Kuşburnu Meyvesinin Değişik Ürünlere İşlenirken Besinsel Kalitesindeki Değişim

Öz

Kuşburnu ülkemizde yabani olarak yetişen Rosaceae familyasına ait çok yıllık bir bitki olup, dünyada 100’den fazla türü belirlenmiştir. Beslenme fizyolojisi ve gıda teknolojisi açısından günümüzde önemli bir yere sahip olan kuşburnu, taze olarak tüketilebildiği gibi marmelat, pul, reçel, nektar ve çay gibi ürünlere işlenerek ya da kurutularak farklı yollarla değerlendirilebilmektedir. Kuşburnu meyvesi özellikle içerdiği C ve E vitaminleri, karotenoidler, flavonoid glikozit ve proantosiyanidin gibi fenolik maddeler nedeniyle güçlü bir antioksidan kaynağıdır. Farklı şekillerde tüketimi yapılan kuşburnunun gördüğü işlemler içerdiği bileşenlerin miktarını da önemli derecede etkileyebilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Kuşburnu
• kalite
• besinsel değişim

Changes in The Nutritional Quality During the Processing Different Products of Rosehip Fruit

Abstract

Rosehip is a perennial plant belongs to the Rosaceae family that grows wild in our country and around the world more than 100 species have been identified. In terms of nutritional physiology and Food Technology, rosehip which has an important place in nowadays, can be evaluated in different ways by processing into the products such as marmalade, jam, pulp or dried as well as can be consumed freshly. Rosehip fruit is a powerful antioxidant source due to contains vitamins C and e, carotenoids, flavonoids glycosides and phenolic substances as proantosiyanid. The processes exposed by the rosehip that be consumed in different ways, may significantly effect their components.

Keywords

• Rosehip
• quality
• nutritional change

Kaynakça

1. Adıgüzel, S., 2006. Kuşburnu Meyvesinin Pulpa İşlenmesi Sırasında Bazı Bileşim Ögelerinin Değişimi (Yüksek Lisans Tezi). Ondokuz Mayıs Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Gıda Mühendisliği Anabilim Dalı, Samsun, 46 s.
2. Aksu, M. ve M. Karhan, 2003. Kuşburnu (Rosa canina L.) Meyvesinin Endüstriyel Ölçekte İşleme Koşullarının Askorbik Asit Miktarına Etkileri. TMMOB Gıda Mühendisleri Odası. 3. Gıda Mühendisliği Kongresi, 2–4 Eylül 2003, 335–343.
3. Altan, D. D., 2014. Kuşburnu Meyvesinin Geleneksel Yöntemle Meyve Suyuna İşlenmesi Aşamalarında Antioksidan Kapasite Değişiminin İncelenmesi (Yüksek Lisans Tezi). Namık Kemal Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Gıda Mühendisliği Anabilim Dalı, Tekirdağ, 71 s.
4. Anonim, 2000. Türk–Gıda Kodeksi. Meyve Suyu ve Benzeri Ürünler Tebliği
5. Cemeroğlu, B., 2013. Meyve ve Sebze Teknolojisi. Ankara Üniversitesi Mühendislik Fakültesi, Bizim Grup Basımevi, Ankara.57 s.
6. Çelik, F., 2005. Türkiye’de Doğal Olarak Yetişen Kuşburnu (Rosa L.) Türleri ve Yayılış Alanları (Doktora Tezi). Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Van.
7. Çınar, İ. and A. S. Çolakoğlu, 2005. Potantial Health Benefits of Rose Hip Products. Proceeding of the First İnternational Rose Hip Conference. Acta Hort. 690:253–257.
8. Demir, F. and M. Özcan, 2001. Chemical and Technological Properties of Rose (Rosa canina L.) Fruits Grown Wild in Turkey. Journal of Food Engineering. 47(4):333–336.

