Marmara Bölgesinde Yetiştirilmekte Olan Bazı Önemli Kestane Çeşitlerinin Çiçek Yapıları ve Meyve Tutmaları Üzerinde Araştırmalar

Öz

Bu araştırma; 1977 ve 1978 yıllarında, Marmara bölgesinde yetiştirilmekte olan bazı önemli kestane çeşitlerinin çiçek yapılarını ve çiçek biyolojilerini, meyve tutmalarım ve bunlara ilişkin diğer bazı özelliklerini saptamak amacıyla yapılmış ve aşağıdaki sonuçlar elde edilmiştir. Tiplere göre erkek çiçek püsküllerinin ortalama boyları ve püskül üzerindeki ortalama erkek çiçek ‘küme’ sayıları önemli ölçüde değişmiş; her kümedeki erkek çiçek sayıları 6-7 ve her çiçekteki stamen sayıları 10+1 (51101 no.lu tipte 2.9) olarak oldukça değişmez görünmüştür. Stamenler 51101, 52112, 51112 no.lu tiplerde perigon içinde kalmışlar; 52214 no.lu tipte perigon boyuna ulaşmışlar; 51111, 51109, 62304, 62309 no.lu tiplerde ise perigon dışına çıkmışlar, bu son tipler belirgin bir çiçeklenme göstermişler ve iyi tozlayıcılar olarak uygun bulunmuşlardır. Meiotik ve mitotik sayımlara göre 5 tipteki kromozom sayıları x=12 ve 2n-24 olarak saptanmış, meiosis sırasında bir tipte tek değerli (univalan) kromozomlar görülmüştür. Embriyo keselerinin çoğunluğu, kabul edicilik döneminin son 5-6 günü içinde olgunluğa ulaşmışlar, bu durum yıl ve tiplere göre az çok değişmiştir. Çiçeklenmeler yönünden tipler, farklı gruplar oluşturmuşlar; genellikle önce erkek çiçekler çiçeklenmişler (protandry); normal gelişmiş dişi çiçeklerin çoğunluğu yaklaşık aynı zamanlarda kabul edici olgunluğa ulaşmışlardır. Çiçek tozu çimlendirmelerinde en iyi sonuçlar 30℃ ortam sıcaklığı ve %10-15’lik şeker eriyiklerinden elde edilmiş, asit ortamların çimlenmeye zararlı etkisi olmamıştır (pH=4.8). Çiçek tozlarının tepeciklerdeki çimlenmeleri ve gelişimleri embriyo keselerinin oluşumuna bağlı görünmüş, çiçek tozu borularının melezleme ve kendileme koşullarındaki ilerleme hızları ve nitelikleri arasında önemli farklar saptanmamıştır. Kendilemelerden düşük (%0.5-12.9) melezlemelerden ise yüksek (%28.2-86.1) meyve tutumları elde edilmiş; tozlanmayan çiçeklerin bir bölümü de (%1.6-14.8) muhtemelen apomiktik tohum oluşumu nedeniyle meyve bağlamışlardır. Dökümlerin büyük bölümü kabul ediciliğin (reseftifliğin) bitiminden sonraki 15 ve bundan sonraki 30 günlük süreler içinde meydana gelmiştir. Çiçek tozlarının meyve iriliğine etkisi bir melezleme kombinasyonunda saptanmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Marmara Bölgesi
• Kestane
• Çiçek yapısı
• Meyve tutumu

Studies On Floral Biology And Fruit Setting Of Some Important Chestnut Cultivars (Castanea sativa Mill.) Grown In Marmara Region

Öz

Floral morphology, fruit setting characteristics and some other phenomena have been studied on some important chestnut cultivars growing in Marmara region in 1977 and 1978; the following results have been obtained. The mean length of male catkins, and the mean number of clusters per catkin varied widely; but the mean number of flowers per cluster (6-7), and the mean number of stamens per flower (10±1) were highly constant (with one exception) among the cultivars. Important variations in the morphology of stamens in relation to cultivars were observed. Three of the cultivars have stamens that enclosed perigon during flowering (nonfunctional); one of them has stamens as long as perigon; and four of them have stamens longer than perigon (functional). According to the meiotic and mitotic counting’s, chromosome numbers of the five cultivars were x=12 and 2n=24. Univalent chromosomes were observed at metaphase I in one type. Mature embryo sacs could be seen in the lasts-6 days of the stigma receptivity. This regularity varied among the cultivars and between the years more or less. Flowering period of the cultivars varied widely; male flowers bloomed first, (protandry was the rule); a great proportion of the normally developed female flowers came into the receptive condition nearly at the same time. Pollens germinated best in 10,15 percent sugar concentrations at the temperature of 30℃. Acidic mediums (pH=4.8) could not affect the germination ability. Pollen germination and initiation of the tube growth on the stigma seemed to be connected with the development of the embryo sacs. The rate of the tube growth and the tube characteristics were nearly the same in the selfings and crossings. Fruit set percentages of the self-pollinated flowers were low (0.5-12.9 percent), and of the cross-pollinated flowers were high (28.2-86.1 percent). A few unpollinated flowers set fruit (1.6-14.8 percent). Greater majority of the pistillate flowers and nuts dropped in 15 days after the stigma receptivity had ended and the following month. The effect of pollen parent on nut size (xenia) was determined only in one Crossing.

