Öz
Okullarda farklılıkların yönetimi, bireysel farklılıkların gözetilmesi, özel gereksinimli öğrencilerin eğitime tam erişimlerinin sağlanması, ayrımcılığın önlenmesi, çalışan düzeyinde kapsayıcılığın benimsenmesi ve eşitlikçi okul politikalarının uygulanması gibi birden çok boyutu içerir. Bu kapsamda bu araştırmanın amacı, öğretmenlerin farklılıkların yönetimine ilişkin algılarını ölçmeye yönelik geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı geliştirmektir. Araştırma sürecinde ilk olarak 50 maddelik bir deneme ölçek formu oluşturulmuş, İzmir ilinde görev yapan toplam 553 öğretmenden elde edilen verilerle analizler gerçekleştirilmiştir. Ölçeğin yapı geçerliliğini belirlemek amacıyla açımlayıcı faktör analizi (AFA) ve doğrulayıcı faktör analizi (DFA) uygulanmıştır. AFA sonucunda beş faktörlü bir yapı ortaya çıkmış ve bu yapı toplam varyansın %66.15’ini açıklamıştır. Faktör yükleri 0.820 ile 0.890 arasında değişirken, madde-toplam korelasyonları .78 ile .91 arasında bulunmuştur. DFA bulguları ise modelin veriyle iyi uyum sağladığını göstermiştir (χ²/sd = 2.36, GFI = 0.93, CFI = 0.96, RMSEA = 0.057). Ayrıca alt boyutlara ilişkin Cronbach Alfa güvenirlik katsayıları 0.93 ile 0.95 arasında değişmiş, ölçeğin genel güvenirliği 0.94 olarak hesaplanmıştır. Elde edilen sonuçlar doğrultusunda, geliştirilen ölçek farklılıkların yönetimi konusunda öğretmen algılarını ölçmede bilimsel açıdan güçlü bir araç olarak önerilmektedir.
Anahtar Kelimeler
“Farklılıkların Yönetimi’’ ‘’Kapsayıcı Eğitim’’ ‘’Ölçek Geliştirme”
Kaynakça
- Abawi, Z., ve Eizadirad, A. (2020). Bias-free or biased hiring? Racialized teachers’ perspectives on educational hiring practices in Ontario. Canadian Journal of Educational Administration and Policy, (193), 62–91.
- Aboud, F. E., ve Levy, S. R. (2013). Interventions to reduce prejudice and discrimination in children and adolescents. In S. R. Levy (Ed.), Reducing prejudice and discrimination (pp. 269–293). Psychology Press.
- Aktekin, S. (Ed.). (2017). Sınıfında yabancı uyruklu öğrenci bulunan öğretmenler için el kitabı. T.C. Millî Eğitim Bakanlığı Yayınları.
- Altındağ Kumaş, Ö. (2022). Kapsayıcılık ve kapsayıcılığın içeriği. In Ö. Altındağ Kumaş ve S. Süer (Eds.), Nitelikli kapsayıcı eğitim: Kuramdan uygulamaya (pp. 1–22). Eğiten Kitap.
- Banks, J. A. (2016). Cultural diversity and education: Foundations, curriculum, and teaching (6th ed.). Routledge.
- Booth, T., ve Ainscow, M. (2011). Index for inclusion: Developing learning and participation in schools (3rd ed.). Centre for Studies on Inclusive Education.
- Büyüköztürk, Ş., Çakmak, E. K., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., ve Demirel, F. (2018). Bilimsel araştırma yöntemleri (25. baskı). Pegem Akademi.
- Demirkol, M. (2022). Kapsayıcı eğitimde öğretmen yeterlikleri. In Ö. Altındağ Kumaş ve S. Süer (Eds.), Nitelikli kapsayıcı eğitim: Kuramdan uygulamaya (pp. 51–85). Eğiten Kitap.
- Field, A. (2013). Discovering statistics using IBM SPSS statistics (4th ed.). Sage.
- George, D., ve Mallery, P. (2010). SPSS for Windows step by step: A simple guide and reference (10th ed.). Pearson.
