Araştırma Makalesi

“Everyone Can Do Everything!”: Exploring Shifts in Gender Norms in Preschool Classrooms

Cilt: 16 Sayı: 2 28 Ağustos 2025
PDF İndir
EN TR

“Everyone Can Do Everything!”: Exploring Shifts in Gender Norms in Preschool Classrooms

Öz

Okul öncesi öğretmenleri, çocukların toplumsal cinsiyet algılarını şekillendirmede ve sınıf ortamlarında toplumsal cinsiyet eşitliğini teşvik etmede kritik bir rol oynamaktadır. Bu nitel araştırma, Türkiye’de görev yapan beş okul öncesi öğretmeninin sınıf içi toplumsal cinsiyet eşitliğine yönelik uygulamalarına odaklanarak hem öğretmenlerin pedagojik yaklaşımlarında hem de çocukların toplumsal cinsiyet rollerine ilişkin düşüncelerinde nasıl dönüşümler yaşandığını incelemiştir. Dört hafta süren uygulama sürecinde öğretmenler, oyuncaklar, renkler, ev içi roller ve meslekler gibi temalar etrafında haftalık etkinlikler tasarlayıp uygulamış; bu etkinliklerde drama, oyun temelli öğrenme ve etkileşimli kitap okuma gibi yöntemlerden yararlanmışlardır. Araştırma verileri, öğretmenlerin yansıtıcı günlükleri, sınıf gözlemleri ve yarı yapılandırılmış görüşmeler aracılığıyla toplanmıştır. Tematik analiz yoluyla çözümlenen veriler, (1) görünmez kalıplarla yüzleşme ve uygulamada dönüşüm, (2) çocukların gelişen toplumsal cinsiyet farkındalığı ve (3) toplumsal cinsiyete dayalı tercihlerde süregelen gerilimler olmak üzere üç ana tema etrafında yapılandırılmıştır. Bulgular, toplumsal cinsiyet eşitliğine yönelik uygulamaların yalnızca çocukların farkındalığını artırmaya yönelik sınıf içi müdahalelerle sınırlı kalmadığını; aynı zamanda öğretmenler için de önemli bir öğrenme ve öz farkındalık sürecini tetiklediğini ortaya koymuştur. Ayrıca, bazı çocukların toplumsal cinsiyet rollerine yönelik daha kapsayıcı bakış açıları geliştirdiği, ancak özellikle erkek çocukların oyun bağlamında toplumsal cinsiyet kalıp yargılarına daha sıkı bir şekilde tutunmaya devam ettikleri gözlemlenmiştir. Bu çalışma, okul öncesi eğitimde toplumsal cinsiyet eşitliğinin sağlanabilmesi için öğretmen eğitimine öncelik verilmesi, toplumsal cinsiyete duyarlı öğretim programlarının geliştirilmesi ve ailelerin sürece etkin bir şekilde dahil edilmesi gerektiğine işaret etmektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Adriany, V. (2019). Being a princess: Young children's negotiation of femininities in a kindergarten classroom in Indonesia. Gender and Education, 31(6), 724-741. https://doi.org/10.1080/09540253.2018.1496229
  2. Aina, O. E., and Cameron, P. A. (2011). Why does gender matter? Counteracting stereotypes with young children. Dimensions of Early Childhood, 39(3), 11-19. Braun, V. and Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77–101. https://doi.org/10.1191/1478088706qp063oa
  3. Burton, C. (2020). Gender disrupted during storytime: Critical literacy in early childhood education. Journal of Childhood Studies, 45(4), 35–48. https://doi.org/10.18357/jcs00018978
  4. Callahan, S., and Nicholas, L. (2019). Dragon wings and butterfly wings: Implicit gender binarism in early childhood. Gender and Education, 31(6), 705-723. https://doi.org/10.1080/09540253.2018.1552361
  5. Chapman, R. (2016). A case study of gendered play in preschools: How early childhood educators' perceptions of gender influence children's play. Early Child Development and Care, 186(8), 1271–1284. https://doi.org/10.1080/03004430.2015.1089435
  6. Chapman, R. (2021). Moving beyond ‘gender-neutral’: Creating gender expansive environments in early childhood education. Gender and Education, 34(3), 1–16. https://doi.org/10.1080/09540253.2021.1902485
  7. Charalampous, A. and Sidiropoulou, T. (2024). A threefold approach to children’s choice of play in the school and family environment. European Journal of Education Studies, 11(5), 21–41.
  8. Creswell, J. W. (2007). Five qualitative approaches to inquiry. In J. W. Creswell (Ed.), Qualitative inquiry and research design: Choosing among five approaches (pp. 53-84). Sage.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Çocuk Gelişimi Eğitimi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

25 Ağustos 2025

Yayımlanma Tarihi

28 Ağustos 2025

Gönderilme Tarihi

22 Mayıs 2025

Kabul Tarihi

31 Temmuz 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 16 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Özen Uyar, R., & Yiğit Gençten, V. (2025). “Everyone Can Do Everything!”: Exploring Shifts in Gender Norms in Preschool Classrooms. Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi, 16(2), 3125-3146. https://doi.org/10.51460/baebd.1704009
AMA
1.Özen Uyar R, Yiğit Gençten V. “Everyone Can Do Everything!”: Exploring Shifts in Gender Norms in Preschool Classrooms. BAEBD. 2025;16(2):3125-3146. doi:10.51460/baebd.1704009
Chicago
Özen Uyar, Rabia, ve Vahide Yiğit Gençten. 2025. “‘Everyone Can Do Everything!’: Exploring Shifts in Gender Norms in Preschool Classrooms”. Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi 16 (2): 3125-46. https://doi.org/10.51460/baebd.1704009.
EndNote
Özen Uyar R, Yiğit Gençten V (01 Ağustos 2025) “Everyone Can Do Everything!”: Exploring Shifts in Gender Norms in Preschool Classrooms. Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi 16 2 3125–3146.
IEEE
[1]R. Özen Uyar ve V. Yiğit Gençten, “‘Everyone Can Do Everything!’: Exploring Shifts in Gender Norms in Preschool Classrooms”, BAEBD, c. 16, sy 2, ss. 3125–3146, Ağu. 2025, doi: 10.51460/baebd.1704009.
ISNAD
Özen Uyar, Rabia - Yiğit Gençten, Vahide. “‘Everyone Can Do Everything!’: Exploring Shifts in Gender Norms in Preschool Classrooms”. Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi 16/2 (01 Ağustos 2025): 3125-3146. https://doi.org/10.51460/baebd.1704009.
JAMA
1.Özen Uyar R, Yiğit Gençten V. “Everyone Can Do Everything!”: Exploring Shifts in Gender Norms in Preschool Classrooms. BAEBD. 2025;16:3125–3146.
MLA
Özen Uyar, Rabia, ve Vahide Yiğit Gençten. “‘Everyone Can Do Everything!’: Exploring Shifts in Gender Norms in Preschool Classrooms”. Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi, c. 16, sy 2, Ağustos 2025, ss. 3125-46, doi:10.51460/baebd.1704009.
Vancouver
1.Rabia Özen Uyar, Vahide Yiğit Gençten. “Everyone Can Do Everything!”: Exploring Shifts in Gender Norms in Preschool Classrooms. BAEBD. 01 Ağustos 2025;16(2):3125-46. doi:10.51460/baebd.1704009