Araştırma Makalesi

Yamankavgalaz (Centaurea pseudoscabiosa Boiss. & Buhse) Alttaksonları Üzerine Mikromorfolojik ve Palinolojik Araştırmalar

Cilt: 13 Sayı: 1 30 Nisan 2026
PDF İndir
EN TR

Yamankavgalaz (Centaurea pseudoscabiosa Boiss. & Buhse) Alttaksonları Üzerine Mikromorfolojik ve Palinolojik Araştırmalar

Öz

Bu çalışmada, Centaurea (Peygamberçiçeği) cinsi Acrocentron altseksiyonu içerisinde yer alan Centaurea pseudoscabiosa (yaman kavgalaz) alt taksonlarının aken ve polen özellikleri ışık (IM) ve taramalı elektron mikroskobu (SEM) kullanılarak belirlenmiştir. Bu çalışmanın temel amacı C. pseudoscabiosa kompleksi içerisinde yer alan taksonların sistematik problemlerinin çözülmesinde aken ve polen makro ve mikromorfolojik özelliklerinin önemini belirlemektir. C. pseudoscabiosa Türkiye’de C. pseudoscabiosa subsp. pseudoscabiosa, C. pseudoscabiosa subsp. araratica, C. pseudoscabiosa subsp. sipikorensis ve C. pseudoscabiosa subsp. glehnii olmak üzere dört alt türle temsil edilmektedir. Alttürlerin ayrımında kullanılan morfolojik karakterler değerlerinin üst üste binmesinden dolayı taksonların ayırımında zorluklar yaşanmaktadır. Arazi ve mevcut herbaryum örneklerinden elde edilen polen ve olgun aken materyalleri ışık ve taramalı elektron mikroskobu ile incelenerek bu iki yapıyla ilgili çok sayıda karaktere ait veriler elde edilmiştir. Oluşan veri matrisi, dendrogram elde etmek için sayısal analiz yöntemiyle analiz edilmiştir. Oluşturulan dendrograma göre, alttaksonları en iyi ayırt edici polen karakterlerinin polar eksen ortalaması (PEort), por uzunluğu (Plt) ve genişliği (Plg), apertür tipi (APER), kolpus uzunluğu (Clg), amb şeklinin (Amb) yanı sıra aken karakterleri için epidermis hücre uzunluğu (H) ve genişliğinin (I) olduğu tespit edilmiştir. Elde edilen dendrogram değerlendirilerek C. pseudoscabiosa içerisinde yer alan taksonlar arasındaki akrabalık ilişkisi ortaya çıkarılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Proje Numarası

17401060

Teşekkür

Bu çalışmayı 17401060 proje numarası ile destekleyen S. Ü. BAP Koordinatörlüğü’ne teşekkür ederiz.

Kaynakça

  1. Avestisjan, E.M. (1964). Palynosystematique de la tribu des Centaureinae des Asteraceae. Trudy Bot. Inst. Akad. Nauk Armyansk. S.S.R. 14: 31–47.
  2. Aytuğ, B., Aykut, S., Merev, N. ve Edis, G. (1971). Pollen atlas of plants from environs of Istanbul, Yayın 1654(174): 210-241.
  3. Atar, H., Bani, B. ve Çeter, T. (2018). Pollen and achene morphology of some Cyanus L. taxa (Asteraceae), Turkey. Mellifera 18(2): 15–25.
  4. Behjou, A.M., Sonboli, A., Riahi, H. ve Osaloo, S. K. (2016). Achene micromorphology in Tanacetum (Asteraceae-Anthemideae) and its taxonomic and phylogenetic implications. Flora, Morphol. Distrib. Funct. Ecol. Pl. 222: 37–51.
  5. Blackmore, S. (1982). The apertures of Lactuceae (Compositae) pollen. Pollen Spores 24 (3-4): 453–462.
  6. Blackmore, S. (1990). Sporoderm homologies and morphogenesis in land plants, with a discussion of Echinops sphaerocephala (Compositae), Şu eserde: Morphology, Development, and Systematic Relevance of Pollen and Spores, s. 1-12. Springer, Vienna.
  7. Borsch, T. ve Wilde, V. (2000). Pollen variability within species, populations, and individuals, with particular reference to Nelumbo. Şu eserde: Harley, M.M., Morton, C.M. ve Blackmore, S. (edlr.), Pollen and Spores: Morphology and Biology, s. 285–299. Royal Botanic Gardens, Kew-London.
  8. Bozkurt, M., Ertuğrul, K., ve Uysal, T. (2021). Türkiye Centaurea pseudoscabiosa Boiss. & Buhse (yamankavgalaz) alt taksonlarında karyotip analizleri. Bağbahçe Bilim Dergisi 8(3): 53–60. https://doi.org/10.35163/bagbahce.1008449.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Bitki Bilimi (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

