Çocuklarla Çalışan Okul Psikolojik Danışmanlarının Problem Davranışlara Yönelik Görüşlerinin İncelenmesi

Olcan Aslan; İrem Topuz

doi:10.51460/baebd.1605736

Çocuklarla Çalışan Okul Psikolojik Danışmanlarının Problem Davranışlara Yönelik Görüşlerinin İncelenmesi

Öz

Bu araştırma, okul öncesi ve ilkokul düzeyinde çalışan okul psikolojik danışmanlarının, çocuklarda karşılaştıkları problem davranışlar ve bu davranışlara yönelik çözüm stratejilerini incelemektedir. Nitel araştırma yöntemiyle yapılan çalışmada, 8 ana tema ve 53 alt kod belirlenmiştir. Araştırmanın bulgularına göre danışmanların mesleki becerileri arasında empati, güçlü iletişim ve sabırlı olma öne çıkmıştır. Saldırganlık, sınır tanımama ve akran zorbalığı en sık gözlemlenen problem davranışlar olarak belirtilmiştir. Bu davranışların temelinde ise ebeveyn tutumları, aile içi problemler ve ilgisizlik gibi faktörlerin yer aldığı görülmüştür. Danışmanlar, bireysel ve grup görüşmeleri, oyun terapisi ve duygu odaklı etkinliklerle sorunları ele almaktadır. Ayrıca, aile ve sınıf öğretmenleri ile iş birliği yapmanın önemine dikkat çekilmiştir. En büyük zorluklar arasında aile desteğinin yetersizliği ve iş birliğinin sınırlı olması yer almıştır. Çalışma, okul psikolojik danışmanlarının erken müdahale ve problem davranışların çözümünde kilit bir rol oynadığını vurgulamaktadır. Sonuçlar, mesleki becerilerin geliştirilmesi ve okullarda farkındalık programlarının uygulanması gerektiğine işaret etmektedir. Farklı yaş gruplarıyla yapılacak çalışmaların da daha kapsamlı bulgular sunabileceği belirtilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

Bu çalışmada uygulanan tüm prosedürler Maltepe Üniversitesi Araştırma ve Etik Kurulu'nun 2023/14-01 sayılı kararının yanı sıra 1964 Helsinki Bildirgesi ve sonraki değişiklikleri veya benzer etik standartlara uygun olarak gerçekleştirilmiştir.

Kaynakça

Akçadağ, T. (2016). Sorun davranışların yönetimi. H. Kıran ve K. Çelik (Ed.), Etkili sınıf yönetimi içinde (ss. 255-288). Ankara: Anı Yayıncılık.
Akyol, T., Baydemir, G., Akman, B., Kükürtcü, S. K., vd. (2011). Okul öncesi öğretmenlerinin sınıfta karşılaştıkları sorun davranışlara ilişkin düşünceleri. Education Sciences, 6(2), 1715-1731.
Alisinanoğlu, F., & Kesicioğlu, O. S. (2010). Okul öncesi dönem çocuklarının davranış sorunlarının çeşitli değişkenler açısından incelenmesi (Giresun ili örneği). Kuramsal Eğitimbilim Dergisi, 3(1).
Allen, M., & Daly, K. (2007). The effects of father involvement: A summary of the research evidence. University of Guelph.
Arnold, D. H., McWilliams, L., & Arnold, E. H. (1998). Teacher discipline and child misbehavior in day care: Untangling causality with correlational data. Developmental Psychology, 34(2), 276. https://doi.org/10.1037/0012-1649.34.2.276
Aslan, A. M., & Güven, M. (2019). Okul psikolojik danışmanlarının ailelerle yürüttükleri konsültasyon çalışmaları. Turkish Psychological Counseling and Guidance Journal, 9(52), 109-148.
Baş, A. U., & Kabasakal, Z. T. (2010). İlköğretim okullarında saldırganlık ve şiddet davranışlarının yaygınlığı. İlköğretim Online, 9(1), 93-105.
Bauman, S. (2008). The role of elementary school counselors in reducing school bullying. The Elementary School Journal, 108(5), 339-354. https://doi.org/10.1086/589467

