Eskişehir-Sarıcakaya İlçesinin Bağcılık Potansiyelinin Biyoklimatik İndisler ile Değerlendirilmesi

Öz

İç Anadolu step iklimi görülen Eskişehir ilinde, mikroklimatik özelliklere sahip Sarıcakaya ilçesinde mevcut bağcılık faaliyetlerinin geliştirilmesi ve yetiştirilebilecek üzüm çeşitlerinin belirlenmesi önemlidir. Bu araştırma son on yılda, 2015-2024 yılları ve arasında, Sarıcakaya ilçesinde gerçekleşen iklim verilerini değerlendirmek, ilçeye özgü bağcılık iklim göstergelerini (Etkili Sıcaklık Toplamı, Winkler, Huglin, Branas Hidrotermik, Kuraklık, Gece Serinlik İndisleri ve Jones Göstergesi) hesaplamak amacıyla gerçekleştirilmiştir. Sarıcakaya ilçesinde son on yıllık dönemde ortalama, yıllık sıcaklık değeri 15,90℃; vejetasyon dönemi sıcaklık değeri 21,60℃ ve yıllık toplam yağış miktarı ise 387,24 mm olarak bulunmuştur. Ekstrem sıcaklık değerleri açısından 2020-2024 yılları değerlendirilmiş, en düşük sıcaklık değerinin 2022 yılının Ocak ayında -8,50℃, en yüksek sıcaklık değerinin ise 49,50℃ ile 2023 yılının Ağustos ayında gerçekleştiği belirlenmiştir. Aynı dönemin ilgili aylarında, bağcılık için kış (Aralık-Şubat) ve ilkbahar geç donları (Mart-Mayıs) risklerinin söz konusu olmadığı tespit edilmiştir. 2015-2024 yıllar ortalamasına göre, ilçede Etkili Sıcaklık Toplamı değerinin 2446,20 gün-derece olarak gerçekleştiği ve son yıllarda artış eğilimi içinde olduğu belirlenmiştir. Kuraklık İndisi değeri (0,44) açısından yağışın yetersiz, gece serinlik indisi (15,54℃) değerine göre ilçenin ılık gecelere sahip olduğu tespit edilmiştir. Sonuç olarak, üzümlerin olgunlaşma süreçlerinin dikkate alınması ile Sarıcakaya habitatının çok geçci çeşitlerin dışında, çoğu sofralık ve aynı zamanda bazı şaraplık üzümlerin yetiştiriciliğine elverişli olabileceği anlaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Üzüm
• çeşit
• etkili sıcaklık toplamı
• bağcılık

Assessment of the Viticultural Potential of the Eskişehir-Sarıcakaya District with Bioclimatic Indices

Öz

In Eskişehir province, where the Central Anatolian steppe climate predominates, it is important to advance existing viticulture activities and identify grape varieties suitable for cultivation in the Sarıcakaya district, which features microclimatic characteristics. This research, conducted from 2015-2024, evaluates climate data in Sarıcakaya district and calculates specific viticulture climate indicators such as Growing Degree Days-Winkler, Huglin, Branas Hydrothermal, Drought, Night Coolness Indexes, and Jones Indicator. In Sarıcakaya district, the average annual temperature over the last decade was 15.90℃; the vegetation period temperature was 21.60℃, and total annual rainfall was 387.24 mm. From 2020 to 2024, the lowest temperature recorded was -8.50℃ in January 2022, while the highest was 49.50℃ in August 2023. During this time, winter and spring frosts pose no risk to viticulture. The average from 2015 to 2024 indicated that the total growing degree days value in the district was 2446.20 GDD, showing an increasing trend in recent years. The drought index value of 0.44 indicated that the rainfall was insufficient, while the night coolness index value of 15.54℃ revealed that the district experienced warm nights. Consequently, considering the ripening processes of the grapes, it was determined that the Sarıcakaya habitat could be suitable for cultivating most table grapes and some wine grapes, except for very late-ripening varieties.

