Kaman 5 Ceviz Tipinin Fenolojik, Pomolojik ve Morfolojik Özellikleri

Öz

Tescilinin yapılmamasına rağmen ülkemizde bazı yerel ceviz genotipleri kabul görmüş, bunlar aşılanarak çoğaltılmış ve bahçeler tesis edilmiştir. Ülkemizde tescil edilmeden kullanıma başlanmış tiplerden birisi de Kırşehir İli Kaman İlçesi orijinli Kaman 5 genotipidir. Kaman 1, Kaman 3, Kaman 4 olarak adlandırılan diğer Kaman orijinli tiplerin özellikleri, ülkemizde yürütülen adaptasyon çalışmalarında araştırmacılar tarafından incelenmiştir. Kaman 5 genotipinin fenolojik ve morfolojik özelliklerinin belirlenmesine yönelik herhangi bir çalışmaya rastlanmamıştır. Bu nedenle, Kaman 5 ceviz genotipinin özellikleri, Kırşehir ili Kaman İlçesi, Başköy kasabasında bulunan orijinal ağaçta 2007 ve 2015 yıllarında ve bu tip ile kurulmuş bir bahçede bulunan genç ağaçlar üzerinde 2015 yılında gözlemler yapılarak belirlenmiştir. 2015 yılı yaz döneminde yapılan gözlemler ile genotipin verim potansiyeli, hastalık ve zararlılar yönünden dayanıklılığı değerlendirilmiştir. Sonbahar döneminde ise meyvelerin olgunlaşma tarihi belirlenmiş ve ayrıntılı pomolojik özellikleri, yağ ve protein içerikleri belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Ceviz
• genotip
• Kaman 5
• fenoloji
• pomoloji
• morfoloji
• UPOV

Phenological, Pomological and Morphological Characteristics of Kaman 5 Walnut Genotype

Öz

Some walnut genotypes have been accepted, propagated by budding or grafting and used in orchards in our country even though they were not been registered. Kaman 5 which is originated from Kaman district of Kırşehir is one of the walnut genotypes that have been started to use without variety registration in our country. Characteristics of other Kaman originated types named Kaman 1, Kaman 3, Kaman 4 have been investigated by researchers on adaptation studies carried out throughout the country but it is not been encountered to any study on determination of the phenological and morphological characteristics of Kaman 5 walnut genotype. Therefore, characteristics of Kaman 5 walnut genotype were determined by observations on original tree that was located in Başköy village of Kaman district of Kırşehir in 2007 and 2015 years and on young trees of genotype found in a walnut orchard in 2015 year. Yield potential and resistance of genotype in terms of diseases and pests were evaluated by observations made during the summer of 2015. In fall period, maturation date of nuts, detailed pomological properties, oil and protein contents of genotype were determined.

Anahtar Kelimeler

• Walnut
• genotype
• Kaman 5
• phenology
• pomology
• morphology
• UPOV

Kaynakça

1. Akcan, S., S. Kafkas, M. Sütyemez, Y. Akça, S. Eti ve N. Türemiş, 2008. Kaman Cevizlerinde Apomiksis Olasılığının Dişi Çiçeklerin İzolasyonu ve Moleküler Yöntemlerle Araştırılması. Alatarım, 1.
2. Akça, Y., 2005. Türkiye’de Yürütülen Ceviz Seleksiyon Islahı Çalışmalarının Değerlendirilmesi ve Seleksiyon Islahında Kullanılan Karakterlerin Tanımlanması. Yalova Atatürk Bahçe Kültürleri Merkez Araştırma Enstitüsü. Bahçe Dergisi, 2. Ulusal Ceviz Sempozyumu Özel Sayısı s: 29.
3. Akça, Y., 2015. Ceviz Yetiştiriciliği. ISBN:9759749807, Tarım ve Köy İşleri Bakanlığı Yayın Dairesi Matbaası, Ankara.
4. Akça, Y. and A. A. Polat, 2007. Present Status and Future of Walnut Production in Turkey. The Eurepean Journal of Plant Science and Biotechnology 1(1):57–64.
5. Akça, Y. and E. Samsunlu, 2012. The Effect of Salt Stress on Growth, Chlorophyll Content, Proline and Nutrient Accumulation, and K/Na Ratio in Walnut. Pakistan Journal of Botany 44(5):1513–1520.
6. Anonim, 2016. Kaman Cevizi. (http://www. kamantso.org.tr/kaman–cevizi–m–kaman–62.html) (Erişim Tarihi: 01.01.2016)
7. AOAC, 1995. Official Methods of Analysis of AOAC International. (Cunniff, P.A., Ed.) 16ᵗʰ Edition, Washington D.C.
8. Bakkalbaşı, E., Ö.M. Yılmaz ve N. Artık, 2010. Türkiye’de Yetiştirilen Yerli Bazı Ceviz Çeşitlerinin Fiziksel Özellikleri ve Kimyasal Bileşenleri. Akademik Gıda 8(1):6–12.