Birkan, B. (2002). Çocuklarda davranış sorunları ve başa çıkma yolları. Çoluk Çocuk Aylık Anne Baba Eğitimci Dergisi, 17, 18-20.
Björkqvist, K. (1997). Learning Aggression from Models: From a Social Learning Toward a Cognitive Theory of Modeling. In S. Feshbach & J. Zagrodzka (Eds.), Aggression: Biological, Developmental, and Social Perspectives. Plenum Press.
Büyüköztürk, Ş., Kılıç-Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2016). Bilimsel araştırma yöntemleri (21. basım). Ankara: Pegem Akademi. https://doi.org/10.14527/9789944919289
Caldarella, P., & Merrell, K. W. (1997). Common dimensions of social skills of children and adolescents: A taxonomy of positive behaviors. School Psychology Review, 26(2), 264-278. https://doi.org/10.1080/02796015.1997.12085865
Campbell, S. B. (1995). Behavior problems in preschool children: A review of recent research. Journal of Child Psychology and Psychiatry, 36(1), 113-149. https://doi.org/10.1111/j.1469-7610.1995.tb01657.x
Cicchetti, D., & Cohen, D. J. (Eds.). (1995). Developmental psychopathology, Vol. 2. Risk, disorder, and adaptation. John Wiley & Sons.
Corey, G. (2013). Theory and practice of counseling and psychotherapy. Cengage Learning.
Creswell, J. W. (2013). Qualitative inquiry and research design: Choosing among five approaches (3rd ed.). SAGE Publications.
Cüceloğlu, D. (1994). İnsan ve davranışı, psikolojinin temel kavramları. Remzi Kitapevi.
Demirtaş, Z. (2019). Sınıf yönetimi. Az Akademi.
Downey, C., & Crummy, A. (2022). The impact of childhood trauma on children's wellbeing and adult behavior. European Journal of Trauma & Dissociation, 6(4), 100273. https://doi.org/10.1016/j.ejtd.2021.100273
Durlak, J. A., Weissberg, R. P., Dymnicki, A. B., Taylor, R. D., & Schellinger, K. B. (2011). The impact of enhancing students’ social and emotional learning: A meta‐analysis of school‐based universal interventions. Child Development, 82(1), 405-432. https://doi.org/10.1111/j.1467-8624.2010.01564.x
Dursun, A. (2010). Okul öncesi dönemdeki çocukların davranış problemleriyle anne baba tutumları arasındaki ilişkinin incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Dokuz Eylül Üniversitesi.
Elkin N, Soydan AM. (2024). Halk Sağlığı Perspektifinden Çocuklarda Teknoloji Bağımlılığı ve Ekran Maruziyeti. STED, 33(4), 307-315.
Erchul, W. P., & Martens, B. K. (2010). School consultation: Conceptual and empirical bases of practice. Springer Science & Business Media.
Ersoy, A. F. (2017). Fenomenoloji. A. Saban & A. Ersoy (Ed.), Eğitimde nitel araştırma desenleri içinde (ss. 51-105). Ankara: Anı Yayıncılık.
Gapin, J. I., Labban, J. D., & Etnier, J. L. (2011). The effects of physical activity on attention deficit hyperactivity disorder symptoms: The evidence. Preventive Medicine, 52, 70-74. https://doi.org/10.1016/j.ypmed.2011.01.022
George, A. & Pandey, D. (2024). The Evolution of Education as a Tool for Corporate Utility: From Industrial Revolution to Present-Day Vocational Preparation. Partners Universal International Innovation.
Goodman-Scott, E., & Betters-Bubon, J. (2015). Aligning comprehensive school counseling programs and positive behavioral interventions and supports to maximize school counselors' efforts. Professional School Counseling, 19(1), 57-69. https://doi.org/10.5330/1096-2409-19.1.57
Gönültaş, O., Uzun, K., & Akın, M. S. (2021). Ergenlerin aile içi ilişki algılarının çeşitli değişkenlere göre incelenmesi. Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 8(2), 391-405. https://doi.org/10.21666/muefd.718075
Gray, D. E. (2014). Doing research in the real World. Sage.
Greenberg M. T. (2006). Promoting resilience in children and youth: preventive interventions and their interface with neuroscience. Annals of the New York Academy of Sciences, 1094, 139–150. https://doi.org/10.1196/annals.1376.013
Gültekin-Akduman, G. (2017). Çocuklarda görülen uyum ve davranış sorunları. A. Güngör Aytar (Ed.), Ruh sağlığı, (ss. 89-124). Hedef.
Hemmeter, M. L., Fox, L., & Snyder, P. (2013). A tiered model for promoting social-emotional competence and addressing challenging behavior. V. Buysse & E. Peisner-Feinberg (Ed.), Handbook of response to intervention in early childhood (ss. 85-101). Baltimore, MD: Brookes.
Huaqing, C., & Kaiser, A. P. (2003). Behaviour problems of preschool children from low-income families: Review of the literature. Early Childhood Special Education, 23, 188-216. https://doi.org/10.1177/02711214030230040201
Işık, E. (2021). Erken çocuklukta görülen davranış problemlerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, 22(40), 183-226.
Kandır, A. (2000). Öğretmenlerin beş-altı yaş çocuklarında görülen davranış problemlerine ilişkin bilgi ve tutumları. Mesleki Eğitim Dergisi, 2(1), 42-50.
Karaoğlu, M. (2011). Başarıya ilk adım erken müdahale programının 5-6 yaş grubu çocuklarının problem davranışlarına, sosyal becerilerine ve akademik etkinliklerle ilgilenme sürelerine olan etkisi [Yayımlanmamış doktora tezi]. Marmara Üniversitesi.
Kılıç, M., Kalkan, S., & Avcı, C. (2021). Okul öncesi öğretmenlerinin çocuklardaki problem davranışı belirleme ve davranışa müdahale stratejileri. Yaşadıkça Eğitim, 35(1), 38-52. https://doi.org/10.33308/26674874.2021351239
Kılınç, M., & Uzun, K. (2020a). Ergenlerin öznel iyi oluşlarının yordayıcıları olarak akran zorbalığı ve akran mağduriyeti. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 21(3), 1400-1439. https://doi.org/10.29299/kefad.853992
Kılınç, M., & Uzun, K. (2020b). Ergenlerin yaşam doyumlarının yordayıcıları olarak direkt ve dolaylı akran baskısı. OPUS – Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi, 16(28), 1241-1271. https://doi.org/10.26466/opus.748254
Kılınç, M., & Uzun, K. (2022). Belirsizliğe tahammülsüzlüğün psikolojik danışmanların psikolojik sağlamlıkları üzerindeki etkisinde psikolojik zihinliliğin aracı rolünün incelenmesi. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 23(3), 2782-2835. https://doi.org/10.29299/kefad.1178241