Anahtar Kelimeler

• Chestnut
• Castanea sativa Mill.
• Marmara Region

Kaynakça

1. Abbe, A.C., 1974. Flowers and inflorescence. of the ‘Amentiferae’. The Botanical Review 40(2):159261.
2. Almedia, J.L.de., 1947. Um hibrido espontaneo de Castanea crenata Sieb. Zucc. (var. Sibakuri) e C.sativa Miller (var. Longal). Agronomia Lusitana 9:265-275.
3. Ayfer, M., 1959. Antep fıstığının dölleme biyolojisi üzerinde araştırmalar. Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi, Yayın No:148.
4. Ayfer, M., 1967. Antep fıstığında megasporogencsis, megagametogenesis, embriyogenesis ve bunlarla meyve dökümleri arasındaki münasebetler. Tarım Bakanalığı Teknik Kitap D-414.
5. Ayfer, M., A. Soylu, G. Çelebioğlu, 1977. Marmara bölgesi kestanelerinin seleksiyon yoluyla ıslahı. TÜBİTAK 6. Bilim Kongresi TOAG Tebliğleri Seri 84:123-133.
6. Basina, I.G., 1973. Self-sterility and self-fertility in certain apple cultivars. Sb. Nauch. Rabot, Vses. Nauch. Issled Inst. I.V. Michurina 17:127-133. (Hort. Abst. 43:7340).
7. Benson, M., 1894. Contribution to the embryology of the ‘Amentiferae’. Linn. Soc. London Trans 3(2):409-424.
8. Bergamini, A., 1975. Observations on the floral morphology of some chestnut varieties. Rivista della Ortofloro-frutticoltura Italiana 59:103-108 (Pl. Breed. Abst. 46:5724).

