Araştırma Makalesi

Çeşit Tülübaş [Psephellus aucherianus (DC.) Boiss.] Tür Kompleksi Kapsamındaki Üç Türe Ait Popülasyonların matK Geni Bakımından Karşılaştırmalı Analizi

Cilt: 13 Sayı: 1 30 Nisan 2026
PDF İndir
TR EN

Çeşit Tülübaş [Psephellus aucherianus (DC.) Boiss.] Tür Kompleksi Kapsamındaki Üç Türe Ait Popülasyonların matK Geni Bakımından Karşılaştırmalı Analizi

Öz

Psephellus (Tülübaş) cinsi içerisinde Psephellus aucherianus kompleksinde yer alan Psephellus sintenisii, Psephellus yusufeliensis ve P. aucherianus’un genetik varyasyon seviyesini ve taksonlarının sınırlarını belirlemek için matK bölgeleri (kloroplast DNA) çoğaltılmış ve dizilenmiştir. Elde edilen verilere göre P. aucherianus türüne ait olan Eriç popülasyonunun evrimsel açıdan atasal bir soyu temsil ettiği ve zamanla her türün popülasyonlarının kendine özgün haplotip çeşitliliğine sahip olduğu belirlenmiştir. Bu kompleks içerisinde yer alan altı popülasyonda toplam 14 haplotip tespit edilmiş ve bu haplotiplerden üçü P. sintenisii türüne özgü iken, üçü P. yusueliensis türüne özgün görülmüştür. Geri kalan sekiz haplotip P. aucherianus türü ve popülasyonlarına ait olup bunlardan birisi Bağıştaş ve Eriç (Erzincan) popülasyonları arasında paylaşılmaktadır. Böylece bu iki popülasyonun genetik açıdan diğerlerine kıyasla çok daha yakın ilişkili olduğu ortaya çıkmaktadır. Dahası, belirlenen haplotiplere göre hesaplanan, genetik varyasyon ve farklılaşma seviyelerinin kendi aralarında oldukça değişken olduğu belirlenmiş ve uygun koruma stratejilerinin geliştirilmesi konusunda bize bilgi vermiştir. Sonuç olarak, genetik çeşitliliği oldukça düşük olan P. sintenisii türüne korumada öncelik verilmesi ve korunması gerekmektedir. Ayrıca diğer iki türün genetik varyasyon seviyeleri ve allel çeşitliliği göz önüne alındığında belirlenen ılımlı değerler ilk tür kadar olmasa da risk altında olduklarını göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Selçuk Üniversitesi-BAP

Proje Numarası

11101036

Teşekkür

Bu çalışma doktora tezimin bir parçasıdır. Bu araştırma Selçuk Üniversitesi tarafından desteklenmiştir (S.Ü.-BAP proje numarası: 11101036) ve mali destekleri için kendilerine teşekkür ederim. Bitki toplama ve tür teşhisi konusunda Prof. Dr. Tuna UYSAL ve Prof. Dr. Kuddisi ERTUĞRUL'a teşekkür ederim. Ayrıca makalenin önemli ölçüde geliştirilmesine katkıda bulunan değerli önerileri ve yorumları için Prof. Dr. Tuna UYSAL'a teşekkür ederim.

Kaynakça

  1. Al-Qurainy, F., Gaafar Abdel-Rhman, Z., Khan, S., Nadeem, M., Al-Amerı Abdulhafed, A. ve Tarroum, M. (2014). Genetic diversity in Breonadia salicina Based on intra-species sequence variation of chloroplast DNA Spacer Sequence. Pak. J. Bot. 46(2): 599–604.
  2. Avcı, M. (2005). Çeşitlilik ve endemizm açısından Türkiye’nin bitki örtüsü. İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi, Coğrafya Bölümü, Coğrafya Dergisi 13: 27-55.
  3. Avcı, M. (2014). Paleocoğrafya. Şu eserde: Güner A., Ekim T. (edlr). Resimli Türkiye Florası, Cilt 1, s. 29–75. Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, İstanbul.
  4. Avise, J.C. (2000). Phylogeography: The History and Formation of Species, s. 470. Harvard University Press, Cambridge.
  5. Bandelt, H.J., Forster, P., Sykes, B.C. ve Richards, M.B. (1995). Mitochondrial portraits of human populations. Genetics 141: 743–753.
  6. Bowen, W.D. (1997). Role of marine mammals in aquatic ecosystems. Mar. Ecol. Prog. Ser. 158: 267–274.
  7. Bozkurt, M. (2015). Psephellus aucherianus (DC.) Boiss. (Asteraceae) Kompleksine Ait Tür Popülasyonlarında Genetik Çeşitliliğin Belirlenmesi (Yayınlanmamış Doktora Tezi). Selçuk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Konya.
  8. Bozkurt, M., Uysal, T. ve Ertuğrul, K. (2017). Karyomorphological Studies of The Populations Belonging to Psephellus aucherianus (DC.) Boiss. (Asteraceae) Complex. Cytologia 82(5): 563–569.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Bitki Bilimi (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