Kourkoutas, E., Stavrou, P.-D., & Plexousakis, S. (2018). Teachers’ emotional and educational reactions toward children with behavioral problems: Implication for school-based counseling work with teachers. Journal of Psychology and Behavioral Science, 6(2), 17-33. https://doi.org/10.15640/jpbs.v6n2a3
Kovacs, M., & Devlin, B. (1998). Internalizing disorders in childhood. Journal of Child Psychology and Psychiatry, 39(1), 47–63. https://doi.org/10.1111/1469-7610.00303
Landreth, G. L. (2012). Play therapy: The art of the relationship. Routledge.
Lincoln, S., & Guba, G. (1985). Naturalistic inquiry. SAGE.
Mancillas, A. (2006). Counseling students' perceptions of counseling effectiveness. 2006 ACA Annual Convention içinde. American Counseling Association.
McLeod, J. (2019). An introduction to counselling and psychotherapy: Theory, research, and practice. McGraw-Hill Education (UK).
Merrell, K. W. (2001). Helping students overcome depression and anxiety: A practical guide. Guilford Press.
Miles, M. B., & Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis: An expanded sourcebook. SAGE.
Moutakas, C. (1994). Phenomenological Research Methods. SAGE.
Murray, C. (2009). Parent and teacher relationships as predictors of school engagement and functioning among low-income urban youth. The Journal of Early Adolescence, 29(3), 376–404. https://doi.org/10.1177/0272431608322940
Mutluer, T., Doenyas, C., & Aslan Genc, H. (2020). Behavioral Implications of the Covid-19 Process for Autism Spectrum Disorder, and Individuals' Comprehension of and Reactions to the Pandemic Conditions. Frontiers in psychiatry, 11, 561882. https://doi.org/10.3389/fpsyt.2020.561882
Olweus, D. (1994). Bullying at school: Basic facts and effects of a school-based intervention program. Journal of Child Psychology and Psychiatry, 35(7), 1171-1190. https://doi.org/10.1111/j.1469-7610.1994.tb01229.x
Owen, F. K., & Dost, M. T. (2020). Psikolojik danışman adaylarına göre etkili psikolojik danışmanın özellikleri ve psikolojik danışman eğitiminin etkisi. IBAD Sosyal Bilimler Dergisi, 8, 259-274. https://doi.org/10.21733/ibad.728147
Özbey, S. (2010). Okul öncesi çocuklarda uyum ve davranış problemleriyle başa çıkmada ailenin rolü. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi, 21(21), 9-18.
Patton, M. Q. (1987). How to use qualitative methods in evaluation. Newbury Park, CA: Sage.
Ray, D. C., Schottelkorb, A., & Tsai, M.-H. (2007). Play therapy with children exhibiting symptoms of attention deficit hyperactivity disorder. International Journal of Play Therapy, 16(2), 95–111. https://doi.org/10.1037/1555-6824.16.2.95
Sanders, M. R. (2008). Triple P-Positive Parenting Program as a public health approach to strengthening parenting. Journal of Family Psychology, 22(4), 506. https://doi.org/10.1037/0893-3200.22.3.506
Sheridan, S. M., Moen, A. L., & Knoche, L. L. (2017). Family-School Partnerships in Early Childhood. The Wiley Handbook of Early Childhood Development Programs, Practices, and Policies, 287–309. https://doi.org/10.1002/9781118937334.ch13
Temiz, S. (2020). Okul öncesi öğretmenlerinin sınıflarında karşılaştıkları öğrenci davranış problemleri, bu problemlerin öğretme-öğrenme sürecine etkileri ve bunları yönetme stratejileri. Uluslararası Liderlik Eğitimi Dergisi, 1(1), 1-10.
Topuz, İ., & Aslan, O. (2024). Investigation of the Mediating Role of Empathy in the Relationship Between Adolescents’ Prosocial Behaviors and Bullying Tendencies. Çukurova Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 53(3), 1084-1109. https://doi.org/10.14812/cuefd.1463625
Tremblay, R. E., Vitaro, F., & Côté, S. M. (2018). Developmental origins of chronic physical aggression: A bio-psycho-social model for the next generation of preventive interventions. Annual Review of Psychology, 69(1), 383–407. https://doi.org/10.1146/annurev-psych-010416-044030
Tso, W. W. Y., Wong, R. S., Tung, K. T. S., Rao, N., & Fu, K. W. (2020). Vulnerability and resilience in children during the COVID-19 pandemic. European Child & Adolescent Psychiatry, 31, 161-176. https://doi.org/10.1007/s00787-020-01680-8
Ttofi, M. M., & Farrington, D. P. (2011). The predictive efficiency of school bullying versus later offending: A systematic/meta‐analytic review of longitudinal studies. Criminal Behaviour and Mental Health, 21(2), 80–89. https://doi.org/10.1002/cbm.808
Uzun, K., & Uzun, P. Y. (2022). Öğretmenlerin mesleki tükenmişliklerine alternatif bir çözüm yolu olarak pozitif psikolojinin kullanılması. Ordu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 12(3), 2823-2864. https://doi.org/10.48146/odusobiad.1084316
Uzun, K., Tagay, Ö., & Cırcır, O. (2024). Childhood traumas and future expectations in adolescents: Examination the role of perceived social support and attitudes to seeking psychological help. Current Psychology, 43(8), 7116-7130. https://doi.org/10.1007/s12144-023-04925-2
Van-Manen, M. (2014). Phenomenology of practice: Meaning-giving methods in phenomenological research and writing. Walnut Creek: Left Coast Press.
Walker, H. M., Ramsey, E., & Gresham, F. M. (2004). Antisocial behavior in school: Evidence-based practices. Wadsworth Publishing.
Webster-Stratton, C., & Reid, M. J. (2003). Treating conduct problems and strengthening social and emotional competence in young children: The Dina Dinosaur Treatment Program. Journal of Emotional and Behavioral Disorders, 11(3), 130-143. https://doi.org/10.1177/10634266030110030101
Woolfolk-Hoy, A. (2015). Eğitim psikolojisi (D. Özen, Çev. Ed.). Kaknüs.
Yanıt, E. (2020). “Çocuğumu benden alın!” Sınır koyma probleminin çocuk merkezli oyun terapisi ile sağaltımı (Olgu Sunumu). Türkiye Bütüncül Psikoterapi Dergisi, 3(5), 35-48.
Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2018). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (11. basım). Seçkin Yayıncılık.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Çocuk Gelişimi Eğitimi, Alan Eğitimleri (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Olcan Aslan ^*
0000-0001-9987-0425
Türkiye