9. Ercişli, S. and A. Eşitken, 2004. Fruit Characteristics of Native Rose Hip (Rosa spp.) Selections from the Erzurum Province of Turkey. New Zealand Journal of Crop and Horticultural Sciance. 32(1):51–53.
10. Erdurak, C., C. Kılıç, B. Uslu, B. Doğan, U. Özgen, S. S. Özkan and M. A. Çoşkun, 2006. Anodic Voltammetric Behavior of Ascorbic Acid and its Selective Determination in Pharmaceutical Dosaye Forms and Some Rosa Species of Turkey. Journal of Analytical Chemistry. 61:1113–1120.
11. Erentürk, S., M. S. Gulabaoğlu and S. Gültekin, 2004. The Thin–Layer Drying Characteristic of Rose Hip. Biosystems Engineering, 89(2):159–166.
12. Güneş, M. and S. M. Şen, 2001. Tokat Yöresinde Doğal Olarak Yetişen Kuşburnuların (Rosa spp.) Seleksiyon Yoluyla Islahı Üzerinde Bir Araştırma. Bahçe 30(1–2):9–16.
13. Kadakal, Ç., 2002. Kuşburnu Deyip Geçmeyelim. Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Gıda Mühendisliği Bölümü Yayını.
14. Kadıoglu, A. ve I. Yavru, 1996. Kuşburnu (Rosa canina L.) Meyvelerindeki C Vitaminin Basit İşlemlerle Suya Geçirebilme Veriminin Araştırılması. Kuşburnu Sempozyumu Bildiriler Kitabı, 5–6 Eylül 1996, Gümüşhane, 253–260.
15. Karhan, M., M. Aksu, N. Tetik and İ. Turhan, 2004. Kinetic Modeling of Anaerobic Thermal Degradation of Ascorbic Acid in Rose Hip (Rosa canina L.) Pulp. Journal of Food Quality. 27:311–319.
16. Kazankaya, A., H. Yılmaz ve M. Yılmaz, 2001. Adilcevaz Yöresinde Doğal Olarak Yetişen Kuşburnuların (Rosa spp.) Seleksiyonu. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarım Bilimleri Dergisi 11(2):29–34.
17. Keleş, F. ve M. Kökosmanlı, 1994. Kuşburnu ve Kuşburnu Çayında C Vitamini. Kuşburnu Sempozyumu, 5–6 Eylül 1996. Gümüşhane, 245–252 s.
18. Kharazmi, A., K. Winther and E. Rein, 2000. Rose–hip Formulations as Anti–inflammatory Natural Medicine for Alleviating/Reducing Symptoms Associated with Inflammation and Arthritis. US Patatens Number 6024960.
19. Koca, İ., A. F. Koca ve H. Yolcu, 2008. Fonksiyonel Gıda Olarak Kuşburnu. Türkiye 10. Gıda Kongresi, 21–23 Mayıs 2008. Erzurum, 295–298 s.
20. Koca, İ., N. S. Üstün and T. Koyuncu, 2009. Effect of Drying Conditions on Antioxidant Properties of Rose hip Fruit (Rosa canina spp.). Asian Journal of Chemistry. 21:1061–1068.
21. Murathan, Z. T, M. Zarifikhosroshahi, E. Kafkas and E. Sevindik, 2016. Characterization of Bioactive Compounds in Rose hip Species from East Anatolia Region of Turkey. Italian Journal of Food Science. 28(2):314–325.
22. Nas, S., H. Y. Gökalp, 1993. Kuşburnu ve Pestil Teknolojisi ve Gıda Değeri. Atatürk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi 24(2):142–150.
23. Nojavan, S., F. Khalilian, F. M. Kiaie, A. Rahimi, A. Arabanian and S. Chalavi, 2008. Extraction and Quantitative Determination of Ascorbic Acid during Different Maturity Stages of Rosa canina L. Fruit. Journal of Food Composition and Analysis, 21, 300–305.
24. Orhan–Deliorman, D. ve A. Hartevioğlu, 2013. Kuşburnu Bitkisinin Kimyasal Bileşimi ve Biyolojik Aktiviteleri, Ankara, 3(1):23–30.