- Gorski, P. C. (2009). Critical multicultural education and the pursuit of social justice in teacher education. Intercultural Education, 20(3), 87–98. https://doi.org/10.1080/14675980903370934
- Hu, L. T., ve Bentler, P. M. (1999). Cutoff criteria for fit indexes in covariance structure analysis: Conventional criteria versus new alternatives. Structural Equation Modeling, 6(1), 1–55. https://doi.org/10.1080/10705519909540118
- Karasar, N. (2012). Bilimsel araştırma yöntemi (23. baskı). Nobel Akademik Yayıncılık.
- Kline, R. B. (2016). Principles and practice of structural equation modeling (4th ed.). Guilford Press.
- Milli Eğitim Bakanlığı. (2018). Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği. https://orgm.meb.gov.tr
- Minority Rights Group International. (2015). Bridging the divide: Education for refugee children in Turkey. Minority Rights Group International.
- OECD. (2021). The future of education and skills 2030: OECD learning compass 2030. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/2b2e3a6c-en
- Rakap, S., ve Kalkan, S. (2019). Inclusive education in Turkey: A status report. Journal of Inclusive Education, 23(4), 1–17. https://doi.org/10.1080/13603116.2019.1588922
- Salamanca Statement. (1994). The Salamanca statement and framework for action on special needs education. UNESCO.
- Şahin, İ. (2024). Eğitime toplumbilim penceresinden bakış. Dinozor Kitabevi.
- Subban, P. (2006). Differentiated instruction: A research basis. International Education Journal, 7(7), 935–947.
- Szumski, G., Smogorzewska, J., ve Karwowski, M. (2017). Academic and social outcomes of inclusive education: A meta-analysis. Educational Research Review, 21, 33–54. https://doi.org/10.1016/j.edurev.2017.02.004
- Tabachnick, B. G., ve Fidell, L. S. (2013). Using multivariate statistics (6th ed.). Pearson.
- Tomlinson, C. A. (2005). The differentiated classroom: Responding to the needs of all learners. ASCD.
- UNESCO. (2001). Understanding and responding to children’s needs in inclusive classrooms. UNESCO.
- UNESCO. (2017). A guide for ensuring inclusion and equity in education. UNESCO.
- United Nations. (2006). Convention on the Rights of Persons with Disabilities. https://www.un.org/development/desa/disabilities/
Öz
The aim of this study is to develop a valid and reliable measurement tool to assess teachers' perceptions regarding the management of diversity. Initially, a trial form of 50 items was created, and data were collected from a total of 553 primary and secondary school teachers in İzmir, Türkiye. To determine the construct validity of the scale, both Exploratory Factor Analysis (EFA) and Confirmatory Factor Analysis (CFA) were conducted. The EFA results revealed a five-factor structure explaining 66.15% of the total variance. Factor loadings ranged between 0.820 and 0.890, and item-total correlations were found between .78 and .91. The CFA results indicated a good model fit (χ²/df = 2.36, GFI = 0.93, CFI = 0.96, RMSEA = 0.057). Cronbach’s alpha coefficients for the sub-dimensions ranged from 0.93 to 0.95, while the overall reliability of the scale was calculated as 0.94. These findings suggest that the developed scale is a scientifically robust tool for measuring teachers’ perceptions on managing diversity in educational settings.
Anahtar Kelimeler
“Diversity Management’’ ‘’Inclusive Education’’ ‘’Scale Development”
Kaynakça
- Abawi, Z., ve Eizadirad, A. (2020). Bias-free or biased hiring? Racialized teachers’ perspectives on educational hiring practices in Ontario. Canadian Journal of Educational Administration and Policy, (193), 62–91.
- Aboud, F. E., ve Levy, S. R. (2013). Interventions to reduce prejudice and discrimination in children and adolescents. In S. R. Levy (Ed.), Reducing prejudice and discrimination (pp. 269–293). Psychology Press.
- Aktekin, S. (Ed.). (2017). Sınıfında yabancı uyruklu öğrenci bulunan öğretmenler için el kitabı. T.C. Millî Eğitim Bakanlığı Yayınları.