30 Nisan 2026

Gönderilme Tarihi

5 Şubat 2026

Kabul Tarihi

24 Nisan 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 13 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Bozkurt, M. (2026). Çeşit Tülübaş [Psephellus aucherianus (DC.) Boiss.] Tür Kompleksi Kapsamındaki Üç Türe Ait Popülasyonların matK Geni Bakımından Karşılaştırmalı Analizi. Bağbahçe Bilim Dergisi, 13(1), 22-33. https://doi.org/10.35163/bagbahce.1882218
AMA
1.Bozkurt M. Çeşit Tülübaş [Psephellus aucherianus (DC.) Boiss.] Tür Kompleksi Kapsamındaki Üç Türe Ait Popülasyonların matK Geni Bakımından Karşılaştırmalı Analizi. Bağbahçe Bilim Dergisi. 2026;13(1):22-33. doi:10.35163/bagbahce.1882218
Chicago
Bozkurt, Meryem. 2026. “Çeşit Tülübaş [Psephellus aucherianus (DC.) Boiss.] Tür Kompleksi Kapsamındaki Üç Türe Ait Popülasyonların matK Geni Bakımından Karşılaştırmalı Analizi”. Bağbahçe Bilim Dergisi 13 (1): 22-33. https://doi.org/10.35163/bagbahce.1882218.
EndNote
Bozkurt M (01 Nisan 2026) Çeşit Tülübaş [Psephellus aucherianus (DC.) Boiss.] Tür Kompleksi Kapsamındaki Üç Türe Ait Popülasyonların matK Geni Bakımından Karşılaştırmalı Analizi. Bağbahçe Bilim Dergisi 13 1 22–33.
IEEE
[1]M. Bozkurt, “Çeşit Tülübaş [Psephellus aucherianus (DC.) Boiss.] Tür Kompleksi Kapsamındaki Üç Türe Ait Popülasyonların matK Geni Bakımından Karşılaştırmalı Analizi”, Bağbahçe Bilim Dergisi, c. 13, sy 1, ss. 22–33, Nis. 2026, doi: 10.35163/bagbahce.1882218.
ISNAD
Bozkurt, Meryem. “Çeşit Tülübaş [Psephellus aucherianus (DC.) Boiss.] Tür Kompleksi Kapsamındaki Üç Türe Ait Popülasyonların matK Geni Bakımından Karşılaştırmalı Analizi”. Bağbahçe Bilim Dergisi 13/1 (01 Nisan 2026): 22-33. https://doi.org/10.35163/bagbahce.1882218.
JAMA
1.Bozkurt M. Çeşit Tülübaş [Psephellus aucherianus (DC.) Boiss.] Tür Kompleksi Kapsamındaki Üç Türe Ait Popülasyonların matK Geni Bakımından Karşılaştırmalı Analizi. Bağbahçe Bilim Dergisi. 2026;13:22–33.
MLA
Bozkurt, Meryem. “Çeşit Tülübaş [Psephellus aucherianus (DC.) Boiss.] Tür Kompleksi Kapsamındaki Üç Türe Ait Popülasyonların matK Geni Bakımından Karşılaştırmalı Analizi”. Bağbahçe Bilim Dergisi, c. 13, sy 1, Nisan 2026, ss. 22-33, doi:10.35163/bagbahce.1882218.
Vancouver
1.Meryem Bozkurt. Çeşit Tülübaş [Psephellus aucherianus (DC.) Boiss.] Tür Kompleksi Kapsamındaki Üç Türe Ait Popülasyonların matK Geni Bakımından Karşılaştırmalı Analizi. Bağbahçe Bilim Dergisi. 01 Nisan 2026;13(1):22-33. doi:10.35163/bagbahce.1882218