi:10.51460/baebd.1569591.

Vancouver

1.Kemal Akkan Batman, Senem Köklü. Hayat Bilgisi Dersi Sınıf İçi Uygulamaların Öğretmen Adayı Görüşlerine Göre Değerlendirilmesi. BAEBD. 01 Nisan 2026;17(1):120-45. doi:10.51460/baebd.1569591