Bazı Yerli Ceviz Genotiplerinin Meyve ve Ağaç Özellikleri

Öz

Bu araştırmada, Marmara Bölgesi'nden toplanmış olan 15 adet yerli ceviz genotipi incelenmiştir. Çalışmada yer alan tiplerde, 2013-2014 yıllarında dönemsel olarak meydana gelen tomurcuk patlaması, ilk yapraklanma gibi fenolojik kayıtlar tutulmuştur. Çiçeklenme durumu, meyve gözlerinin bulunduğu yerler, ağacın taç şekli gibi morfolojik karakterleri ve meyve özelliklerini tanımlayan randıman, iç meyve rengi, kabuklu ağırlık, meyve yuvarlaklık indeksi şeklindeki pomolojik analizleri yapılmıştır. Buna göre 14-B-19 genotipi 26.13 gramla en büyük meyvelere sahip genotip, 26/C107 genotipi ise 9.4 gramla en küçük meyvelere sahip genotip olarak belirlenmiştir. 12/C35 ve 26/C107 en erken çiçeklenen (16-19 Mart), 103/107 ve 7/C140 genotipleri ise en geç (13-16 Nisan) çiçeklenen genotipler olarak kaydedilmiştir. Genotiplerin büyük çoğunluğunun protandri eğiliminde olduğu saptanmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Ceviz
• fenoloji
• pomoloji
• morfoloji
• genotip

Fruit and Tree Nuts Properties of Some Local Genotypes

Öz

In this study, 15 native walnut genotypes collected in the Marmara region were examined. The type involved in the study, bud burst occurred periodically in the 2013-2014 year, phenological records were kept as the first foliation. Flowering state, the places where the fruit buds, morphological characters and fruit characteristics that define efficiency as the crown shape of the tree, internal fruit color, shelled weight, Pomological shaped fruit roundness index analyzes were performed. According to 14-B-19 26.13 genotype with the largest fruit with grain, 26/C107 genotype is determined as having the smallest fruit with 9.4 grade. 12/C35 and 26/C107 earliest flowering (16-19 March), and 7 103/107/C140 The latest genotypes (13-16 April) were recorded as flowering genotypes. Genotype was determined to be the tendency of the majority protandry.

Anahtar Kelimeler

• Walnuts
• phenology
• pomology
• morphology
• genotype

Kaynakça

1. Akça, Y., 1993. Gürün cevizlerinin (Juglans regia L.) seleksiyon yolu ile ıslahı üzerine araştırmalar, Doktora Tezi. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen Bil. Ens., Van.
2. Akça, Y., Ayhan, C., 1996. Adilcevaz ceviz popülasyonu içinde genetik değişkenlik ve üstün nitelikli ceviz tiplerinin seleksiyon yoluyla ıslahı üzerinde araştırmalar. Fındık ve Diğer Sert Kabuklu Meyveler Sempozyumu, s:379-388, 10-11 Ocak, Samsun.
3. Akça, Y., 2005a. Ceviz Yetiştiriciliği, ISBN:97597498–07, Tarım ve Köy İşleri Bakanlığı Yayın Dairesi Matbaası, Ankara.
4. Akça, Y., 2009 Ceviz Yetiştiriciliği. Gaziosmanpaşa Üniversitesi Ziraat Fakültesi, Tokat.
5. Akçay, M.E., Tosun, İ., 2005. Bursa ili 3. alt bölgesinde (Gemlik, Orhangazi, İznik ve Mudanya) yetiştirilen ceviz tiplerinin seleksiyonu, Bahçe, 2. Ulusal Ceviz Sempozyumu Özel Sayısı, ISBN:1300-8943, s:57-62, Yalova.
6. Anonim, 2006a. Bahçeden Mutfağa Ceviz, Maji Yayınları 1, ISBN 9944-5025-0-2, Ajanstürk Baskısı, 233 S., Ankara.
7. Anonymous, 1999. Guidelines for the conduct of tests for distinctness, uniformity and stability, international union for the protection of new varieties of plants (UPOV), Geneva.
8. Anonymous, 2001. Ceviz Yetiştiriciliği. Arı Matbaası, Tokat.