İrem Topuz
0000-0002-7085-8470
Türkiye

Erken Görünüm Tarihi

5 Mart 2025

Yayımlanma Tarihi

28 Nisan 2025

Gönderilme Tarihi

23 Aralık 2024

Kabul Tarihi

16 Şubat 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 16 Sayı: 1

DOI

https://doi.org/10.51460/baebd.1605736

IZ

https://izlik.org/JA74WW97ZM

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Aslan, O., & Topuz, İ. (2025). Çocuklarla Çalışan Okul Psikolojik Danışmanlarının Problem Davranışlara Yönelik Görüşlerinin İncelenmesi. Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi, 16(1), 697-723. https://doi.org/10.51460/baebd.1605736

AMA

1.Aslan O, Topuz İ. Çocuklarla Çalışan Okul Psikolojik Danışmanlarının Problem Davranışlara Yönelik Görüşlerinin İncelenmesi. BAEBD. 2025;16(1):697-723. doi:10.51460/baebd.1605736

Chicago

Aslan, Olcan, ve İrem Topuz. 2025. “Çocuklarla Çalışan Okul Psikolojik Danışmanlarının Problem Davranışlara Yönelik Görüşlerinin İncelenmesi”. Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi 16 (1): 697-723. https://doi.org/10.51460/baebd.1605736.