- Altındağ Kumaş, Ö. (2022). Kapsayıcılık ve kapsayıcılığın içeriği. In Ö. Altındağ Kumaş ve S. Süer (Eds.), Nitelikli kapsayıcı eğitim: Kuramdan uygulamaya (pp. 1–22). Eğiten Kitap.
- Banks, J. A. (2016). Cultural diversity and education: Foundations, curriculum, and teaching (6th ed.). Routledge.
- Booth, T., ve Ainscow, M. (2011). Index for inclusion: Developing learning and participation in schools (3rd ed.). Centre for Studies on Inclusive Education.
- Büyüköztürk, Ş., Çakmak, E. K., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., ve Demirel, F. (2018). Bilimsel araştırma yöntemleri (25. baskı). Pegem Akademi.
- Demirkol, M. (2022). Kapsayıcı eğitimde öğretmen yeterlikleri. In Ö. Altındağ Kumaş ve S. Süer (Eds.), Nitelikli kapsayıcı eğitim: Kuramdan uygulamaya (pp. 51–85). Eğiten Kitap.
- Field, A. (2013). Discovering statistics using IBM SPSS statistics (4th ed.). Sage.
- George, D., ve Mallery, P. (2010). SPSS for Windows step by step: A simple guide and reference (10th ed.). Pearson.
- Gorski, P. C. (2009). Critical multicultural education and the pursuit of social justice in teacher education. Intercultural Education, 20(3), 87–98. https://doi.org/10.1080/14675980903370934
- Hu, L. T., ve Bentler, P. M. (1999). Cutoff criteria for fit indexes in covariance structure analysis: Conventional criteria versus new alternatives. Structural Equation Modeling, 6(1), 1–55. https://doi.org/10.1080/10705519909540118
- Karasar, N. (2012). Bilimsel araştırma yöntemi (23. baskı). Nobel Akademik Yayıncılık.
- Kline, R. B. (2016). Principles and practice of structural equation modeling (4th ed.). Guilford Press.
- Milli Eğitim Bakanlığı. (2018). Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği. https://orgm.meb.gov.tr
- Minority Rights Group International. (2015). Bridging the divide: Education for refugee children in Turkey. Minority Rights Group International.
- OECD. (2021). The future of education and skills 2030: OECD learning compass 2030. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/2b2e3a6c-en
- Rakap, S., ve Kalkan, S. (2019). Inclusive education in Turkey: A status report. Journal of Inclusive Education, 23(4), 1–17. https://doi.org/10.1080/13603116.2019.1588922
- Salamanca Statement. (1994). The Salamanca statement and framework for action on special needs education. UNESCO.
- Şahin, İ. (2024). Eğitime toplumbilim penceresinden bakış. Dinozor Kitabevi.
- Subban, P. (2006). Differentiated instruction: A research basis. International Education Journal, 7(7), 935–947.
- Szumski, G., Smogorzewska, J., ve Karwowski, M. (2017). Academic and social outcomes of inclusive education: A meta-analysis. Educational Research Review, 21, 33–54. https://doi.org/10.1016/j.edurev.2017.02.004
- Tabachnick, B. G., ve Fidell, L. S. (2013). Using multivariate statistics (6th ed.). Pearson.
- Tomlinson, C. A. (2005). The differentiated classroom: Responding to the needs of all learners. ASCD.
- UNESCO. (2001). Understanding and responding to children’s needs in inclusive classrooms. UNESCO.
- UNESCO. (2017). A guide for ensuring inclusion and equity in education. UNESCO.
