Türkiye Fritillaria spp. (Terslale) Koleksiyon Bahçesinde Yürütülen Çalışmalar

Öz

Bu çalışma, geofitler içerisinde geniş bir tür zenginliğine sahip olan Fritillaria (Terslale) cinsine ait koleksiyon bahçesinin korunması, sürdürebilirliğinin sağlanması, cinsin tanıtımının yapılması ve yeni çeşitler geliştirilmesi amacıyla planlanmıştır. Terslale koleksiyon bahçesinde bulunan 43 taksonu temsil eden 82 farklı popülasyonu temsil eden bitkiler ile geliştirilen çeşitlere ait bitkiler projenin materyalini oluşturmaktadır. Bahçede öncelikle Fritillaria türlerinin ex-situ muhafazası yapılmaktadır. Bu genetik materyal üzerinde yetiştirme teknikleri ve ıslah çalışmaları yürütülmüş, terslaleler konusunda yeni bilgiler üretmek ve ülke ekonomisine katkı sağlamak için yeni projeler hazırlanmıştır. Terslale koleksiyon bahçesinde yapılan seleksiyon ıslahı çalışmaları ile üç adet çeşit tescil edilerek süs bitkileri sektörüne kazandırılmıştır. Sosyal sorumluluk amaçlı projelere ortak olunmuş ve bu sayede 60 kursiyere teorik ve uygulamalı terslale ve geofit konusunda eğitimler verilmiştir. Bahçenin çiçekli olduğu dönemlerde bahçeyi gelen ziyaretçilere terslale konusunda bilgilendirme yapılmıştır. Yerel, ulusal basında terslale konusunda bilgi verilmiş ve terslalenin tanınırlığına katkıda bulunulmuştur. Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi, Fen Edebiyat Fakültesi, Biyoloji Bölümü ile ortak çalışmalar yürütülmüştür. F.assyriaca türünün üreme biyolojisi üzerine yüksek lisans tezi sonuçlandırmıştır. Yine F.aurea, F.michailovskyi, F.imperialis ve F.crassifolia türlerinin üreme biyolojileri üzerine çalışmalar sonuçlandırılmış ve yayına sunulmuştur. Bahçe terslale tanıtımına, teminine, farklı disiplinlerdeki araştırıcıların çalışma yapmasına, sosyal sorumluluk projelerinin yürütülmesine hizmet etmektedir. Ülkemize özgü Fritillaria imperialis türünden “VUSLAT” Fritillaria aurea türünden “DOĞU GÜNEŞİ” Fritillaria michailovskyi türünden “ASLAY” çeşidi geliştirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Fritillaria sp.
• Koleksiyon Bahçesi
• Terslale
• Türkiye

Studies Conducted in Türkiye Fritillaria spp. (Reverse Tulip) Collection Garden

Abstract

This study was planned to protect the collection garden of the genus Fritillaria (Reverse Tulip), which has a wide species richness among our geophytes, to ensure its sustainability, to promote the genus and to develop new varieties. The material of the project consists of 1526 potted plants from 82 different populations belonging to 39 taxa and 22 plants in growing pans. In the garden, ex-situ conservation of Turkish Fritillaria species is primarily carried out. Breeding techniques and breeding studies have been carried out on this genetic material, and new projects have been prepared to produce new information on Reverse Tulips and contribute to the national economy. Three varieties have been registered and introduced to the ornamental plant sector with the selection breeding studies carried out in the Terslale collection garden. We have been a partner in social responsibility projects and thus 60 trainees have received theoretical and practical training on Reverse Tulips and geophytes. During the flowering periods of the garden, visitors to the garden were informed about the Reverse Tulip. Local and national media were informed about the terracotta and contributed to the recognition of the terracotta. Joint studies were carried out with Erzincan Binali Yıldırım University, Faculty of Science and Literature, Department of Biology. A master’s thesis on the reproductive biology of F.assyriaca species was finalized. Studies on the reproductive biology of F.aurea, F.michailovskyi, F.imperialis and F.crassifolia species have been finalized and submitted for publication. The garden serves for the promotion and procurement of terracotta, for researchers in different disciplines to work, and for social responsibility projects to be carried out.

Keywords

• Fritillaria sp.
• Collection Garden
• Reverse Tulip
• Türkiye

Kaynakça

1. Peruzzi, L. 2016. A new infrafamilial taxonomic setting for Liliaceae, with a key to genera and tribes. Plant Biosystems-An International Journal Dealing with all Aspects of Plant Biology 150(6):1341-1347.
2. Tekşen, M. 2018. Fritillaria L. In: Güner, A., Kandemir, A., Menemen, Y., Yıldırım, H., Aslan, S., Ekşi, G., Güner, I., Çimen, A.Ö. Resimli Türkiye Florası. Ali Nihat Gökyiğit Vakfı Nezahat Gökyiğit Botanik Bahçesi, 2:800-879, İstanbul.
3. Aslay, M., Tekşen, M., Alp, Ş., Ellialtıoğlu, Ş., 2021. Terslale. In: Kazaz, S., Yalçın Mendi, N.Y. (Edit.). Süs Bitkileri Islahı (Türler). Gece Kitaplığı, Ankara.
4. Kaya, E. 2016. Türkiye biyoçeşitliliğinde geofitlerin yeri ve bazı çalışmalar. TÜRKTOB Magazine 18(5):69-79.
5. Güner, B. 2006. İstanbul’daki botanik bahçelerinde yetişen Türkiye geofitlerinin envanteri. Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Biyoloji Anabilim Dalı Botanik Bilim Dalı, İstanbul, 90s.
6. Aslay, M., Yıldız, F., Kaya, O., Bita-Nicolae, C. 2023. Reproductive biology and pollination ecology of Fritillaria michailovskyi fomin (Liliaceae), endemic to East Anatolia (Türkiye). Diversity 15:414.
7. Yıldız, F., Aslay, M., Kandemir, A., Kaya, Ö. 2022. Reproductive Biology of Fritillaria aurea Schott (Liliaceae), a Rare Species Endemic to Turkey. Diversity 14:1052.