EndNote

Aslan O, Topuz İ (01 Nisan 2025) Çocuklarla Çalışan Okul Psikolojik Danışmanlarının Problem Davranışlara Yönelik Görüşlerinin İncelenmesi. Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi 16 1 697–723.

IEEE

[1]O. Aslan ve İ. Topuz, “Çocuklarla Çalışan Okul Psikolojik Danışmanlarının Problem Davranışlara Yönelik Görüşlerinin İncelenmesi”, BAEBD, c. 16, sy 1, ss. 697–723, Nis. 2025, doi: 10.51460/baebd.1605736.

ISNAD

Aslan, Olcan - Topuz, İrem. “Çocuklarla Çalışan Okul Psikolojik Danışmanlarının Problem Davranışlara Yönelik Görüşlerinin İncelenmesi”. Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi 16/1 (01 Nisan 2025): 697-723. https://doi.org/10.51460/baebd.1605736.

JAMA

1.Aslan O, Topuz İ. Çocuklarla Çalışan Okul Psikolojik Danışmanlarının Problem Davranışlara Yönelik Görüşlerinin İncelenmesi. BAEBD. 2025;16:697–723.

MLA

Aslan, Olcan, ve İrem Topuz. “Çocuklarla Çalışan Okul Psikolojik Danışmanlarının Problem Davranışlara Yönelik Görüşlerinin İncelenmesi”. Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi, c. 16, sy 1, Nisan 2025, ss. 697-23, doi:10.51460/baebd.1605736.

Vancouver

1.Olcan Aslan, İrem Topuz. Çocuklarla Çalışan Okul Psikolojik Danışmanlarının Problem Davranışlara Yönelik Görüşlerinin İncelenmesi. BAEBD. 01 Nisan 2025;16(1):697-723. doi:10.51460/baebd.1605736

Okul Öncesi Dönem Çocuklarında Sosyal Becerilerin Yordayıcıları Olarak Dijital Oyun Bağımlılığı Eğilimlerinin ve Farklı Demografik Değişkenlerin Rolü

Türk Eğitim Bilimleri Dergisi

https://doi.org/10.37217/tebd.1651827

OKUL PSİKOLOJİK DANIŞMANLARININ ETKİLEŞİM VE ROLLERİ ÜZERİNE SEMBOLİK ETKİLEŞİM KURAMI BAĞLAMINDA NİTEL BİR ÇALIŞMA

Uluslararası Anadolu Sosyal Bilimler Dergisi

https://doi.org/10.47525/ulasbid.1739707

Çocuklarla Çalışan Okul Psikolojik Danışmanlarının Problem Davranışlara Yönelik Görüşlerinin İncelenmesi

Çocuklarla Çalışan Okul Psikolojik Danışmanlarının Problem Davranışlara Yönelik Görüşlerinin İncelenmesi

Öz

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Erken Görünüm Tarihi

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster

Cited By

Okul Öncesi Dönem Çocuklarında Sosyal Beceri Düzeyleri İle Problemli Medya Kullanımı Arasındaki İlişkinin İncelenmesi

The Role of Digital Game Addiction Tendencies in Explaining Preschool Children's Resilience

AKRAN ZORBALIĞINI ÖNLEMEK: OKULLARDA POZİTİF PSİKOLOJİNİN KULLANILMASI

Mental İyi Oluşun Yordayıcıları Olarak Aile Aidiyeti ve Çeşitli Demografik Değişkenlerin İncelenmesi

Okul Öncesi Dönemde Psikolojik Sağlamlık ve Problem Davranışlar Arasındaki İlişkinin İncelenmesi

Okul Öncesi Dönem Çocuklarında Sosyal Becerilerin Yordayıcıları Olarak Dijital Oyun Bağımlılığı Eğilimlerinin ve Farklı Demografik Değişkenlerin Rolü

OKUL PSİKOLOJİK DANIŞMANLARININ ETKİLEŞİM VE ROLLERİ ÜZERİNE SEMBOLİK ETKİLEŞİM KURAMI BAĞLAMINDA NİTEL BİR ÇALIŞMA