9. Bakkalbaşı, E., Ö.M. Yılmaz, O. Yemiş and N. Artık, 2013. Changes in The Phenolic Content and Free Radical–Scavenging Activity of Vacuum Packed Walnut Kernels During Storage. Food Sci. Tech. Res. 19(1): 105–112.
10. Bakkalbaşı, E., Ö.M. Yılmaz, E.S. Poyrazoğlu and N. Artık, 2014. Tocopherol Contents of Walnut Varieties Grown in Turkey and The Effect of Storage on Tocopherol Content. J. of Food Processing and Preservation 38(2014):518–526.
11. Doğan, Y., S. Kafkas, M. Sütyemez, Y. Akça and N. Türemiş, 2014. Assessment and Characterization of Genetic Relationships of Walnut (Juglans regia L.) Genotypes by Three Types of Molecular Markers. Scientia Horticulturae 168, 81–87.
12. Ertürk, Ü. and Z. Dalkılıç, 2011. Determination of Genetic Relationship Among Some Walnut (Juglans regia L.) Genotypes and Their Early–Bearing Progenies Using RAPD Markers. Romanian Bio technological Letters 16(1):5944–5952.
13. Ertürk, Ü. and Y. Akça, 2013. Overview of Walnut Culture in Turkey. In: VII International Walnut Symposium, 1050, pp: 369–372.
14. IPGRI, 1994. Descriptors for Walnut (Juglans spp.): International Plant Genetic Resources Institute, IPGRI, ISBN:929043211X, Rome/ Italy.
15. Özcan, M. M., C. Iman and D. Arslan, 2010. Physicochemical Properties, Fatty Acid and Mineral Content of Some Walnuts (Juglans regia L.) Types. Agricultural Sciences 1(02):62.
16. Samsunlu, E., 2012. Üstün Nitelikli Ceviz Tohum Kaynaklarının Saptanması (Yüksek Lisans Tezi). Gaziosmanpaşa Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Tokat.
17. Sütyemez, M. ve N. Kaşka, 2002. Bazı Yerli ve Yabancı Ceviz (Juglans regia L.) Çeşitlerinin Kahramanmaraş Ekolojisine Adaptasyonu. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Fen ve Mühendislik Dergisi 5(1):148–158.
18. Şan, B. and H. Dumanoğlu, 2006a. Determination of the Apomictic Fruit Set Ratio in Some Turkish Walnut (Juglans regia L.) Genotypes. Turkish Journal of Agriculture and Forestry 30(3):189–193.
19. Şan, B. and H. Dumanoğlu, 2006b. Somatic Embryogenesis from Immature Cotyledons of Apomictic and Non–Apomictic Seeds in Walnut (Juglans regia L.). Turkish Journal of Agriculture and Forestry 30(2):111–117.
20. UPOV, 1999. Guidelines for the Conduct of Tests for Distincness, Uniformity and Stability. International Union for the Protection of New Varieties of Plants (UPOV):Geneva.
21. Ünver, H. ve E. Sakar, 2011. Türkiye’de Ceviz Yetiştiriciliğinin Durumu ve Yapılan Seleksiyon Çalışmaları. Harran Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi 15(3):61–69.