Anahtar Kelimeler

• Grape
• variety
• effective heat summation
• viticulture

Kaynakça

1. Puga, G., Anderson, K., Jones, G., Tchatoka, F.D., Umberger, W., 2022. A climatic classification of the world’s wine regions. OENO One 56(2), 165-177.
2. Rafique, R., Ahmad, T., Ahmed, M., Khan, M.A., 2023. Exploring key physiological attributes of grapevine cultivars under the influence of seasonal environmental variability. OENO One 57(2), 381-397.
3. van Leeuwen, C., Sgubin, G., Bois, B., Ollat, N., Swingedouw, D., Zito, S., Gambetta, G.A., 2024. Climate change impacts and adaptations of wine production. Nature Reviews Earth & Environment 5(4), 258-275.
4. Malheiro, A.C., Santos, J.A., Fraga, H., Pinto, J.G., 2010. Climate change scenarios applied to viticultural zoning in Europe. Climate Research, 43, 163-177.
5. Fraga, H., Malheiro, A.C., Moutinho-Pereira, J., Santos, J.A., 2013. Future Scenarios for Viticultural Zoning in Europe: Ensemble Projections and Uncertainties. International Journal of Biometeorology, 57, 909-925.
6. Charalampopoulos, I., Polychroni, I., Psomiadis, E., Nastos, P., 2021. Spatiotemporal Estimation of the Olive and Vine Cultivations’ Growing Degree Days in the Balkans Region. Atmosphere, 12, 148.
7. Bahar, E., Korkutal, İ., Öner, H., 2018. Bağcılıkta terroir unsurları. Bahçe 47(2):57-70.
8. Winkler, A.J., Cook, J.A., Kliewer, W.M., Lider, L.A., 1974. General Viticulture. University of California. Pres, Berkeley, 633p.