- United Nations. (2006). Convention on the Rights of Persons with Disabilities. https://www.un.org/development/desa/disabilities/
Ayrıntılar
| Birincil Dil | Türkçe |
|---|---|
| Konular | Sosyal ve Beşeri Bilimler Eğitimi (Ekonomi, İşletme ve Yönetim Hariç), Ekonomi, İşletme ve Yönetim Müfredatı ve Öğretimi |
| Bölüm | Araştırma Makalesi |
| Yazarlar | |
| Gönderilme Tarihi | 5 Ağustos 2025 |
| Kabul Tarihi | 26 Ocak 2026 |
| Erken Görünüm Tarihi | 11 Nisan 2026 |
| DOI | https://doi.org/10.51460/baebd.1758765 |
| IZ | https://izlik.org/JA63YJ72HY |
| Yayımlandığı Sayı | Yıl 2026 Sayı: Advanced Online Publication |
Amaç ve Kapsam
Dokuz Eylül Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü tarafından çıkarılan "BATI ANADOLU EĞİTİM BİLİMLERİ DERGİSİ (BAEBD)" Nisan, Ağustos ve Aralık aylarında olmak üzere yılda 3 defa Türkçe veya İngilizce dillerinde yayınlanan açık erişimli bilimsel hakemli bir dergidir.
BAEB dergisi, eğitim bilimleri alanı ile ilgili uygulama veya kuram çalışmalarını güçlü araştırma tasarımları ile değerlendiren nitelikli çalışmaları yayınlamaktadır. Bu nedenle dergide, özellikle ilgili alanyazının geçmiş ve günümüz ile ilişkisini kurabilen, güncel eğitim ihtiyaçlarımızı takip edip çözümler üretebilen, deneysel, ilişkisel veya kuramsal nitelikli çalışmaların yayınlanması amaçlanmaktadır. Böylece, okul öncesi, ilköğretim, ortaöğretim, lise, yükseköğretim ve hayat boyu öğrenme kademelerinde eğitimin gelişmesine katkı sağlanması beklenmektedir.
BAEBD eğitim teknolojileri, öğretmen yetiştirme, matematik, fen, fizik, kimya, biyoloji, tarih, coğrafya, Türkçe, Türk dili ve edebiyatı, sosyal bilgiler, rehberlik ve psikolojik danışmanlık, okul dışı eğitim, doğa eğitimi, vb. alanlarda çalışmaları kabul etmektedir. Hedef kitlesi eğitim bilimleri alanında çalışma yapan bilim insanları, eğitimciler, öğrenciler, öğretmenler ve eğitim sektörüne yönelik ürün ve hizmet veren kişi ve kuruluşlardır.
Yazım Kuralları
BAŞVURU EKLERİ: 1-Benzerlik Raporu
2-Etik Kurul Belgesi / Etik Kurul Başvurusuna Gerek Yoktur Yazısı
3-Telif Hakkı Devir Formu
Etik İlkeler ve Yayın Politikası
BAEBD, 10.11.2017 tarihinden itibaren yayın etiği ile ilgili aşağıdaki kuralları benimsemektedir;
1) Dergi yayıncılığında "Yayın Etiği ve Kötüye Kullanım Bildirgesi (COPE -Code of Conduct for Journal Editors)" tarafından belirlenmiş yükümlülükleri esas alır. Detaylı bilgi aşağıda sunulmuştur.
2) Yazar tarafından dergiye gönderilen makalelerin yazarlarından editör intihal raporu talep eder. İntihal raporu incelenerek onaylanan makalelere alan editörü ve hakem ataması yapılır.
3) (10.07.2019 tarihli güncelleme) BAEBD, Cilt 10. Sayı 2’den (Aralık 2019) itibaren anket, mülâkat vb. yollarla veri toplanmasını içeren makale önerilerinde, başvuru öncesinde yazardan etik kurul onay belgesini isteyecektir. Etik kurul belgesi ile ilgili bilgiler yöntem bölümünde sunulacaktır.
YAYIN ETİĞİ VE KÖTÜYE KULLANIM BİLDİRGESİ (COPE)
Editörlerin Sorumlulukları
Tarafsızlık ve Yayıncıya Ait Özgürlük. Editörler gönderilen makale önerilerini derginin kapsamına uygun olması ve çalışmalarının önemi ve orijinalliğini dikkate alarak değerlendirirler. Editörler, makale önerisini sunan yazarların ırk, cinsiyet, cinsel yönelim, etnik köken, uyruk veya politik görüşlerini dikkate almazlar. Düzeltme ya da yayınlama kararına dergi editör kurulu dışında diğer kurumlar etki edemez.
