İhracata Yönelik Kiraz Üretimi Yapan İşletmelerin Yayım Faaliyetlerini İzleme Durumu

Öz

Bu çalışmada, ihracata yönelik kiraz üretimi yapılan bazı illerde, üreticilerin yayım faaliyetlerini izleme durumları ortaya koyulmuştur. Çalışmanın ana materyalini Isparta, Afyon, Konya, Amasya, Manisa ve İzmir illerinde kiraz üreticisi 245 işletme ile yapılan anket çalışmalarından elde edilen veriler oluşturmaktadır. Kiraz yetiştiriciliği konusunda tarımsal yayım elemanı ile görüşme sıklığı en yüksek İzmir (yılda ortalama 30.94 kez), en düşük Manisa’da (yılda ortalama 3.65 kez) bulunmuştur. Son bir yılda kiraz yetiştiriciliği ile ilgili yayım faaliyetine katılan işletmelerin oranı %70’in, bu konularda basılı/görsel yayın gören ve faydalanan işletmelerin oranı %80’in üzerindedir. İşletmelerin kiraz yetiştiriciliği ile ilgili daha çok basılı-görsel kaynaklardan faydalandığı belirlenmiştir. İncelenen işletmelerin kiraz yetiştiriciliği ile ilgili çeşit, anaç, dikim mesafesi ve budama konularında haberdar olmalarında kurumsal olmayan kaynaklar etkili bulunmuş, benimseme aşamasında da bu kaynakların etkisi korunmuş ya da artmıştır. Global kiraz endüstrisinde en önemli rekabet kriterlerinden olan verimlilik ve meyve kalitesi, anaç-çeşit seçimi, bahçe tesisi ve budama ile doğrudan ilişkilidir. Bu konularda kurumsal olmayan bilgi kaynaklarının etkili olması, hali hazırda Türkiye kiraz üretiminde yaşanan yetersiz miktar ve kalitede hammadde arzı sorununun en önemli kaynağı olarak görülmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Prunus avium
• yayın
• haberdar olma
• benimseme

Monitoring Condition of Growers to Activities of Extension in Some Sweet Cherry Exporter Provinces

Öz

In this study, it was put forth monitoring conditions of growers to extension activities in some exporter provinces. The basic materials in this study were data which was obtained from questionnaires that were done with 245 sweet cherry growers in Isparta, Afyon, Konya, Amasya, Manisa, İzmir. The frequency of talks of growers with extension staff about sweet cherry growing was found the highest in İzmir (average 30.94 times in a year) and the lowest was in Manisa (average 3.65 times in a year). For all provinces examined in this study, in last one year, ratio of growers attended sweet cherry growing extension activity was over 70%. It was determined that the growers usually benefited from printed-visual sources. In surveyed cherry growers, regarding cherry growing to be aware of rootstock, planting distances and pruning have been found to be effective in non-institutional sources, in addition to this, in the adoption phase, the impact of these resources has been preserved or increased. The productivity and fruit quality which are the most important criteria in the global cherry industry are related to selection of rootstock-scion, orchard establishing and pruning-training techniques. Effectiveness of non-institutional sources of information on these issues has been thought the most important reason of recent lack of quantity and quality supply in cherry growing in Turkey.

Anahtar Kelimeler

• Sweet cherry (Prunus avium L.)
• farmer
• extension
• to be aware
• adoption

Kaynakça

1. Aktaş, Y., 2005, Tarımsal yayım önemli midir? Harran Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi 9(2):69-79.
2. Armağan, G., 1993. İzmir ili pamuk üretiminde yeniliklerin üreticiler arasında yayılması ve benimsenmesi üzerine bir araştırma. Yüksek Lisans Tezi, Ege Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, İzmir.
3. Aydın, R., 1992. Tokat ilinde seçilmiş bir yörede tarımsal yeniliklerin benimsenmesinde ve uygulanmasında etkili olan başlıca sosyoekonomik faktörler üzerine bir araştırma. Doktora Tezi, Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Fen Bilimleri Enstitüsü, İzmir.
4. Bayav, A., 2007. Isparta ilinde elma işletmelerinde yeniliklerin ve araştırma sonuçlarının benimsenme düzeyleri ve etki değerlendirmeleri. Yüksek Lisans Tezi. Adnan Menderes Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Tarım Ekonomisi Anabilim Dalı, Aydın.
5. Karamürsel, D., Öztürk F.P., Emre, M., Subaşı, O. S., Karamürsel, Ö.F., Eren, İ., Öztürk, G., 2014. Erik üreticilerinin yayım faaliyetlerini izleme durumu. 11. Ulusal Tarım Ekonomisi Kongresi, , Samsun, 3:1576-1581.
6. Kesbiç C.Y., Baldemir E., Doğan S., 2005. Rekabet gücü ölçümü ve önemi: Türk tarım sektörü için bir analiz. İstanbul Üniversitesi, 7. Ulusal Ekonometri ve İstatistik Sempozyumu, İstanbul.
7. Keskin, A.H., 2011. Klonal elma yetiştiriciliğinde tarımsal yayımın rolü: Konya ili Çumra ilçesi örneği. Yüksek Lisans Tezi. Çukurova Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Tarım Ekonomisi Anabilim Dalı, Adana.
8. Kızılaslan, N., Ünal, Y., 2013. Çiftçilerin tarımsal yayım farkındalıklarının belirlenmesi (Tokat/Erbaa Örneği). Gaziosmanpaşa Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Gaziosmanpaşa Bilimsel Araştırma Dergisi 5:1-19.

9. Kutlar, İ., Ceylan, İ.Ç., 2008. Antalya ili merkez ilçesinde entegre mücadele yönteminin yayılması ve benimsenmesi. Bahçe 37(1):2533.
10. Niels, G.R., 1981. The diffusion of innovations and issue of equity in rural development, Extension Education and Rural Development, John Willey and Sons, New York, Vol.1.
11. Tatlıdil, H., Taluğ, C., 1993. Tarımsal Yayım ve Haberleşme Ders Notları. Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi, Yayın No:141, Ankara.
12. Tatlıdil, H., 2010. Tarımda Yeniliklerin Yayılması ve Benimsenmesi [online]. Ders Notu. http://web.adu.edu.tr/akademik/garmagan/dersler/tyi/yenilik.pdf (Erişim: Haziran 2010).
13. Yılmaz, H., Demircan, V., Gül, M., 2009. Üreticilerin kimyasal gübre kullanımında bilgi kaynaklarının belirlenmesi ve tarımsal yayım açısından değerlendirilmesi. Süleyman Demirel Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi 4(1):31-44.