Organik Gübre ve Ham Fosfat Uygulamasının Marul Bitkisinin Gelişimi ile Bazı Bitki Besin Maddesi İçerikleri Üzerine Etkisi

Öz

Bu çalışma, ham fosfatın yarayışlılığını artırmak için uygulanan farklı organik gübrelerin marul bitkisinin fosfor ve diğer besin maddesi alımı üzerine etkilerini araştırmak üzere yürütülmüştür. Bu amaçla kontrol uygulaması (KON) ile birlikte toprağa %3 oranında Fındık Zuruf Kompostu (FZK), Çay Atığı Kompostu (ÇAK), Çöp Kompostu (ÇÖK), Sığır Gübresi(SIG), Koyun Gübresi (KOG), At Gübresi (ATG), Tavuk Gübresi (TAG) ve Ticari Organik Gübre (TCG) uygulamaları yapılmış ve 300 mg/kg fosfor olacak şekilde ham fosfat uygulanmıştır. Ham fosfatın kalıcı etkisini belirlemek üzere iki ay süre ile kurulan bu ikinci deneme, 2.5 kg toprak alan saksılarda ve 4 paralelli olarak yürütülmüştür. Araştırma sonuçlarına göre, organik gübre ile birlikte uygulanan ham fosfat kontrole göre TCG uygulaması hariç marulun veriminde artış sağlamış ve bu artış TAG>KOG>ATG>SIG şeklinde gerçekleşmiştir. Ham fosfat uygulaması organik gübrelere bağlı olarak bitkinin fosfor içeriğini ÇÖK hariç arttırmış ve en yüksek P içeriği TAG>ATG>KOG>SIG şeklinde olmuştur. Marul bitkisinin fosfor alımı ÇÖK ve ATG uygulaması dışında ham fosfat uygulaması ile artmış olup; TAG ve SIG uygulamalarında en yüksek düzeyde gerçekleşmiştir. Organik gübre ve ham fosfat uygulamaları, marul bitkisinin makro ve mikro bitki besin maddesi içerikleri üzerine istatistiki açıdan önemli ilişkilerde bulunmuştur.

Anahtar Kelimeler

• Marul
• organik gübre
• ham fosfat
• fosfor yarayışlılığı

Effect of Phosphate Rock and Different Organic Fertilizer Applications on Growth and Some Nutrient Contents of Lettuce Plant

Öz

The aim of this study was conducted to investigate the residual effect of rock phosphates and organic fertilizer addition to P availability on lettuce growing and plant nutrient consents. Hazelnut Husk Compost (HHC), Tea Wastes Compost (TWC), Municipal Wastes Compost (MWC), Poultry Manure (POM), Cow Manure (CWM), Sheep Manure (SHM), Horse Manure (HOM), Commercial Organic Fertilizer (COF) and nontreated organic fertilizer (NOF) as a control were applied 30 gr kg-¹ soil and 300 mg P kg-¹ soil with rock phosphates. In the prior to the experiment, the trial had been cropped with Zea mays and plants were harvested in 45 days after sowing. And then lettuce was cultivated in a second experiment after sixty days lettuce was harvested. This trial was used with four replicates and each pot filled 2.5 kg of soil. According to the results, the highest lettuce yield was received at POM>SHM>HOM>CWM treatment, respectively. Application of organic fertilizer and rock phosphates increased P content of lettuce leaves and the highest P contents was obtained from POM>HOM>SHM>CWM treatment, respectively. While plant uptake of P was highest in the POM and CWM, plant uptake of P was lowest in the MWC and HOM with increasing rock phosphates application. Effect of organic fertilizer and rock phosphates on yield and nutrient contents of the leaf was found significant, statistically.

