Börülce Popülasyonlarının Genetik Varyabilitesinin Agromorfolojik Özellikler Yönünden Değerlendirilmesi ve Nitelikli Genotiplerin Belirlenmesi

Öz

Ülkemizin de yer aldığı coğrafyada küresel iklim değişiminin yıllık ortalama sıcaklığı artıracağı yönündeki beklenti nedeniyle sıcak iklimlerde yetiştirilebilecek ve kurak koşullara dayanıklı türlerin üretiminin artacağı öngörülmekte ve bu türler üzerine yürütülen araştırmaların kapsamı da genişletilmektedir. Börülcenin yüksek protein içeriği ile sağlık üzerine olumlu etkileri, düşük gelir seviyesine sahip insanların protein ihtiyacını karşılayabilme potansiyeli yanında düşük girdi kullanımıyla yetiştiriciliğinin yapılabilmesi bu türe olan ilginin artmasını sağlamıştır. Türkiye taze börülce üretiminin %75’i Ege Bölgesinden karşılanmakta bu üretimin %45’i ise İzmir ilinden sağlanmakta ve üretim materyali olarak farklı özelliklere sahip yerel popülasyonlar yoğun olarak kullanılmaktadır. Yerel börülce popülasyonlarının toplanması ve karakterizasyonu amacıyla 2010-2015 yılları arasında yürüttüğümüz araştırmalarda Ege ve Akdeniz bölgesinden toplanan 32 börülce popülasyonu, ilkbahar ve sonbahar dönemlerinde yürütülen araştırmalar ile agromorfolojik ve kalite parametreleri yönünden incelenmiş, popülasyonların genetik varyabilitesi ortaya konmuştur. Elde edilen veriler değerlendirilerek varyasyonu oluşturan özellikler ve varyabilitedeki payları hesaplanmıştır. Ayrıca genotip x özellik verileri ile temel bileşenler analizi yapılmış elde edilen temel bileşen eksenleri kullanılarak genotiplerin genetik uzaklıkları dendogramda gösterilmiştir. Genotipler arasında incelenen karakterler bakımından yüksek genetik varyasyon belirlenirken ilkbahar ve sonbahar yetiştiriciliğine uygunlukları gözlenmiştir. Beklenen bu sonuç mevcut gen havuzunda yer alan popülasyonların büyük bir bölümünün genetik yönden birbirlerinden farklı özelliklere sahip olduğunu ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Börülce
• gen havuzu
• genetik çeşitlilik
• varyabilite
• yerel popülasyon

Determination of Genetic Variability of Cowpea Population Revealed by Agromorphological Traits and Evaluation Qualified Genotypes

Öz

Due to expectations that it would increase the annual average temperature of the global climate change in the geographical area of our country it can be grown in warmer climates and is expected to increase the production of resistant species to arid conditions, and the scope of the research conducted on these species also expanded. Cowpea’s high protein content has positive effects on human health, besides the potential to meet the protein requirements of people with low income can be made with the use of low-input farming has led to increased interest in this species. A total 75% of Turkey's fresh cowpea production receives from Aegean region, and 45% of this production provided by the İzmir province, local populations have different features is used extensively as production material. Collection and characterization facilities has been continuing 2010-2015 years and about 32 local cowpea genotypes were collected from Aegean and Mediterranean region. In order to evaluate genetic variability of populations using with agromorphological traits and quality parameters the experiment was conducted Spring and Autumn growing season. Data were evaluated and variability of examined traits and their corresponding value were calculated. In addition, principal component analysis was applied using with genotype x traits data and dendrogram were made basis on principal components analysis axis. The high genotypic variation was assessed among genotypes based on evaluated plant traits. This expected result observed that current gene pools contain genetically different populations.