9. Anonymous, 1994. Agricultural Structure and Production.
10. Anonymous, 1996. Production. Year Book, FAO.
11. Anonymous, 1998. Walnut Production Manual. University of California Division of Agriculture and Natural Resources 97-90.
12. Anonymous, 2000. Tarım İstatistikleri Özeti, DİE.
13. Askın, M.A., Gün, A., 1995. Çameli ve Bozkurt cevizlerinin (Juglans regia L.) seleksiyon yolu ile ıslahı üzerinde araştırmalar. Türkiye 2. Ulusal Bahçe Bitkileri Kongresi, 1:461-463, Adana.
14. Bayazit, S., 2000. Hatay yöresi cevizlerinin (Juglans regia L.) seleksiyon yoluyla ıslahı üzerine arastırmalar. Yüksek Lisans Tezi. Mustafa Kemal Üniv. Fen Bilimleri Ens., Antakya.
15. Beyhan, N., Demir, T., 2001. Samsun ili cevizlerinin seleksiyonu üzerine bir araştırma, Türkiye 1. Ulusal Ceviz Sempozyumu, s:38, 5-8 Eylül 2001, Tokat.
16. Beyhan, O., 1993. Darende cevizlerinin (Juglans regia L.) seleksiyon yolu ile ıslahı üzerine araştırmalar. Doktora Tezi. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen Bilimleri Ens., Van.
17. Çelebioğlu, G., 1986. Ceviz Yetiştiriciliği. Teknik Ziraat Müdürlüğü, Bursa.
18. Çelebioğlu, G., Ferhatoğlu, Y., 1981. Ceviz. Atatürk Bahçe Kültürleri Merkez Araştırma Enstitüsü, Yalova.
19. FAOSTAT, 2010. FAO (http://www.fao.org).
20. Germain, E., 1997. Genetic improvement of the Persian walnut (Juglans regia L.). 3. Int. Walnut Cong., Acta Hort. 442:21-23.
21. Güven, M.F., Güleryüz, M., 2001. Niğde ili ve ilçeleri ceviz (Juglans regia L.) popülâsyonunun seleksiyon yoluyla ıslahı üzerine bir araştırma. Türkiye 1. Ulusal Ceviz Sempozyumu, s:37-38, 5-8 Eylül 2001, Tokat.
22. Ölez, H., 1971. Marmara Bölgesi cevizlerinin seleksiyon yoluyla ıslahı üzerine araştırmalar. Doktora Tezi. Bahçe Kültürleri Merkez Araştırma Enstitüsü, Yalova.
23. Özkan, Y., 1993. Tokat merkez ilçe cevizlerinin Juglans regia L.) seleksiyon yoluyla ıslahı üzerine araştırmalar. Doktora Tezi. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen Bil. Ens., Van.
24. Özkan, Y., Şen, S.M., 1995. Tokat merkez ilçe cevizlerinin meyve özellikleri üzerine araştırmalar. Türkiye 2. Ulusal Bahçe Bitkileri Kongresi, s:464-469, 3-6 Ekim, Adana.
25. Ramos, E.D., 1998. Walnut Production Manual, University of California, Division of Agriculture and Natural Resources. Communication Services Publication. Publication 3373, Oakland, California, U.S.A.
26. Sütyemez, M., 2001. Kahramanmaraş Bölgesinde selekte edilen ümitvar ceviz tiplerinin genel pomolojik özellikleri. 1. Ulusal Ceviz Sempozyumu, s:77-93, Tokat.
27. Şen, S.M., 1980. Ceviz Yetiştiriciliği. Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Ziraat Fakültesi, Samsun.
28. Şen, S.M., Tekintas, F.E., 1992. A Study on the selection of Adilcevaz walnut, Acta Horticulturae, 317:171-174.
29. Şen, S.M., 1998. Production and Economics of Nut Crops. Advanced Course Adana (Turkey), 1829 May 1998.
30. Tosun, İ. ve ark., 2006. Yerli ve yabancı ceviz çeşitlerinin farklı ekolojilere uyumları üretim ve pazarlama sorunlarının belirlenmesi üzerine araştırmalar. Atatürk Bahçe Kültürleri Merkez Araştırma Enstitüsü, Yalova
31. Yarılgaç, T., 1997. Gevaş yöresi cevizlerinin (Juglans regia L.) seleksiyon yoluyla ıslahı üzerinde araştırmalar. Doktora Tezi. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, 152s, Van.
32. Yaviç, A., Şen, S.M., 2001. Bahçesaray yöresinden ümitvar ceviz seleksiyonları. Türkiye 1. Ulusal Ceviz Sempozyumu, 5-8 Eylül 2001.