Araştırma Makalesi

Tire Çanı (Campanula phitosiana) Koruma Biyolojisi

Cilt: 12 Sayı: 1 30 Nisan 2025
PDF İndir
TR EN

Tire Çanı (Campanula phitosiana) Koruma Biyolojisi

Öz

Türkiye zengin biyolojik çeşitliliğe sahip olmasına rağmen, bitki türlerinin korunmasına yönelik çalışmalar nispeten azdır. Bu nedenle, bu çalışmada, IUCN Kırmızı Listesi'nde kritik derecede tehlike altında sınıflandırılan endemik bir bitki türü olan Campanula phitosiana Yıldırım & Sentürk koruma biyolojisi araştırılmıştır. Kapsamlı saha verileri toplanmış, habitatının jeolojik özellikleri analiz edilmiş, polinatörleri, üreme biyolojisi, kendi kendine döllenme ve filizlenme oranları incelenmiştir. Bitkinin Yayılış Alanı (AOO) 16 km² olarak hesaplanmıştır. Popülasyonunda toplamda 14.116 birey tespit edilmiştir. Öncelikli olarak Megachilidae ve Halictidae olmak üzere dört familya üyeleri tarafından 9:00-17:00 saatleri arasında tozlaşma olmaktadır. İzmir ilinin Tire ilçesine özgü olup, IUCN tehlike kategorisi CR B1ab (ii,iii,v) olarak önerilmiştir. Bitki otogamik değildir. Habitatın toprağı pH nötr, tuz oranı düşük, kireçsiz, humussuz, potasyum oranı düşük, demir oranı yeterli, bakır ve manganez oranı zengin, kumlu, fosfor oranı orta, kalsiyum oranı düşük, sodyum oranı yetersiz ve çinko oranı yeterlidir. Bir çiçekte polen sayısı ortalama olarak 6.648.330 olup, %48,53 canlılığa sahiptir. Öte yandan bir çiçekte ovaryum ortalama 1.153 ovül oluşturmaktadır. Tohuma dönüşüm başarı oranı %53,87'dir. Tohum canlılığı %43,25'tir. Campanula phitosiana bitkisini koruma ve devamlılığını sağlama konusunda kullanılabilecek bilgiler bu çalışmada sağlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Ege Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinatörlüğü

Proje Numarası

29631

Teşekkür

Ege Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinasyon Birimine proje kodu 29631 olan bu çalışmayı desteklemesi sebebiyle teşekkür ederiz.

Kaynakça

  1. Abbott, J. C. ve Abbott, K. (2023). Insects of North America. Princeton University Press.
  2. Aderonke, D. O. ve Gbadegesin, G. A. (2013). Spatial variability in soil properties of a continuously cultivated land. African Journal of Agricultural Research 8(5): 475-483. .
  3. Alçıtepe, E. (2010). Studies on seed morphology of Campanula L. section Quinqueloculares (Boiss.) Phitos (Campanulaceae) in Turkey. Pak. J. Bot. 42(2): 1075-1082.
  4. Arslan, Z. F. (2018). Decrease in biodiversity in wheat fields due to changing agricultural practices in five decades. Biodiversity and Conservation 27(12): 3267-3286. .
  5. Ayyıldız, G., Yıldırım, M., Keser, A. M., Yaprak, A. E. ve Tuğ, G. N. (2020). Reassessment of IUCN threa category for local endemic Campanula damboldtiana from Ankara, Turkey. Communications Faculty of Sciences University of Ankara Series C Biology 29: 148-160.
  6. Barrett, S. C. H. (2002). The evolution of plant sexual diversity. Nature Reviews Genetics 3(4): 274-284. .
  7. Beattie, A. J., Turnbull, C., Knox, R. B. ve Williams, E. G. (1984). Ant inhibition of pollen function: A possible reason why ant pollination is rare. Am. J. Bot. 71(3): 421-426. .
  8. Berry, P. E. (2009). Campanulaceae plant family. Encyclopedia Britannica. .

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Bitki Gelişim ve Üreme Biyolojisi, Koruma ve Biyolojik Çeşitlilik

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

30 Nisan 2025

Gönderilme Tarihi

1 Mart 2025

Kabul Tarihi

8 Nisan 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 12 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Pirhan, A. F., & Göktentürk, T. (2025). Tire Çanı (Campanula phitosiana) Koruma Biyolojisi. Bağbahçe Bilim Dergisi, 12(1), 20-31. https://doi.org/10.35163/bagbahce.1649452
AMA
1.Pirhan AF, Göktentürk T. Tire Çanı (Campanula phitosiana) Koruma Biyolojisi. Bağbahçe Bilim Dergisi. 2025;12(1):20-31. doi:10.35163/bagbahce.1649452
Chicago
Pirhan, Ademi Fahri, ve Taha Göktentürk. 2025. “Tire Çanı (Campanula phitosiana) Koruma Biyolojisi”. Bağbahçe Bilim Dergisi 12 (1): 20-31. https://doi.org/10.35163/bagbahce.1649452.
EndNote
Pirhan AF, Göktentürk T (01 Nisan 2025) Tire Çanı (Campanula phitosiana) Koruma Biyolojisi. Bağbahçe Bilim Dergisi 12 1 20–31.
IEEE
[1]A. F. Pirhan ve T. Göktentürk, “Tire Çanı (Campanula phitosiana) Koruma Biyolojisi”, Bağbahçe Bilim Dergisi, c. 12, sy 1, ss. 20–31, Nis. 2025, doi: 10.35163/bagbahce.1649452.
ISNAD
Pirhan, Ademi Fahri - Göktentürk, Taha. “Tire Çanı (Campanula phitosiana) Koruma Biyolojisi”. Bağbahçe Bilim Dergisi 12/1 (01 Nisan 2025): 20-31. https://doi.org/10.35163/bagbahce.1649452.
JAMA
1.Pirhan AF, Göktentürk T. Tire Çanı (Campanula phitosiana) Koruma Biyolojisi. Bağbahçe Bilim Dergisi. 2025;12:20–31.
MLA
Pirhan, Ademi Fahri, ve Taha Göktentürk. “Tire Çanı (Campanula phitosiana) Koruma Biyolojisi”. Bağbahçe Bilim Dergisi, c. 12, sy 1, Nisan 2025, ss. 20-31, doi:10.35163/bagbahce.1649452.
Vancouver
1.Ademi Fahri Pirhan, Taha Göktentürk. Tire Çanı (Campanula phitosiana) Koruma Biyolojisi. Bağbahçe Bilim Dergisi. 01 Nisan 2025;12(1):20-31. doi:10.35163/bagbahce.1649452