Süs Bitkisi Sardunya (Pelargonium sp.)’da Yapılan Islah Çalışmaları

Öz

Dünyada ve Türkiye’de iç ve dış mekân süs bitkilerine olan talep her geçen yıl giderek artmaktadır. Sardunya (Pelargonium sp.) gerek ülkemizde gerekse dünyada çiçekli süs bitkileri (iç mekân ve dış mekân) içerisinde en popüler ve en fazla yetiştirilen türler arasında yer almaktadır. Dünyada her yıl yapılan ıslah çalışmaları ile yüzlerce sardunya çeşidi piyasaya sürülmektedir. Buna karşın ülkemiz gerek iç mekân gerekse dış mekân süs bitkilerinde yıllardır ithalatçı ülke konumunda olup yapılan ıslah çalışmaları henüz yetersizdir. Dünyada yapılan sardunya ıslahında, bodur ve kompakt bir yapı, boğum aralığının kısalığı, sürgün sayısının bitki başına en az 4-5 adet, çiçek sayısının 7-8 adet olması gibi kriterler pazar değeri açısından önem arz etmektedir. İri ve büyük çiçeklerin oluşması, uzun dönem çiçekte kalma, sıcaklık, hastalık ve zararlı gibi streslere dayanıklılık, ıslah edilen sardunya çeşitlerinde en çok aranan özelliklerdir. Bu makalede sardunyanın tarihi, geçmişte ve son dönemlerde yapılan ıslah çalışmaları ve ıslah amaçları ile dünyada sardunya ıslahı yapan önemli kuruluşlar hakkında bilgiler sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

• Süs bitkisi
• sardunya
• ıslah çalışmaları
• ıslah amaçları

Breeding Studies on Ornamental Plant Geranium (Pelargonium sp.)

Öz

The demand of indoor and outdoor ornamental plants increases every year in the world and in Turkey. Geranium (Pelargonium sp.) is one of the most popular and the most grown species among ornamental flowering plants (indoor and outdoor) both in Turkey and in the world. Every year, hundreds of geranium varieties are introduced to the world market by breeding experiments. However, Turkey is an importer country on both indoor and outdoor ornamental plants for many years, and also, breeding experiments are inadequate. The most important characteristics for the world market on geranium breeding are dwarf and compact form, short internodes, 4-5 shoots and 7-8 flowers per plant. Furthermore, big and long last flowers, resistance to high temperature, pests and diseases are important characteristic on geranium breeding. In this article, it was illustrated that the history of geranium, breeding studies in the past and recent times and information about important associations for geranium breeding.

Anahtar Kelimeler

• Ornamental plants
• pelargonium
• breeding studies
• breeding purposes

Kaynakça

1. Anonyms, 2006. Pelargoniums. An Herb Society of America Guide. The Herb Society of America 9019 Kirtland Chardon Rd. Kirtland, Ohio 44094. 61s.
2. Boodley, J.W., 1981. The Commercial Greenhouse Handbook. Chapter 22. 568p.
3. Craig, R., 1993. Intellectual Property Protection of Pelargoniums. Hort Technology. 3(3).
4. Christensen, O.V., 1983. Udvaegelse af kloner hos Pelargonium zonale-hybrider, Tidsskr. Planteavl 87:47-55.
5. Hom, W., 1994. Interspecific cross ability and inheritance in pelargonium. Plant Breeding. 113(1):3-17.
6. Plaschil S., Schrader, O., Budahn, H., Olbricht, K., Hofmann, C., 2012. Enhancement of the genetic diversity in pelargonium (section pelargonium) by species introgression. ISHS Acta Horticulturae 953: 24 International Eucarpia Symposium Section Ornamentals: Ornamental Breeding Worldwide.
7. Jadma P., Kobza, F., Plavcova, O., 2009. Polyploidization of pelargonium × hortorum H.Bailey in greenhouse conditions. Hort. Sci., 36(1):31-37.
8. Jain, M.S., 2006. Mutation-Assisted Breeding for Improving Ornamental Plants. Proc. 22. Int. Eucarpia Symp. (Sect. Ornamentals) on Breeding for Beauty. Eds. A. Mercuri and T. Schiva Acta Hort. 714, ISHS 2006.

9. Karagüzel, O., Akkaya, F., Türkay, C., Gürsan, K., Özçelik, A., Erken, K., Çelikel, F.G., 2000. Bitkisel Üretim Özel İhtisas Komisyonu Süs Bitkileri Alt Komisyon Raporu. Sekizinci Beş Yıllık Kalkınma Planı, Ankara, Yayın No:DPT:2645-ÖIK:653.
10. Kuchtova, P. Vejsadova, H., 2006. Efficient in vitro regeneration and polyploidization in pelargonium × hortorum Bailey. Eucarpia 22. International Symposium Section Ornamentals. Book of Abstracts., 55.
11. Sogo, B. G., Pineda, B., Roque, E., Anton, T., Atares, A., Borja, M., Beltran, J.P., Moreno, V., Canas, L.A., 2012. Production of engineered long-life and male sterile Pelargonium plants. BMC Plant Biology, 12:156
12. Starman, T.W., 2012. Greenhouse Crop Production. Hort. 429. aggi-horticulture.tamu.edu/pelargonium.
13. Vainstein, A., 2002. Breeding for Ornamentals: Classical and Molecular Approaches. 392s.
14. Vancouver, I.G., 2015. Basics of pelargonium breeding. Step 1: Controlled cross pollination. (http://www.cdngeraniums.com/articles/pollination-final.pdf).