SPOR DİPLOMASİSİ ÇERÇEVESİNDE BALKAN KUPASI VE TÜRK BASININDAKİ TEMSİLİ (1929-1939)

Öz

Bu çalışma, 1929–1939 yılları arasında Türk basınında Balkan Kupası’nın temsiline odaklanmakta ve erken Cumhuriyet döneminde sporun bir diplomasi aracı olarak nasıl işlev gördüğünü incelemektedir. Araştırmanın amacı, futbolun yalnızca bir sportif faaliyet değil, Türkiye’nin uluslararası imajını güçlendiren, milli kimliği pekiştiren ve bölgesel barışı destekleyen bir diplomatik pratik olarak nasıl kurgulandığını ortaya koymaktır. Nitel araştırma yöntemi benimsenmiş; Akşam, Cumhuriyet, Milliyet, Vakit, Son Posta, Tan, Kurun, Haber, Yeni Asır ve Ulusal Birlik gazetelerinde yayımlanan konuya ilişkin haberler, doküman analizi ve tematik çözümleme yöntemleriyle incelenmiştir. Çalışmanın sorunsalı çerçevesinde beş tematik başlık öne çıkmıştır. Bu başlıklar; spor diplomasisi ve bölgesel siyaset, sporun kurumsallaşma süreci, disiplin ve beden terbiyesi, milli kimliğin oluşumunda basının dili ve uluslararası imaj ve modernleşmedir. Bulgular, basının Balkan Kupası’nı yalnızca bir futbol turnuvası olarak değil, Türkiye’nin diplomatik görünürlüğünü artıran, Balkan ülkeleriyle yakınlaşmayı güçlendiren ve Cumhuriyet’in barışçı dış politikasını destekleyen bir spor diplomasisi aracı olarak sunduğunu göstermektedir. Cumhuriyet ve Son Posta gazetelerinde dostluk resepsiyonları ve diplomatik temaslar öne çıkarken; Akşam ve Vakit gazetelerinde millî prestij ve disiplin vurgusu dikkat çekmiştir. Öte yandan, Tan ve Kurun gazetelerinde ise, modernleşme söylemi, spor üzerinden ulusal gelişme idealiyle ilişkilendirilmiştir. Sonuç olarak, Balkan Kupası haberleri, erken Cumhuriyet Türkiye’sinde sporun diplomasi, kimlik ve modernleşme arasında köprü kuran bir yumuşak güç pratiği olarak konumlandırıldığını göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

• Spor Diplomasisi
• Balkan Kupası
• Türk Basını
• Erken Cumhuriyet Dönemi
• Modernleşme.

THE BALKAN CUP AND ITS REPRESENTATION IN THE TURKISH PRESS WITHIN THE FRAMEWORK OF SPORTS DIPLOMACY (1929-1939)

Öz

This research focuses on the representation of the Balkan Cup in the Turkish press between 1929 and 1939 and examines how sports functioned as a diplomatic tool during the early Republican period. The aim of the research is to reveal how football was constructed not only as a sporting activity but also as a diplomatic practice that strengthened Turkey's international image, reinforced national identity, and supported regional peace. A qualitative research method was adopted; news articles related to the subject published in the Akşam, Cumhuriyet, Milliyet, Vakit, Son Posta, Tan, Kurun, Haber, Yeni Asır and Ulusal Birlik newspapers were examined using document analysis and thematic analysis methods. Five thematic headings emerged within the framework of the study's problem. These headings are: sports diplomacy and regional politics, the institutionalization process of sports, discipline and physical education, the language of the press in the formation of national identity, and international image and modernization. The findings show that the press presented the Balkan Cup not only as a football tournament but also as a tool of sports diplomacy that increased Turkey's diplomatic visibility, strengthened rapprochement with Balkan countries, and supported the Republic's peaceful foreign policy. While the Cumhuriyet and Son Posta newspapers emphasized friendship receptions and diplomatic contacts, the Akşam and Vakit newspapers drew attention to national prestige and discipline. On the other hand, in the Tan and Kurun newspapers, the discourse of modernization was linked to the ideal of national development through sports. Consequently, the Balkan Cup news stories demonstrate that sports in early Republican Turkey served as a soft power practice that bridged diplomacy, identity, and modernization.

Anahtar Kelimeler

• Sports Diplomacy
• Balkan Cup
• Turkish Press
• Early Republican Era
• Modernization.