25. Özdemir, F., M. İ. Aksu ve S. Nas, 1997. Isıl İşlemsiz Elde Edilen Kuşburnu Pulplarından Farklı Pulp/Şeker Oranlarında Üretilen Marmelatların Kalite Özellikleri. Mühendislik Bilimleri Dergisi, Denizli, 3(2):353–358.
26. Özdemir, F., A. Topuz ve M. Karkacıer, 1998. Kuşburnu Pulpunun Marmelata İşlenmesinde Pişirme Yöntemi ve Formülasyonun Marmelat Kalitesine Etkisi. Mühendislik Bilimleri Dergisi 4(1–2):577–850.
27. Sırokhman, I. V., 1981. Antioksidative Properties of Dog Rose Fruits, Nauchnoissle dovatel’skogo, 14, 5–7.
28. Spiro, M. and S. S. Chen, 1993. Rose–hip Tea: Equilibrium and Kinetic Study of L–Ascorbic Acid Extraction. Food Chemistry. 48:39–45.
29. Szentmihalyi, K., P. Vinkler, B. Lakatos, V. Illes and M. Then, 2002. Rose Hip (Rosa canina L.) Oil Obtained from Waste Hip Seeds by Different Extraction Methods. Bioresource Technology. 82:195–201.
30. Tokatlı, M., 2007. Kuşburnu Proteinlerinin Bazı Kimyasal ve Fonksiyonel Özelliklerinin Belirlenmesi (Yüksek Lisans Tezi). Gaziosmanpaşa Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Gıda Mühendisliği Anabilim Dalı, Tokat, 100s.
31. Topkafa, M., 2016. Evaluation of Chemical Properties of Cold Pressed Onion, okra, Rosehip, Safflower Carrot Seed Oils: Triglyceride, Fatty Acid and Tocol Compositions. Analytical Methods. 8(21):4220–4225.
32. Ullrıch, H. G., 1977. Seasoning Mix, Especially for use as Dough Additive in the Production of Bread, German Federal Republic Patent Appl., Patent.
33. Vaitsenavichene, M. I., Y. A. Renetskene and E. G. Repnina, 1973. Branded and Blended Apples. Konsernaya Ovos. Promysh, 27(3):32–33.
34. Wolff, S., 1987. Profusion of Infusions. Food Flavor ins. Ingredients, Packaging and Processing, (3):27–29.
35. Yamankaradeniz, R., 1983. Farklı Olum Aşamalarındaki Kuşburnu (Rosa spp.)’nun Fiziksel ve Kimyasal Nitelikleri. Gıda Dergisi. 8(4):151–156.
36. Yıldız, H. ve C. Nergiz, 1997. Bir Gıda Maddesi Olarak Kuşburnu. Gümüşhane Kuşburnu Sempozyumu Bildiriler Kitabı, Ekspres Ofset Basım, 5–6 Eylül, Gümüşhane, 309–318s.
37. Yıldız, O., 2005. Bazı İşlem Proseslerinin Kuşburnu Meyvesine Uygulanması (Yüksek Lisans Tezi). İnönü Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Gıda Mühendisliği Anabilim Dalı, Malatya, 92s.
38. Yıldız, Ü., 2010. Muradiye (Van) Yöresinde Doğal Olarak Yetişen Kuşburunların (Rosa spp.) Meyve Özelliklerinin Belirlenmesi (Yüksek Lisans Tezi). Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Bahçe Bitkileri Anabilim Dalı, 64 s.
39. Yi, O., E. M. Jovel, G. H. N. Towers and T. R. Wahbe, 2007. Antioxidant and Antimicrobial Activities of Native Rosa sp. From British Columbia, Canada. International Journal of Food Sciences and Nutrition, 58(3):178–189.
40. Yolcu, H., 2010. Kuşburnu Pulpu Üretiminde Antioksidan Özelliklerin Değişimi (Yüksek Lisans Tezi). Ondokuz Mayıs Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Gıda Mühendisliği Anabilim Dalı, Samsun, 87s.
41. Zhao, G., A. Hou and F. Gao, 1988. Study on the Change of Vitamin C Content of Rose Fruit during its Storage and Processing. Journal of North East Forestry University. China, 16(2):102–105.