9. Huglin, P., 1978. Nouveau mode d’évaluluation des possibilites héliothermiques d’un milieo viticole. In: Proceedings of the Symposium International sur l’ecologie de la Vigne. Ministére de l’Agriculture et de l’Industrie Alimentaire, Contanca, pp:89-98.
10. Tonietto, J., 1999. Les macroclimats viticoles mondiaux et l’influence du mésoclimat sur la typicité de la Syrah et du Muscat de Hambourg dans le sud de la France: méthodologie de caráctérisation. Thèse Doctorat. Ecole Nationale Supérieure Agronomique, Montpellier, 233.
11. Jones, G., 2015. Climate, grapes, and wine. Terroir and the importance of climate on grapevine production. Guildsomm International (https://www.guildsomm.com/public_content/features/articles/b/gregory_jones/posts/climate-grapes-and-wine?commentid=a160ab2a-2bb7-44e5-8ce6-b75702681dd1) (Erişim: 12.03.2025)
12. Kök, D., Çelik, S., 2003. Bazı şaraplık üzüm çeşitlerinin etkili sıcaklık toplamı gereksinimlerinin belirlenmesi ve bunun kalite üzerindeki etkisi. Trakya Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi 4(1), 23-27.
13. Çelik, H., Söylemezoğlu, G., Çetiner, H., Kunter, B., Çakır, A., 2005 Bazı üzüm çeşitlerinin Kalecik (Ankara) koşullarındaki fenolojik özellikleri ile etkili sıcaklık toplamı (EST) isteklerinin belirlenmesi. Türkiye 6. Bağcılık Sempozyumu 2:390-397.
14. Bahar, E., Korkutal, İ., Boz, Y., 2010. Tekirdağ ili Şarköy ilçesinin terroir açısından değerlendirilmesi. Tekirdağ İli Değerleri Sempozyumu, s:156-177.
15. Kaya, M., Özdemir, G., 2015. Bazı sofralık üzüm çeşitlerinin Diyarbakır koşullarındaki kalite özellikleri ile etkili sıcaklık toplamı isteklerinin belirlenmesi. Selçuk Tarım ve Gıda Dergisi (Özel Sayı 27):199-209.
16. Bozkurt, A., Kalkan, N. N., Altun, O. T., Yağcı, A., Kaya, Ö., Geçim, T., Tuncer, S., Karadoğan, B. Albayrak, S., 2024. Erzincan koşullarında farklı üzüm çeşitlerinin bazı fiziksel ve kimyasal kalite özelliklerinin belirlenmesi. Akademik Ziraat Dergisi 13(1), 41-50.
17. Kunter, B., Cantürk, S., Keskin, N., Çetiner, H. 2017. Ankara ili bağcılık potansiyelinin etkili sıcaklık toplamı-fenoloji ilişkisi kullanılarak incelenmesi. 5. Uluslararası Katılımlı Toprak ve Su Kaynakları Kongresi, 12-15 Eylül 2017. Kırklareli. Bildiriler Kitabı 1:545-552.
18. Candar, S., Alço, T., Yaşasın, A.S., Korkutal, İ., Bahar, E., 2019. Türkiye Trakya’sı bağcılık iklim göstergelerindeki uzun süreli değişimlerin değerlendirilmesi. ÇOMÜ Ziraat Fakültesi Dergisi 7(2), 259-268.
19. Aktürk, B., Uzun, H.İ., 2019. Bazı sofralık üzüm çeşitlerinin Antalya’daki değişik yörelere uygunlukları ve etkili sıcaklık toplamı istekleri. Mediterranean Agricultural Sciences 32(3):267-273.
20. Kalkan, N.N., Bozkurt, A., Altun, O.T., Kaya, Ö., Geçim, T., Karadoğan, B., Albayrak, S., 2023. Bazı üzüm çeşitlerinin Erzincan koşullarında fenolojik gelişme evreleri ile etkili sıcaklık toplamı isteklerinin belirlenmesi. Bahçe 52 (Özel Sayı 1):394-400.
21. Sümbül, A., 2024. Orta Kelkit Havzası bağcılığının iklim indeksleri ile değerlendirilmesi. Akademik Ziraat Dergisi, 13(1):23-32.
22. Teker, T., 2024. Effects of temperature rise on grapevine phenology (Vitis vinifera L.): Impacts on early flowering and harvest in the 2024 growing season. International Journal of Agriculture Environment and Food Sciences, 8(4): 970-979.
23. Çelik, H., Ağaoğlu, Y.S., Fidan, Y., Marasalı, B., Söylemezoğlu, G., 1998. Genel bağcılık. Sunfidan A.Ş. Mesleki Kitaplar Serisi 1. 253s.
24. Kaymak, H., 2020. Morfo-klimatik özelliklerin Sündiken dağlarında (Eskişehir) bitki örtüsünün dağılışı üzerindeki etkileri. Türk Coğrafya Dergisi (75):17-32.
25. Branas, J., Bernon, G., Levadoux, L., 1946 Elements de viticulture generale. Dehan, Montpellier.
26. Carbonneau, A., Deloire, A., Jaillard, B., 2007. La vigne. physiologie, terroir, culture. DUNOD, Paris, 442s.
27. Tonietto, J., Carbonneau, A., 2004. A multicriteria climatic classification system for grape-growing regions worldwide. Agricultural and Forest Meteorology, 124(1-2):81-97.
28. Miccichè, D., Puccio, S., Di Lorenzo, R., Turano, L., Di Carlo, F., Pisciotta, A., 2025. Adapting viticulture to climate change: Impact of shading in Sicily. Horticulturae, 11, 163.
29. Cangi, R, Altun, M.A., 2015. Adaptation of some important table grape cultivars to Taraklı (Sakarya) ecological conditions. Tarım Bilimleri Araştırma Dergisi 8(2):35-39.
30. Gündüz, A., 2023. Yalova ilinde klimatolojik yağış açığı indisinin zamansal mekânsal değişiminin ve bağcılık açısından iklimsel indislerin irdelenmesi. Bahçe. 52: 383-390.
31. Karabektaşoğlu, Ş., Köse, B., Svyantek, A., 2024. Investigation of the phenological and climate indices of some table and wine grapes and their growing status in the Samsun-Bafra plain (Türkiye). Anadolu Tarım Bilimleri Dergisi, 39(1):143-162.
32. Teker, T., 2021. Cumulative bioclimatic indices and climate data of recent years in some viticultural regions of Turkey. In: Çığ, A. (Ed.), Agricultural studies on different subjects. Iksad Publications, Ankara, pp:83-114.
33. MGM, 2024. 2024 yılı yağış değerlendirmesi. Meteoroloji Genel Müdürlüğü resmi web sitesi. (https://www.mgm.gov.tr/FILES/arastirma/yagis-degerlendirme/2024yagisdegerlendirmesi.pdf) (Erişim Tarihi: 01.03.2025).
34. De Toda, F.M., Sancha, J.C., Balda, P., 2013. Reducing the sugar and pH of the grape (Vitis vinifera L. cvs. ‘Grenache’ and ‘Tempranillo’) through a single shoot trimming. South African Journal of Enology and Viticulture 34(2):246-251.
35. Gutiérrez-Gamboa, G., Zheng, W., de Toda, F. M., 2021. Current viticultural techniques to mitigate the effects of global warming on grape and wine quality: A comprehensive review. Food Research International, 139:109946.
36. Anonim, 2025. Zirai don 36 ilde etkili oldu. Anadolu Ajansı İnternet Gündem Haberi, Türkiye, 14 Nisan, (www.aa.com.tr/tr/gundem/zirai-don-36-ilde-etkili-oldu/3537066), (Erişim Tarihi: 28 Nisan 2025).