Çanakkale Ekolojik Koşullarında Bazı Trabzon Hurması Çeşitlerinin Hasat Olgunluğunda Pomolojik Özelliklerinin Belirlenmesi

Öz

Trabzon hurması (Diospyros kaki L.) dünya çapında ticari üretime sahip subtropikal meyve türlerinden biridir. Ülkemizde de son yıllarda hem üreticiler hem de tüketiciler tarafından önemi gün geçtikçe artmaktadır. Ülkemizde Trabzon hurması yetiştiriciliğinin yoğun olarak yapıldığı illere bakıldığında Çanakkale ilk on içerisinde yer almaktadır. Bu çalışma Çanakkale koşullarında yetiştiriciliği en çok tercih edilen; buruk meyve etine sahip “Hachiya”, “Rojo Brillante” ve meyve eti buruk olmayan “Fuyu”, “Hana Fuyu” Trabzon hurması çeşitlerine ait hasat olumundaki meyvelerin, meyve kalite değişimlerini belirlemek amacıyla 2021 ve 2022 yılında yürütülmüştür. Çalışmada hasat olumunda incelenen meyvelerin; meyve ağırlığı (g), meyve çapı (mm), meyve boyu (mm), meyve eti sertliği (kg/cm²) meyve kabuk rengi (hue, chroma), suda çözünür kuru madde miktarı (%), pH, titre edilebilir asit (% malik asit) gibi özelliklerindeki meydana gelen değişimler saptanmıştır. Meyve özellikleri bakımından en iri meyvelerin; buruk çeşitlerde “Hachiya”, buruk olmayan çeşitlerde ise “Hana Fuyu” çeşidine ait olduğu tespit edilmiştir. Trabzon hurmalarının meyve sularında yapılan analizler sonucunda suda çözünebilir kuru madde miktarı %17,67 (“Hachiya”), pH değeri 6,04 (“Rojo Brillante”), titre edilebilir asit %0,20 (“Hachiya” ve “Rojo Brillante”) olduğu belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Meyve kalite özellikleri
• Diospyros kaki L.
• hasat olumu

Determination of Pomological Characteristics of Some Persimmon Varieties at Harvest Maturity in Çanakkale Ecological Conditions

Öz

Persimmon (Diospyros kaki L.) is one of the subtropical fruit species with worldwide commercial production. In our country, its importance has been increasing day by day in recent years by both producers and consumers. When we look at the provinces where persimmon cultivation is intensively carried out in our country, Çanakkale is among the top ten. This study was carried out in 2021 and 2022 to determine the fruit quality changes of the fruits at harvest maturity of "Hachiya", "Rojo Brillante" with astringent fruit flesh and "Fuyu", "Hana Fuyu" persimmon cultivars, which are most preferred for cultivation in Çanakkale conditions. In the study, the changes in fruit weight (g), fruit diameter (mm), fruit length (mm), fruit flesh hardness (kg/cm²), fruit skin colour (hue, chroma), water soluble dry matter content (%), pH, titratable acid (% malic acid) were determined. In terms of fruit characteristics, it was determined that the largest fruits belonged to "Hachiya" variety in astringent varieties and "Hana Fuyu" variety in non-astringent varieties. As a result of the analyses of the fruit juices of persimmon, it was determined that the amount of water-soluble dry matter was 17,67% ("Hachiya"), pH value was 6,04 ("Rojo Brillante"), titratable acid was 0,20% ("Hachiya" and "Rojo Brillante").

Anahtar Kelimeler

• Fruit quality characteristics
• Diospyros kaki L.
• harvest maturity

Kaynakça

1. Sağır, F.S. 2013. Bazı yerli Trabzon hurması tipleri (Diospyros kaki L.) için uygun tozlayıcı çeşit belirlenmesi. Yüksek Lisans Tezi. 83 s.
2. Yılmaz, N., M. Şeker, E. Gür, M.A. Gündoğdu, S. Palatoz, N. Ekinci 2021. Effects of different trunk girdlings on fruit yield and pomological characteristics of persimmon (Diospyros kaki L. cv. Hachiya). Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi 58(4):481-488, https://doi.org/10.20289/ zfdergi.842801.
3. Yılmaz, N., Şeker, M., Gür, E. 2023. Yılmaztürk, Y. (ed), Akdoğan, Ç. (ed). Lapseki’de Trabzon hurması yetiştiriciliği. Çanakkale Tarımı, Özgür Yayınları, Gaziantep, s:205-215. https://doi.org/ 10.58830/ozgur.pub199.
4. Suzuki, T., S.H.F. Someya, M. Tanokura 2005. Comparative study of catechin compositions in five Japanese persimmons (Diospyros kaki). Food Chem. 93:149-152.
5. Kim, S.Y., S.M. Jeong, S.J. Kim, K.I. Jeon, E. Park, H.R. Park, S.C. Lee 2006. Effect of heat treatment on the antioxidative and antigenotoxic activity of extracts from persimmon (Diospyros kaki L.) peel. Biosci. Biotechnol. Biochem. 70:999-1002.
6. Kim, I.D., Dhungana, S.K., Chae, Y.G., Son, N.K., Shin, D.H. 2016. Quality characteristics of ‘Dongchul’ persimmon (Diospyros kaki Thunb.) fruit grown in Gangwondo, Korea, 29(3):313-321.
7. Şeker, M. 2004. Dünya’da Trabzon Hurması ıslahı üzerinde yapılan çalışmalar ve hedefleri. 1. Trabzon Hurması Yetiştirme ve Pazarlama Sempozyumu, s:6-13, Ordu.
8. Anonim, 2023-a. 2022 yılı ülkemiz Trabzon hurması üretim alanları ve miktarları. https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?locale=tr.

9. Anonim, 2023-b. 2022 yılı Çanakkale ili meyve üretim alanları ve miktarları. https://biruni.tuik. gov.tr/medas/?locale=tr.
10. Yıldız, E. 2011. Farklı Trabzon hurması çeşitlerinde meyve verim ve kalitesi ile bitki besin maddeleri, karbonhidratlar ve meyve bileşimindeki bazı maddelerin mevsimsel değişimleri. (Doktora Tezi), Mustafa Kemal Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Hatay.
11. Zhang, Q., Luo, Z. 2022. Origin, evolution, taxonomy and germplasm. In The Persimmon Genome (pp:11-27). Cham: Springer International Publishing.
12. Kılıç, C.N., Yıldırım, A., Çelik, C. 2022. Farklı Trabzon hurması (Diospyros kaki L.) çeşitlerinin fenolojik, morfolojik gelişimleri ve pomolojik özelliklerinin belirlenmesi. Türk Bilim ve Mühendislik Dergisi 4(2):82-87.
13. Miller, E.P., T.E. Crocker 1994. Oriental persimmons in Florida. Institute of Food and Agricultural Sciences, University of Florida SP101.
14. Salvador, A., Arnal, L., Monterde, A., Carailho, C. P., Martinez-Javega, J.M. 2005. Effect of harvest date in chilling injury development of persimmon fruit. Acta Hort. 687, pp:399-400.
15. Mowat, A.D., Chee, A.A. 2011. Persimmon quality in New Zealand orchards. [Online].
16. Özdemir, A.E., Yıldız, E., Çandır, E., Toplu, C. 2021. The effects of fruit development and physico-chemical changes on the optimum harvest maturity in some astringent persimmon cultivars. Alatarım 20(1):12-21.