Gizlilik. Editörler gönderilen bir yazıyla ilgili bilgileri, sorumlu yazar, hakemler ve yayın kurulu dışında başka herhangi biriyle paylaşmazlar.
Bilgilendirme ve Görüş Ayrılıkları. Editörler ve yayın kurulu üyeleri, yazarların açık yazılı izni olmaksızın kendi araştırma amaçları için sunulan bir makalede yayınlanmamış bilgileri kullanmazlar.
Basım Kararı. Editörler, yayınlanmak üzere kabul edilen tüm makalelerin, alanında uzman olan en az iki hakem tarafından hakem değerlendirmesine tabi tutulmasını sağlar. Editörler, dergiye gönderilen makalelerden hangi eserin yayınlanacağına, söz konusu çalışmanın geçerliliğine, araştırmacılara ve okurlara olan önemine, hakemlerin yorumlarına ve bu gibi yasal şartlara göre karar vermekten sorumludur.
Etik Kaygılar. Editörler sunulan bir yazıya veya yayınlanmış makaleye ilişkin etik kaygılar ortaya çıktığında tedbirler alacaktır. Yayınlandıktan yıllar sonra ortaya çıksa bile, bildirilen her etik olmayan yayınlama davranışı incelenecektir. Editörler, etik kaygılar oluşması durumunda COPE Flowcharts'ı takip eder. Etik sorunların önemli olması durumunda düzeltme, geri çekme uygulanabilir veya konu ile ilgili endişeler dergide yayınlanabilir.
Hakemlerin görevleri
Editoryal Kararlara Katkı: Editör kararlarında editörlere yardımcı olur ve editoryal iletişim yoluyla yazarlara makalelerini iyileştirmede yardımcı olur.
Sürat: Makale önerisini incelemek için yeterli nitelikte hissetmeyen veya makale incelemesinin zamanında gerçekleşemeyeceğini bilen herhangi bir hakem, derhal editörleri haberdar etmeli ve gözden geçirme davetini reddetmeli, böylece yeni hakem atamasının yapılması sağlanmalıdır.
Gizlilik: Gözden geçirilmek üzere gönderilen tüm makale önerileri gizli belgelerdir ve bu şekilde ele alınmalıdır. Editör tarafından yetkilendirilmedikçe başkalarına gösterilmemeli veya tartışılmamalıdır. Bu durum inceleme davetini reddeden hakemler için de geçerlidir.
Tarafsızlık Standartları: Makale önerisi ile ilgili yorumlar tarafsız olarak yapılmalı ve yazarların makaleyi geliştirmek için kullanabileceği şekilde öneriler yapılmalıdır. Yazarlara yönelik kişisel eleştiriler uygun değildir.
Kaynakların Kabulü: Hakemler, yazarlar tarafından alıntılanmayan ilgili yayınlanmış çalışmaları tanımlamalıdır. Hakem ayrıca, incelenen yazı ile başka herhangi bir makalenin (yayınlanmış veya yayınlanmamış) herhangi bir önemli benzerliğini editörüne bildirmelidir.
Çıkar Çatışmaları: Çıkar çatışmaları editöre bildirilmelidir.
Yazarların Sorumlulukları
Raporlaştırma Standartları: Orijinal araştırmanın yazarları, yapılan çalışmanın ve sonuçların doğru bir şekilde sunulmasını ve ardından çalışmanın öneminin objektif bir şekilde tartışılmasını sağlamalıdır. Makale önerisi yeterli detay ve referans içermelidir.
Veri Erişimi ve Saklama: Yazarların, çalışmalarının ham verilerini saklamaları gerekmektedir. Gerektiğinde, dergi tarafından talep edilmesi durumunda editör incelemesi için sunmalıdırlar.
