Bazı Bitki Hormonlarının Hibrid Patlıcan (Solano melongena L.) Tohumlarının Çimlenme Performansı Üzerine Etkileri

Öz

Hibrid (Fı) tohumluk kullanımı birçok bitki türünde önemli olmakla birlikte, yoğun tarım uygulamalarını kapsayan sebze tarımında daha da önem kazanmaktadır. Bu çalışma bazı bitki hormonlarının düşük çimlenme oranına sahip Fı patlıcan tohumlarının çimlenme performansı üzerine etkilerini araştırmak amacıyla yürütülmüştür. Çalışmada ticari bir tohumluk firmasından temin edilen Fı patlıcan tohumları, farklı konsantrasyonlardaki asetil salisilik asit (ASA; 1, 5, 10 ve 15 µM), metil jasmonate (MeJA; 0.3, 0.6, 0.9 ve 1.2 µM), giberellik asit (GA₃; 50, 100, 150 ve 200 µM) ve indol asetik asit (IAA; 0.5, 1.0, 1.5 ve 2.0 µM) varlığında %1'lik KNO₃ ile 24 saat süre ile 21℃’de karanlıkta ön çimlendirme işlemine (priming) alınmıştır. Priming uygulanan tohumlar devamında 21℃’de karanlıkta çimlenme testine tabi tutulmuştur. Tesadüf parselleri deneme desenine göre 4 tekrarlı olarak yürütülen denemede, her tekerrürde 30 adet Fı tohumu kullanılmıştır. Çalışmada son çimlenme oranları (ÇimY) ile çimlenen tohumlara ait çimlenme hızı (G50) parametreleri belirlenmiştir. Sonuçlar priming ortamına ilave edilen bitki hormonlarının Fı tohumlarının çimlenme oran ve hızlarında çok önemli iyileşmelere neden olduğunu, ancak söz konusu olumlu etkinin kullanılan bitki hormon ve konsantrasyonuna bağlı olarak değiştiğini göstermiştir. En yüksek çimlenme oranı (%87.50) 50 µM giberallik asit varlığında prime edilen tohumlardan elde edilirken hiçbir işlem uygulanmamış kontrol tohumlarında çimlenme oranı %56.65 olarak gerçekleşmiştir. Çalışma sonuçları Fı patlıcan tohumlarına yapılacak priming uygulamalarında kullanılacak 50 µM GA₃ uygulamasının çimlenme oran ve hızlarında çok önemli iyileşmelere neden olduğunu göstermiştir.

Anahtar Kelimeler

• Patlıcan
• hibrid
• tohum
• çimlenme
• priming

Effects of Some Plants Hormones on Germination Performance of Hybrid Eggplant (Solano melongena L.) Seeds

Öz

Use of hybrid seeds is very important in several crop plants but it is more important in intensive agricultural practices such as vegetable production. Aim of this study was to determine effects of different plant hormones on germination performance of Fı eggplant seeds which have low germination percentage. Eggplant seeds were primed in 1% KNO₃ containing various concentrations of acetylsalicylic acid (ASA; 1, 5, 10 and 15 µM), methyl jasmonate (MeJA; 0.3, 0.6, 0.9 and 1.2 µM), gibberellic acid (GA₃; 50, 100, 150 and 200 µM) and indole-3-acetic acid (IAA; 0.5, 1.0, 1.5 and 2.0 µM) for 24 h at 21℃. Primed seeds were then germinated at 21℃ in darkness. Thirty seeds of four replications were used with completely randomized experimental design. Final germination percentage (FGP) and speed of germination (G50) parameters were determined. Results revealed that plant hormones significantly improved FGP and G50 of eggplant seeds. However, this positive effect depended on the type of plant hormone and the concentration used. Highest germination percentage (87.50) was obtained from the seeds treated with 50 µM GA₃ while control seeds had FGP of 56.65%. The results revealed that priming of Fı eggplant seeds in the presence of 50 µM GA₃ will significantly improve germination percentage and speed of germination.

Anahtar Kelimeler

• Eggplant
• hybrid
• seed
• germination
• priming

Kaynakça

1. Doğanlar, S., Farry, A., Daunay, M.C., Lester, R.N., Tanksley, S.D., 2002. A comparative genetic linkage map of eggplant (Solanum melongena L.) and its implications for genome evolution in the Solanaceae. Genetics 161:1697-1711.
2. Duman, İ., 2006. Domates tohumlarında çimlenme ve fide çıkışının iyileştirilmesi. Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bahçe Bitkileri Bölümü. www.tuam.ege.edu.tr/dergi/dergil/domates.
3. Macchia, M., Angelini, L.G., Ceccarini, L., 2000. Study on germination characteristics of Phacelia tanacetifolia Bentham seeds obtained from different growing seasons. Ital. J. Agron. 4:61-66.
4. Özdemir, Ö., 2006. Osmotik koşullandırma (Priming) uygulamalarının kivi (Actinidia deliciosa) tohumlarında çimlenme ve çıkış üzerine etkileri. Yüksek Lisans Tezi. Atatürk Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Bahçe Bitkileri Bölümü.
5. Pili, W.G., Necker, A.D., 2001. The effects of seed treatments on germination and establishment of Kentucky bluegrass (Poa pratensis L.). Seed Science and Technology 29:65-72.
6. Sas, I., 1997. SAS/STAT software: Changes and enhancements through release 6.12., SAS Inst., Cary, NC.
7. Tiryaki, I., 2009. Osmotic priming increases seed germination of Amaranthus caudatus L. at low temperature. Agrochimica 53:177-182.
8. Tiryaki, I., Büyükçıngıl, Y., 2007. Şeker darı [Sorghum bicolor (L.) Moench var. saccharatum] tohumlarına uygulanan bitki hormonlarının düşük sıcaklıktaki çimlenme ve çıkış performansı üzerine etkileri. Türkiye 7. Tarla Bitkileri Kongresi, 25-27 Haziran 2007, Erzurum.

9. Tiryaki, I., Korkmaz, A., Nas, M.N., Ozbay, N., 2005. Priming combined with plant growth regulators promotes germination and emergence of dormant Amaranthus cruentus L. seeds. Seed Sci. & Technol. 33:569-577.
10. Tiryaki, I., Topu, M., Akkurt, V., Borazan, D., 2011. Giberalik asit ve 6-Benzylaminopurine ari otu (Phacelia tanacetifolia Bentham) tohumlarının ışık ve yüksek sıcaklıktaki çimlenme oranlarını artırmaktadır. Türkiye 4. Tohumculuk Kongresi, 464-469, 14-17 Haziran 2011, Samsun.