Anahtar Kelimeler

• Lettuce
• organic fertilizer
• rock phosphates
• phosphorus availability

Kaynakça

1. Akande M.O., Adedira J.A., Oluwatoyinbo F.I., 2005. Effects of rock phosphate with poultry manure on soil available P and yield of maize and cowpea. Afr. J. of Biotechnology, 4(5):444-448.
2. Brito, LM., Pinto, R., Mourao, I., Coutinho, J., 2012. Organic lettuce growth and nutrient accumulation in response to lime and horse manure compost. ActaHorticulturae, 933:157-163.
3. Erdal, İ., Hatipoğlu, F., 1996. Mardin-Mazıdağı ham fosfat atıklarının gübre olarak kullanılabilirliğinin belirlenmesi. Pamukkale Üniversitesi Müh. B.D, 2(3):221-225.
4. Gatiboni, L.C., Kaminski, J., Rheinheimer, D.S., Brunetto, G., 2003. Superphosphate and rock phosphates as phosphorus sources for grass-clover pasture on a limed acid soil in Southern Brazil. Com. Soil Sci. P. Analys., 34 (17-18):2503-2514.
5. Güneş, A., Alpaslan, M., İnal, A., 2000. Bitki Besleme ve Gübreleme. Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi, Yayın No:1514.
6. Hargreaves, J.C., Adi, M.S., Warman, P.R., 2008. A review of the use of compost municipal solid waste in agriculture. Agric. Ecosys. & Env. 123:1-14.
7. Hargreaves, J.C., Adi, M.S., Warman, P.R., 2009. Are compost teas an effective nutrient amendment in the cultivation of strawberries? Soil and plant tissue effects. J. Sci. Food Agric., 89:390-397.
8. Hirzel, J., Walter I., Undurraga, P., Catagena, M., 2007. Residual effects of poultry litter on silage maize growth soil properties derived from volcanic ash. Soil Sc. Pl. Nutrition., 53:480-488.

9. Jalali, M., 2009. Phosphorus availability as influenced by organic residues in five calcareous soils. Compost Science & Utilization, 17 (4):241-246.
10. Kaçar, B., 1994. Bitki ve Toprağın Kimyasal Analizleri:3. Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Eğitim Araştırma Geliştirme Vakfı, Yayın No:3.
11. Kaçar, B., Katkat, A.V., 1997. Tarımda Fosfor. Bursa Ticaret Borsası Yayın No:5.
12. Kaçar, B., Katkat, A.V., 2007. Bitki Besleme. Nobel Yayın No:849.
13. Kaçar, B., İnal, A., 2008. Bitki Analizleri. Nobel Yayın No:1241.
14. Kaçar, B., Kütük, C., 2010. Gübre Analizleri. Nobel Yayın No:1497.
15. Osivand M., Azizi P., Kavoosi M., Davatgor N., Razavipour T., 2009. Increasing phosphorus availability from rock phosphate using organic matter in rice (Oryzasativa L.). The Philippine Agricultural Scientist, 92(3).
16. Osztoics, E., Csatho, P., Nemeth, T., Baczo, Gy., Magyar, M., Radimszky, L., Osztoics, A., 2005. Influence of phosphate fertilizer sources and soil properties on trace element concentrations of red clover. Com. S. Sci. Plant Anal.,36(4-6):557-570.
17. Pramanik, P., Bhattacharyya S., Bhattacharyya P., Banik P., 2009. Phosphorous solubilization from rock phosphate in presence of vermicompost in aqualfs, Geoderma, 152:16-22.
18. Sailaja Kumari, M.S., Ushakumari, K., 2002. Effect of vermicompost enriched with rock phosphate on the yield and uptake of nutrients in cowpea. J. Tropical Agriculture, 40:27-30.
19. Tarakçıoğlu, C., Yalçın, S.R., Bayrak, A., Küçük, M., Karabacak, H., 2003. Ordu yöresinde yetiştirilen fındık bitkisinin (Corylusavellana L.) Beslenme durumunun toprak ve yaprak analizleriyle belirlenmesi. Ankara Ü. Ziraat Fakültesi Tarım Bilimleri Dergisi, 9(1):13-22.
20. Tarakçıoğlu, C., 2008. Ham fosfat ve triple süper fosfat uygulamalarının fındığın verim ve bazı bitki besin maddesi içerikleri üzerine etkisi.4.Ulusal Bitki Besleme ve Gübre Kon. Bildiriler Kitabı:769-776.
21. Tian, G., Kolawole G.O., 2004. Comparison of various plant residues as phosphate rock amendment on Savana soils of west Africa. J. Plant Nutrition, 27(4):571-583.
22. Tüzel, Y., Öztekin, G.B., Duyar, H., Eşiyok, D., Kılıç, Ö.G., Anaç, D., Kayıkıoğlu, H.H., 2011. Organik salata marul yetiştiriciliğinde agryl örtü ve bazı gübrelerin verim, kalite, yaprak besin madde içeriği ve toprak verimliliği özelliklerine etkisi. Tarım Bilimleri Dergisi, 17:190-203.
23. Yang, S., Zhang, Z., Cong, L., Wang, X., Shi, S., 2013. Effect of fulvic acid on the phosphorus availability in acid soil. J. of Soil Science and Plant Nutrition, 13(3):526-533.
24. Zai, A.K.E., Horiuchi, T., Matsui, T., Meherunnesa, D., 2010. Residual effects of compost and green manure of pea with other organic wastes on nutrient use efficiency of successive rice after wheat. Com. S. Sci. Pl. Analys., 41(18):2154-2169.