Özgünlük ve İntihal: Yazarlar, tamamen orijinal eserler göndermelidirler ve başkalarının çalışmalarını veya sözlerini kullanmışlarsa, bu uygun şekilde alıntılanmış olmalıdır. Bunun yanında yazarların kendi tez çalışmaları ve makale çalışmalarından gerçekleştirdikleri alıntılarda da benzerliğin minimum düzeyde olması bir başka deyişle alıntılamanın uygun bir şekilde gerçekleştirilmiş olması önemlidir. Başkasından ya da kendinden intihal, tüm biçimlerinde etik olmayan yayıncılık davranışını oluşturur ve kabul edilemez. Bu nedenle dergiye makale gönderen tüm yazarlardan benzerlik oranı raporu istenmektedir. Rapordaki oran makalenin değerlendirme sürecine geçmesi için belirleyici olacaktır. Oranın yüksek olduğu makaleler geri gönderilerek gerekli düzenlemelerin yapılması istenecektir. Bu kapsamda başkalarının çalışmalarından yapılan intihallerin yanı sıra yazarların kendi tez veya makalelerinden yaptıkları intihallerin de göz önünde bulundurularak bir düzenleme yapması gerekmektedir.
Birden çok, yinelenen, yedekli veya eşzamanlı gönderim / yayın: Yazarlar başka bir dergide daha önce yayınlanmış bir makaleyi değerlendirilmek için göndermemelidir. Bir makalenin birden fazla dergiye eşzamanlı olarak sunulması etik olmayan yayıncılık davranışıdır ve kabul edilemez.
Makalenin Yazarlığı: Sadece yazarlık kriterlerini yerine getiren kişiler, yazının içeriğinde yazar olarak listelenmelidir. Bu yazarlık kriterleri şu şekildedir; (i) tasarım, uygulama, veri toplama veya analiz aşamalarına katkı sağlamıştır (ii) yazıyı hazırlamış veya önemli entelektüel katkı sağlamış veya eleştirel olarak revize etmiştir veya (iii) makalenin son halini görmüş, onaylamış ve yayınlanmak üzere teslim edilmesini kabul etmiştir. Sorumlu yazar, tüm yazarların (yukarıdaki tanıma göre) yazar listesine dâhil edilmesini sağlamalı ve yazarların makalenin son halini gördüklerini ve yayınlanmak üzere sunulmasını kabul ettiklerini beyan etmelidir.
Beyan ve Çıkar Çatışmaları: Yazarlar, mümkün olan en erken aşamada (genellikle makale gönderimi sırasında bir bildirme formu sunarak ve makalede bir beyanı dâhil ederek) çıkar çatışmalarını açığa çıkarmalıdır. Çalışma için tüm mali destek kaynakları beyan edilmelidir (varsa hibe numarası veya diğer referans numarası dâhil).
Hakem Değerlendirme: Yazarlar hakem değerlendirme sürecine katılmakla yükümlüdürler ve editörlerin ham veri taleplerine, açıklamalara ve etik onayının kanıtlarına ve telif hakkı izinlerine derhal yanıt vererek tam olarak işbirliği yapmakla yükümlüdürler. İlk olarak "gerekli revizyon" kararı verilmesi durumunda, yazarlar hakemlerin yorumlarına sistematik bir şekilde verilen son tarihe kadar yazılarını gözden geçirip yeniden ibraz etmelidir.
Yayınlanan Eserlerde Temel Hatalar: Yazarlar kendi yayınladıkları çalışmalarında önemli hatalar veya yanlışlıklar bulduklarında, dergi editörlerini veya yayıncılarını derhal bilgilendirmek ve kâğıt üzerinde bir erratum biçiminde düzeltmek veya kâğıdı çıkarmak için onlarla işbirliği yapmakla yükümlüdür. Editörler veya yayıncı, yayınlanan bir çalışmanın önemli bir hata veya yanlışlık içerdiğini üçüncü bir şahıstan öğrenirse, yazarın makaleyi derhal düzeltme veya geri çekme veya derginin editörlerine kâğıdın doğruluğuna dair kanıt sunma yükümlülüğünü almalıdır.
Ücret Politikası
Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi makale başvurusu, değerlendirmesi ve yayımı için hiçbir ücret almamaktadır.