Kaynakça

1. ACQUAH-SAM, Emmanuel, “Developing Sports for Economic Growth and Development in Developing Countries”, European Scientific Journal ESJ, Cilt 5, Sayı 2, 2021, ss. 172-216.
2. ALLISON, Lincoln ve MONNINGTON, Terry. “Sport, Prestige and International Relations”, Government And Opposition, Cilt 37, Sayı 1, 2002, ss. 106-134.
3. ANDERSON, Benedict, Imagined Communities: Reflections on the Origin and Spread of Nationalism, Verso, London 1991.
4. BILLIG, Michael, Banal Nationalism. Sage Publications, London 1995.
5. BLACK, David Ross ve NAURIGHT, John, Rugby And The South African Nation: Sport, Cultures, Politics, and Power in The Old and New South Africas. Manchester University, Manchester 1998.
6. BONIFACE, Pascal, Futbol ve Küreselleşme, (çev.) İsmail Yerguz, NTV Yayınları, İstanbul 2007.
7. BREUIL, Xavier ve CONSTANTIN, Pompiliu Nicolae, “The Balkan Cups As A Vector Of European İntegration, 1929-1994”, Sport in History, Cilt 35, Sayı 4, 2015, ss. 591-603.
8. FİŞEK, Kurthan, Spor Anatomisi, YGS Yayınlar, İstanbul 2003.