30 Nisan 2026

Gönderilme Tarihi

1 Aralık 2025

Kabul Tarihi

6 Mart 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 13 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Bozkurt, M., Ertuğrul, K., Yılmaz Çıtak, B., & Uysal, T. (2026). Yamankavgalaz (Centaurea pseudoscabiosa Boiss. & Buhse) Alttaksonları Üzerine Mikromorfolojik ve Palinolojik Araştırmalar. Bağbahçe Bilim Dergisi, 13(1), 1-14. https://doi.org/10.35163/bagbahce.1834099
AMA
1.Bozkurt M, Ertuğrul K, Yılmaz Çıtak B, Uysal T. Yamankavgalaz (Centaurea pseudoscabiosa Boiss. & Buhse) Alttaksonları Üzerine Mikromorfolojik ve Palinolojik Araştırmalar. Bağbahçe Bilim Dergisi. 2026;13(1):1-14. doi:10.35163/bagbahce.1834099
Chicago
Bozkurt, Meryem, Kuddisi Ertuğrul, Burcu Yılmaz Çıtak, ve Tuna Uysal. 2026. “Yamankavgalaz (Centaurea pseudoscabiosa Boiss. & Buhse) Alttaksonları Üzerine Mikromorfolojik ve Palinolojik Araştırmalar”. Bağbahçe Bilim Dergisi 13 (1): 1-14. https://doi.org/10.35163/bagbahce.1834099.
EndNote
Bozkurt M, Ertuğrul K, Yılmaz Çıtak B, Uysal T (01 Nisan 2026) Yamankavgalaz (Centaurea pseudoscabiosa Boiss. & Buhse) Alttaksonları Üzerine Mikromorfolojik ve Palinolojik Araştırmalar. Bağbahçe Bilim Dergisi 13 1 1–14.
IEEE
[1]M. Bozkurt, K. Ertuğrul, B. Yılmaz Çıtak, ve T. Uysal, “Yamankavgalaz (Centaurea pseudoscabiosa Boiss. & Buhse) Alttaksonları Üzerine Mikromorfolojik ve Palinolojik Araştırmalar”, Bağbahçe Bilim Dergisi, c. 13, sy 1, ss. 1–14, Nis. 2026, doi: 10.35163/bagbahce.1834099.
ISNAD
Bozkurt, Meryem - Ertuğrul, Kuddisi - Yılmaz Çıtak, Burcu - Uysal, Tuna. “Yamankavgalaz (Centaurea pseudoscabiosa Boiss. & Buhse) Alttaksonları Üzerine Mikromorfolojik ve Palinolojik Araştırmalar”. Bağbahçe Bilim Dergisi 13/1 (01 Nisan 2026): 1-14. https://doi.org/10.35163/bagbahce.1834099.
JAMA
1.Bozkurt M, Ertuğrul K, Yılmaz Çıtak B, Uysal T. Yamankavgalaz (Centaurea pseudoscabiosa Boiss. & Buhse) Alttaksonları Üzerine Mikromorfolojik ve Palinolojik Araştırmalar. Bağbahçe Bilim Dergisi. 2026;13:1–14.
MLA
Bozkurt, Meryem, vd. “Yamankavgalaz (Centaurea pseudoscabiosa Boiss. & Buhse) Alttaksonları Üzerine Mikromorfolojik ve Palinolojik Araştırmalar”. Bağbahçe Bilim Dergisi, c. 13, sy 1, Nisan 2026, ss. 1-14, doi:10.35163/bagbahce.1834099.
Vancouver
1.Meryem Bozkurt, Kuddisi Ertuğrul, Burcu Yılmaz Çıtak, Tuna Uysal. Yamankavgalaz (Centaurea pseudoscabiosa Boiss. & Buhse) Alttaksonları Üzerine Mikromorfolojik ve Palinolojik Araştırmalar. Bağbahçe Bilim Dergisi. 01 Nisan 2026;13(1):1-14. doi:10.35163/bagbahce.1834099