Anahtar Kelimeler

• Cowpea
• gene pool
• genetic diversity
• local populations
• variability

Kaynakça

1. Ali, Z.B., Yao, K.N., Odeny, D.A., Kyalo, M., Skilton, R., Eltahir, I.M., 2015. Assessing the genetic diversity of cowpea [Vigna unguiculata (L.) Walp.] accessions from Sudan using simple sequence repeat (SSR) markers. African J. Plant Sci., 9(7):293-304.
2. Anamika N., Tajane P.A., 2014. Genetic diversity studies for seed yield in cowpea [Vigna unguiculata (L.) Walp]. Int. J. Plant Sci., 9(1):202-204.
3. Anonim, 2014. TUIK, Bitkisel Üretim İstatistikleri.
4. Ba, F.S., Remy, S.P., Gepts, P., 2004. Genetic diversity in cowpea [Vigna unguiculata (L.) Walp.] as revealed by RAPD markers. Genetic Resources and Crop Evolution 51:539-550.
5. Boukar, O., Massawe, F., Muranaka, S., Franco, J., Maziya-Dixon, B., Singh, B., Fatokun, C., Evaluation of cowpea germplasm lines for protein and mineral concentrations in grains. Plant Genetic Resource Characterization and Utilization 9(4):515-522.
6. Egbadzor, K.F., Ofori, K., Yeboah , M., Aboagye, L.M., ,Opoku-Agyeman, M.O., Danquah, E.Y., Offei, S.K., 2014. Diversity in 113 cowpea [Vigna unguiculata (L.) Walp] accessions assessed with 458 SNP markers. Springer Plus 3:541.
7. Eşiyok, D., 2012. Kışlık ve Yazlık Sebze Yetiştiriciliği. Meta Basım Matbaacılık, 404s.
8. Eşiyok, D., Bozokalfa, M.K., Kaygısız Aşçıoğul, T., Türkiye’nin farklı bölgelerinden toplanmış yerel börülce (Vigna unguiculata L. Walp.) genotiplerinin agromorfolojik karakterizasyonu. 9. Ulusal Sebze Tarımı Sempozyumu 12-14 Eylül, Konya, 421-427.

9. Fail, L., Diouf, D., Fall-Ndiaye, M.A., Badiane, F.A., Gueye, M., 2003. Genetic diversity in cowpea (Wigna unguilata (L.) Walp. varieties determined by ARA and RAPD techniques. African J. Biotech., 2(2):48-50.
10. Fang, J., Chao, C.T., Robert, A., Ehler, J.D., 2007. Genetic diversity of cowpea (Wigna unguilata (L.) Walp. in four West African and USA breeding programs determined by AFLP analysis. Genetic Resources and Crop Evoluation, 54:1197-1209.
11. Friedt, W., Snowdon, R.J., Ordon, F., Ahlemeyer, J., 2007. Plant breeding: assessment of genetic diversity in crop plants and its exploitation in breeding. Progress in Botany, 648:151-178.
12. Idahosa, D.O., Alika, J.E, Omoregie, A.U., 2010. Genotypic variability for agronomic and yield characters in some cowpeas [Wigna unguilata (L.) Walp.]. Nature and Science, 1(4):48-55.
13. Karuri, H.W., Ateka, E.M., Amata, R., Nyende, A.B., Muigai, A.W.T., Mwasame, E., Gichuki, S.T., 2010. Evaluating diversity among Kenyan sweet potato genotypes using morphological and SSR markers. International J. Agric. and Bio., 12:33-38.
14. Khan, T., Reza, O.H., Khan, A., Haquel, S., İslam, S., Khan, B., 2015. International Journal of Innovation and Applied Studies 10(2):459-465
15. Kouam, E.B., Pasquet, R.S., Campagne, P., Tignegre, J., Thoen, K., Gaudin, R., Ouedraogo, J.T., Salifu, A.B., Muluvi, G.M., Gepts, P., 2012 Genetic structure and mating system of wild cowpea populations in West Africa. BMC Plant Biology 12:113.
16. Kuruma, R.W., Kiplagat O., Ateka, E., Owuoche G., 2010. Genetic diversity of Kenyan Cowpea accessions based on morphological and microsatellite markers. Proceedings of The 12th Kari Biennial Scientific Conference. Kenya Agric. Research Institute., 136-143.
17. Langyintuo, A.S., Lowenberg-DeBoer, J., Faye, M., Lambert, D., Ibro, G., Moussa, B., Kergna, A., Kushwaha, S., Musa, S., Ntoukam, G., 2003. Cowpea supply and demand in West Africa. Field Crops Research, 82:215-231.
18. Muchero, W., Diop, N.N., Bhat, P.R., 2009. A consensus genetic map of cowpea [Vigna unguiculata (L.) Walp.] and synteny based on EST-derived SNPs. Proceeding of the National Academy of Science, 106(43):18159-18164.
19. Pasquet R.S., Baudoin J.P., 2001. Cowpea. In: Charrier A., Jacquot M., Hamon S. and Nicolas D. (Eds), Tropical Plant Vaillancourt R.E., Weeden N.F., Bamard J. 1993. Isozyme Breeding. Science Publishers, Enfield, 177-198.
20. Peşken, E., Artık, C., 2004. Comparison of some cowpea (Vigna unguiculata L. Walp) genotypes from Turkey for yield and yield related characters. J. Agro., 3(2):137-140.
21. Sneath, P.H.A., Sokal, R.R., 1973. Numerical Taxonomy: The Principle and Practice Of Numerical Classification. WH Freman and Company, S.F. Tan, H., Tie, M., Luo, Q., Zhu, Y., Lai, J., Li, H., 2012. A review of molecular makers applied in cowpea (Vigna unguiculata L. Walp.) breeding. Journal of Life Science 6:1190-1199.