9. FRICK, Bern, “Globalization And Factory Mobility The Impact of The “Bosman-Ruling” On Player Migration in Professional Soccer”, Journal of Sports Economics, Cilt 10, Sayı 1, 2009, ss. 88-106.
10. GÖK, Yasemin, “Spor Politikası ve Spor Diplomasisi: Küresel Sahada Madalyonun İki Yüzünün Dansı”, Yeni Türkiye, Cilt 136, 2024, ss. 153-169.
11. GÖKSU, Oğuz, “Türkiye’nin Ülke Markasının İnşası Sürecinde Kamu Diplomasisi Ekseninde Sporun Rolünün Değerlendirilmesi”, Uluslararası Kültürel ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, Cilt 5, Sayı 2, 2019, ss. 403-433. GIULIANOTTI, Richard, Sport: A Critical Sociology, Polity Press, Cambridge 2005.
12. GRIX, Jonathan ve BARRIE, Houlihan, “Sports Mega-Events as Part of a Nation’s Soft Power Strategy: The Cases of Germany (2006) and the UK (2012)”. The British Journal of Politics and International Relations, Cilt 16, Sayı 4, 2013, ss. 572-596.
13. GRIX, Jonathan ve LEE, Donna, “Soft power, sports mega-events and emerging states: The lure of the politics of attraction”, Global Society, Cilt 27, Sayı 4, 2013, ss. 521-536.
14. GUTTMANN, Allen, Games and Empires: Modern Sports and Cultural Imperialism, Columbia University Press, Columbia 1994.
15. HAWKINS, Jennifer Morey, “Thematic analysis”, The SAGE Encyclopedia of Communication Research Methods, (ed.) Mike Allen, Sage Publications, California 2017, ss. 1756-1760.
16. HOBSBAWM, Eric, Nations and Nationalism since 1780: Programme, Myth, Reality, Cambridge University Press, Cambridge 1990.
17. HUIZINGA, Johan, Homo Ludens, (çev.) Mehmet Ali Kılıçbay, Ayrıntı Yayınları, İstanbul 2010.
18. KEYS, Barbara, Globalizing Sport National Rivalry and International Community in the 1930s, Harvard University Press, Cambridge 2006.
19. KURULOĞLU, Fehim, “Türkiye’nin Spor Diplomasisi ve Balkan Oyunları”, Uluslararası Balkan Sempozyumu, Ümraniye Belediyesi Kültür Yayınları, İstanbul 2022, ss. 123-140.
20. LEVERMORE, Roger ve BEACOM, Aaron, “Sport and International Development”, Sport and Development: Mapping the Field, (eds) Roger Levermore ve Aaron Beacom, Palgrave Macmillan, London 2009, ss. 1-25.
21. MALCOLM, Dominic (2007) “Sport industry”, The Blackwell Encyclopedia of Sociology, (ed.) George Ritzer, Blackwell Publishing, Oxford 2007, ss. 4721-4725. MANZENREITER, Wolfram, “The Beijing Games in the Western Imagination of China: The Weak Power of Soft Power”, Journal of Sport and Social Issues, Cilt 34, Sayı 1, 2010, ss. 29-48.
22. MİJATOV, Nikola ve NEMANJA, Mitrović, “The Balkan Football Cup as an Instrument of Political Rapprochement in the Balkans (1929-1936)”, Journal of Balkan Studies, Cilt 5, Sayı 5, 2025, ss. 279-308.
23. MURRAY, Stuart, “The Two Halves of Sports-Diplomacy”, Diplomacy & Statecraft, Cilt 23, Sayı 3, 2012, ss. 576-592.
24. MURRAY, Stuart, “Introduction, Sports Diplomacy”, The Hague Journal of Diplomacy, Sayı 8, 2013, ss. 191-195.
25. MURRAY, Stuart ve PIGMAN, Geoffrey Allen, “Mapping The Relationship Between International Sport and Diplomacy”, Sport in Society, Cilt 17, Sayı 9, 2014, ss. 1098-1118.
26. NYE, Joseph, Soft Power: The Means to Success in World Politics, Public Affairs, New York 2004.
27. NYGARD, Havard Mokleiv ve GATES, Scott, “Soft Power at Home and Abroad: Sport Diplomacy, Politics and Peace-Building”, International Area Studies Review, Cilt 16, Sayı 3, 2013, ss. 235-243.
28. ÖZBEY, Ömer, DOĞAN, Doğukan ve ÇOLAKOĞLU, Tekin (2021), “Kamu Diplomasisi Aracı Olarak Spor Diplomasisi”, Spor ve Performans Araştırmaları Dergisi, Cilt 12, Sayı 1, 2021, ss. 105-115.
29. PEGORARO, Ann ve JINNAH, Naila, “The Impact of Professional Athletes’ Use of Twitter On Current and Potential Sponsorship Opportunities”, Journal of Brand Strategy, Cilt 1, Sayı 1, 2012, ss. 85-97.
30. REAL, Michael, “Media Sport: Technology and the Commodification of Postmodern Sport”, MediaSport, (ed.) Lawrence Wenner, Routledge, London 1998, ss. 14-26.
31. ROWE, David, Sport, Culture, and The Media: The Unruly Trinity, Open University Press, Philadelphia 1999. SAK, Ramazan, SAK, İkbal Tuba, ŞENDİL, Çağla Öneren ve NAS, Eşref, “Bir Araştırma Yöntemi Olarak Doküman Analizi”, Kocaeli Üniversitesi Eğitim Dergisi, Cilt 4, Sayı 1, 2021, ss. 227-250.
32. SCHNEİDER, Robert, “Sport as a Facilitator of Positive International Relations”, International Journal of Science Culture and Sport, Cilt 4, Sayı 20, 2016, ss. 843-851.
33. TALİMCİLER, Ahmet, Sporun Sosyolojisi Sosyolojinin Sporu, Bağlam Yayıncılık, İstanbul 2010.
34. TAMARİ, Tomoko, “Reconsidering Sport Diplomacy: The 2020/1 Tokyo Olympics and ‘Soft-Power’”, Asian Journal of Sport History & Culture, Cilt 4, Sayı 1, 2024, ss. 1-21.