9. Bergamini, A., A. Ramina, 1971. Conîributo allo studio della differenziazione a fîore del castagno (Castanea sativa L). Rivista della Grtoflorofrutticoltura Italiana 55(6):484-491.
10. Breviglieri, N., 1951. Ricerche sulla biologia fiorale e di fruttificazione della Castanea sativa e C.crenata nel torritorio di Vallombrosa. Pubbl. Centro Stud. Sul Castagno 1:15-49.
11. Breviglieri, N., 1955. Ricerche sulla disseminazione e sulla germinazione del polline nel castagno. Pubbl. Centro Stud. Sull Castagno 2:5-25.
12. Brewbaker, J.L., 1957. Pollen cytology and incompatibility systems in plants. J. Hered. 48:271-277.
13. Brooks, R.M., M.V. Bradley, T.J. Anderson, 1950. Plant micro technique (manuel). Univ. Calif. Davis. U.S.A.
14. Brown. D.S., J.F. Abi-Fadel, 1953. The stage of development of apricot flower buds in relation to their chilling requirement. Proc. Amer. Soc. Hort. Sci. 61:110-118.
15. Chandler, W.H., 1957. Deciduous orchards. Lea Febiger Philadelphia.
16. Clapper, R.B., 1954. Chestnut breeding, techniques and results. J. Hered. 45:106-114; 201-208.
17. Gossard, A.C., 1956. Effect of the pollen parent on Chinese chestnut seed. Ann. Rep. North. Nut Grow Assoc. 47:38-47.
18. Graves, A.H., 1937. Breeding new chestnut trees. Ann. Rep. North. Nut Grow. Assoc. 28:93-100.
19. Hanan, J.J., 1972. Repercussions from water stress. Hort. Sci. 7(2):108-112.
20. Heslop-Harrison, J., 1975. incompatibility and the pollen-stigma interaction. Ann. Rev.Pl. Physiol. 26:403-425.
21. Jaretzky, R., 1930. Zur zytologie der Fagales. Planta 10:120-137.
22. Jaynes, R.A., 1962. Chestnut chromosomes. Forest Sci. 8(4):372-377.
23. Jaynes, R.A., 1963-a. Male sterility in Castanea. Proc. 11. Int. Cong. of Genetics The Hague Netherlands (Abstract).
24. Jaynes, R.A., 1963-b Biparental determination of nut characters in Castanea. J. Hered. 54:84-88.
25. Jaynes, R.A., 1964. Interspecific crosses in the genus Castanea. Silvae Genetica 13:146-154.
26. Jaynes, R.A., 1975. Chestnuts. (J. Janick; J.N. Moore Ed. Advances ih Fruit Breeding. Purdue Univ. Press. 490-503).
27. Leopold, A.C., P.E. Kriedemann, 1975. Plant growth and development. McGraw-Hill Camp. New York.
28. Lagerstedt, H.B. 1975. Filberts. (J. Janick; J.N. Moore Ed. Advances in fruit breeding. Purdue Univ. Press. 456-489).
29. Martin, F.W., 1959. Staining and observing pollen tube in the style by means of fluorescence. Stain Tech 34:125-128.
30. McKay, J.W., 1942. Self-sterility in the Chinese chestnut. Proc. Amer. Soc. Hort. Sci. 41:156-159.
31. McKay, J.W., 1947. 1947. Embryology of pecan. J. Agr. Res. 74:263-283.
32. McKay, J.W., 1956. Orange kemel chestnut. Ann. Rep. North. Nut. Grow. Assoc. 47:45-47.
33. McKay, J.W., H.L. Crane, 1938. The immediate effect of pollen on the fruit of the chestnut. Proc. Amer. Soc. Hort. Sci. 36:293-298.
34. McKay, J.W., R.A. Jaynes, 1969. Chestnuts. (R.A. Jaynes Ed. Handbook of North American Nut Trees. North. Nut. Grow. Assoc. Knoxville, Tenn. (264-285).
35. Modlibowska, I., 1945. Pollen tube growth and embryo-sac development in apples and pears. J. Pomol. Hort. Sci. 21:57-89.
36. Nienstaedt, H., 1956. Receptivity of the pistillate flowers and pollen germination tests in genus. Castanea. Z. Forstgenetik Forstpflanzenz. 5:40-45.
37. Ohata, T., T. Sato, 1961. Studies on the pollination of chestnut trees .Bull, Nat. Inst. Agr. Sci. Hiratsuka Ser. E. 9:185-193. (Hort. Abst. 34:2473).
38. Poucques, M.L.de., 1950. Etudes caryologiques sur les Fagales, IV.les genres Castanea, Corylus, Fagus. Bull. Soc. Sci. Nancy 9:57-61.
39. Schad, C., G. Solignat, 1952. Biologie florale et méthodes D’Amélioration du châtaignier. A cad. d’Agr. de France Extrait du process-Verbal de la Seance du Mai 14.
40. Schad, C., J. Grente, G. Solignat, 1955. Amélioration du châtaignier. Ann. Amel. Plantes 5:302-324.
41. Sedgley, M., 1976. Control by embryo sac over pollen tube growth in the style of avocado (Persea americana Mill). CSIRO Division of Horticultural Research Report 1975-1977.
42. Sedgley, M., 1979. Inter varietal pollen tube growth and ovule penetration in the avocado. Euphytica 28(1):25-36.
43. Shimura, I., M. Yasuno, C. Otomo, 1971. Studies on the genetics and breeding of chestnut in respect of various economic characters. II. The effect of pollination time on the number of nuts in the cupule. Jap. J. Breed. 21(2):77-80. (Pl. Breed. Abst. 42:3476).
44. Solignat, G., 1958. Observations sur la biologie du châtaignier. Ann. Amel. Plantes 8:31-58.
45. Solignat, G., 1966. La Xénia, manifestation précoce de L’hétérosis chez le châtaignier. Ann. Amel. Plantes 16(1):71-80.
46. Solignat, G., 1973. Un renouveau de la châtaigneraie fruitière. I.N.R.A. Cent. Recher. Agr. Bordeaux Bull. Tech. Inform. No:280.
47. Staudt, G., 1973. Meiosis and pollen fertility in grape vines. Genetics (suppl.) 74(2-2):265. (Abstract).
48. Stott, K.G., 1972. Pollen germination and pollen-tube characteristics in a range of apple cultivars. J. Hort. Sci. 47(2):191-198.
49. Thompson, M.M., L.J. Liu, 1973. Temperature, fruit set, and embryo sac development in ‘Italian’ prune. J. Amer. Soc. Hort. Sci. 98(2):193-197.
50. Tomer, E., M. Gottreich, 1975. Observations on the fertilization process in avocado with fluorescent light. Euphytica 24(2):531-536.
51. Townsend, C.E., 1971. Advances in the study of incompatibility. (J. Heslop-Harrison Ed. Pollen, Development and Physiology. London Butterworths, pp:281-309).
52. Ülkümen, L., 1972. Çiçek tomurcuğu teşekkül zamanında meyve ağaçlarında mahsüldarlık ve kültür tedbirlerindeki başarı bakımlarından önemi. Atatürk Üniversitesi Ziraat Fakültesi, Yayın No:67.
53. Ülkümen, L., S. Özbek, 1950. Modem meyvecilik. Ankara
54. Wilkomerson, H., 1940. Flowering habits of the chestnuts. Proc. North. Nut. Grow. Assoc. 31:114-116.
55. Wertheim, S.J., 1971. The drop of flowers and fruits in apple with special reference to the June drop of Cox’s Orange Pippin and its control with growth regulators. Mededilingen Landbouwhogeschool Wageningen, pp:71-17.
56. Williams, R.R., 1970. Factors affecting pollination in fruit trees. (L.C. Luckwill and C.V. Cutting Ed.) Physiology of tree Crops. Academic Press, London, pp:193-207.