35. TOMLİNSON, Alan ve YOUNG, Christopher, National Identity and Global Sports Events: Culture, Politics, and Spectacle in the Olympics and the Football World Cup, State University of New York Press, New York 2006.
36. TRUNKOS, Judith ve HEERE, Bob, “Sport Diplomacy: A Review of How Sports Can Be Used to Improve International Relationships”, Case Studies in Sport Diplomacy, (eds.) Craig Esherick, Robert Baker, Steven Jackson ve Michael Sam, Fit Publishing, Morgantown 2017, ss. 1-17.
37. YAĞMURLU, Aslı, “Kamu diplomasisi bakışından spor diplomasisi”, Gaziantep University Journal of Social Science, Cilt 18, Sayı 4, 2019, ss. 1367-1380.
38. Gazeteler:
39. “Spor Federasyonu Toplandı”, Milliyet Gazetesi, 16 Nisan 1929, s. 2.
40. “İstanbul Mıntıka Şefi Yusuf Ziya Beyin Verdiği İzahhat”, Milliyet Gazetesi, 26 Mayıs 1930, s. 3.
41. “Balkan ve Şark Kupası Maçlarına İştirakimiz”, Milliyet Gazetesi, 4 Aralık 1930, s. 1. “Evvela Bulgarlarla, Sonra Sırplarla Karşılaşacağız”, Vakit Gazetesi, 25 Eylül 1931, s. 1. “Sofya Mağlubiyeti ve Mütelealar”, Son Posta Gazetesi, 29 Eylül 1931, s. 2.
42. “Milli Takım Son Zaferi Nasıl Kazandı?”, Son Posta Gazetesi, 5 Ekim 1931, s. 1. “Yeni Milli Takım Nasıl Yetiştirilecek”, Vakit Gazetesi, 24 Ekim 1931, s. 5.
43. “Balkan Kupası Maçlarına Fazla Hazırlıklı ve Nefesli Gitmeliyiz”, Vakit Gazetesi, 2 Şubat 1932, s. 5.
44. “Milli Takıma En Çok Lazım Olan Şey Çalışmaktır”, Vakit Gazetesi, 3 Şubat 1932, s. 7.
45. “Macarlar Bu Sabah Geliyorlar. İlk Maç Yarın”, Vakit Gazetesi, 16 Nisan 1932, s. 9.
46. “Futbolda Nasıl Yükselebiliriz?”, Vakit Gazetesi, 2 Kasım 1932, s. 7.
47. “Milli Takım Dünya Kupasına İştirak Edecek mi?”, Son Posta Gazetesi, 26 Ocak 1933, s. 7.
48. “Yugoslavya Milli Takımı Balkan Şampiyonasından Evvel Kuvvetini Gösterdi”, Son Posta Gazetesi, 26 Aralık 1934, s. 10.
49. “Bu Seferki Balkan Kupası Balkan Fudbolünü Kuvvetlice Kamçılamış Oldu”, Son Posta Gazetesi, 10 Ocak 1935, s. 10.
50. “Bulgar Kralı Alanda Bir Söylev Verdi”, Ulusal Birlik Gazetesi, 18 Haziran 1935, s. 4.
51. “Futbol Maçları Başladı, Bulgarlar Yunanlıları 2-5 Yendiler”, Yeni Asır Gazetesi, 19 Haziran 1935, s. 6.
52. “Balkan Kupasını Yugoslav Milli Takımı Kazandı”, Cumhuriyet Gazetesi, 25 Haziran 1935, s. 7.
53. “Balkan Şampiyonu Yugoslavya Milli Takımı”, Cumhuriyet Gazetesi, 28 Haziran 1935, s. 8. “Yunan Milli Takımı Dün Taksim Stadında İki Saat Süren Bir Eksersiz Yaptı”, Tan Gazetesi, 14 Mayıs 1936, s. 9.
54. “Bulgarlar Bükreşte Yunanlıları 5-4 Nasıl Yendiler?”, Akşam Gazetesi, 29 Mayıs 1936, s. 8.
55. “Yugoslavyalı Futbolcuları Şehrimizde. Dost Memleketin Kıymetli Sporcuları Dün Büyük Tezahüratla Karşılandı”, Tan Gazetesi, 11 Temmuz 1936, s. 5.
56. “Balkan Kupası Kongresi. 1938’de Turnuva Türkiye’de mi Yapılacak?”, Akşam Gazetesi, 20 Ekim 1936, s. 10.
57. “Ayaktan Ayağa İlerleyen Takım İkinci Sınıf Futbol Oynayor Demektir”, Haber Gazetesi, 28 Ekim 1936, s. 8.
58. “Yeni Futbol Kaideleri”, Haber Gazetesi, 3 Kasım 1936, s. 7.
59. “Balkan Kupası Karşılaşmaları Mayıs’ta Ankara’da Olacak”, Kurun Gazetesi, 18 Aralık 1936, s. 3.
60. “Futbolumuzun Yükselmesi İçin Çıkan Fırsatlar”, Cumhuriyet Gazetesi, 24 Aralık 1936, s. 6.
61. “Balkan Kupası Maçlarına Nasıl Hazırlanmalıyız?”, Cumhuriyet Gazetesi, 7 Ocak 1937, s. 6.
62. “Milli Futbol Takımını Nasıl Seçmeliyiz?”, Cumhuriyet Gazetesi, 8 Ocak 1937, s. 6.
63. “Futbol Federasyonu Eski Reisiyle Konuştuk”, Tan Gazetesi, 13 Şubat 1937, s. 6.
64. “Futbol Federasyonu Başkanının İstifası Sebepleri”, Akşam Gazetesi, 16 Şubat 1937, s. 10.
65. “Yunanlılar Balkan Kupası İşini Bize Bırakmak İstiyorlar”, Tan Gazetesi, 11 Mart 1937, s. 6.
66. “Türk-Yugoslav Milli Takımları Bugün Belgradda Dördüncü Defa Olarak Karşılaşıyor”, Cumhuriyet Gazetesi, 1 Ağustos 1937, s. 6.
67. “Milli Futbolcularımız Dün Sabah Şehrimize Döndüler”, Akşam Gazetesi, 6 Ağustos 1937, s. 8.
68. Sadi Karsan, “Halk Futbolden anlıyor mu, anlamıyor mu?”, Akşam Gazetesi, 6 Ağustos 1937, s. 7.
69. “Merkezi Avrupa Kupası Tarihe Karışıyor”, Akşam Gazetesi, 23 Aralık 1938, s. 7.
70. “Beden Terbiyesi Faaliyeti: 1: Futbol”, Haber Gazetesi, 7 Temmuz 1939, s. 6.
71. “939-940 Futbol Mevsimi”, Haber Gazetesi, 23 Temmuz 1939, s. 6.
72. EUROPEAN CUPS ARCHİVE, “Results of European Competitions”, 1 Kasım 2025, https://www.rsssf.org/ec/ecomp.html, (01.11.2025).
73. GASTE ARŞİVİ, “Türkiye’nin Dijital Gazete Arşivinde Geçmişe Yolculuk Yapın, Eski Gazeteleri Keşfedin ve Aradığınız Haberlere Kolayca Ulaşın”, 1 Kasım 2025, https://www.gastearsivi.com, (1.11.2025).