Çiçek Tomurcuğu Almanın Beyaz Zambak Soğan Gelişimi Üzerine Etkileri

Öz

Türkiye üç farklı fitocoğrafik bölgeyi barındırması, Asya ve Avrupa kıtalarının kesişim noktasında yer alması ve farklı iklim ve toprak özellikleri nedeniyle bitki çeşitliliği bakımından oldukça zengin durumdadır. Türkiye 12.000’in üzerinde bitki taksonunu coğrafyasında barındırmakta olup, bunlardan 3.750 tanesi endemiktir. Endemizm oranı %34.5’tir. Bu türlerden bazıları yüzyılı aşkın bir süredir ihracatı yapılmakta olup, Lilium candidum L. (Beyaz zambak) soğanlarının ihracatına sadece üretimden izin verilmektedir. Bu çalışma Afyon Kocatepe Üniversitesi, Sultandağı Meslek Yüksek Okulu Uygulama bahçesinde 2012-2013 sonbahar-kış döneminde yürütülmüş, araştırmada özel bir firmadan temin edilen 5 cm çapındaki Lilium candidum L. kullanılmıştır. Çiçek tomurcuğu almanın soğan gelişimi üzerine etkisini belirlemek için gelişme gösteren bitkilerden çiçek tomurcuğu koparılmış, kontrol uygulamasında ise çiçek tomurcukları koparılmamıştır. Tesadüf parselleri deneme desenine göre üç tekrarlı olarak kurulan denemede her tekerrürde 8 soğan kullanılmış, soğanlar 20×20 cm dikim mesafesinde 10 cm derinlikte yastıklara dikilmiştir. Denemeden soğan çapı, soğan ağırlığı, gövde çapı, bitki boyu ve yavru soğan sayısı verileri elde edilmiş, verilere varyans analizi ve LSD testi uygulanmıştır. Çiçek tomurcuğu alma uygulamasında soğan çapı en yüksek olmuştur.

Anahtar Kelimeler

• Lilium candidum
• Beyaz zambak
• süs bitkileri
• yetiştiricilik
• çiçek tomurcuğu

The Effects of Plucking Flower Bud on Madonna Lily Development

Öz

Turkey is a very rich country in according to plant diversity, in different three phytogeographic zones in the cross-point of Asia and Europe and along with the climatic change and soil properties. There is more than 12.000 plant taxa species in Turkey 3.750 of them are endemic. Endemism ratio is 34.5 %. Some of these species have been exported over a hundred years. The basic aim of Lilium candidum L. to produce by the process of propagation has been permitted to export. This research was conducted at Afyon Kocatepe University in the research trail area of Sultandağı Vocational School in the autumn-winter growing season of 2012-2013. The bulbs with 5 cm diameter have been taken from a private exporting company of natural flower bulbs of Lilium candidum L, and they were used as plant material in this study. Flower bud in bud taking treatment was cut to determine the effects of plucking flower bud on bulb development while did not cut in control treatments. The experiment has been designed as a randomized plot design with 3 replications, and 8 bulbs were used in each plot. Bulbs were planted with the interval of 20×20 cm planting distance, and planted in the depth of 10 cm. Data related to bulb diameter, bulb weight, stem diameter, plant height and tiny bulb numbers were obtained from the search, and tested the data with using variance and LSD methods. The application of plucking bulb diameter has been obtained with high rate from bud treatments.

Anahtar Kelimeler

• Lilium candidum
• Madonna Lily
• ornamental plants
• cultivation
• flower bud

Kaynakça

1. Aksu, E., Eren, K., Kaya, E., 2002. İhracatı yapılan doğal çiçek soğanları. Atatürk Bahçe Kültürleri Araştırma Enstitüsü, Yayın No:84, 39s. Yalova.
2. Anonim, 2014. Doğal Çiçek Soğanlarının 2015 Yılı İhracat Listesi Hakkında Tebliğ. Tebliğ No:2014/56, Resmî Gazete, Sayı:29195.
3. Asil, H., Sarıhan, E.O., 2010. Türkiye’de doğal çiçek soğanları üretimi, değerlendirilmesi ve ticareti. 4. Süs Bitkileri Kongresi, s:33-40, 20-22 Ekim, Erdemli, Mersin.
4. Avcı, M., 2005. Çeşitlilik ve endemizm açısından Türkiye’nin bitki örtüsü. İstanbul Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Coğrafya Dergisi, 13:27-55, İstanbul.
5. Cronquist, A., 1988. The Evaluation and Classification of Flowering Plants. New York Botanical Garden, p:555.
6. Davis, P.H., 1988. Flora of Turkey and the East Aegean Islands. 10:590.
7. Dirmenci, T., Satıl, F., Tümen, G., 2007. Kazdağı Milli Parkı Çiçekli Bitkileri. Balıkesir Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Biyoloji Bölümü, Zeytinli Belediyesi, 129-130, Balıkesir.
8. Ekim, T., Koyuncu, M., Güner, A., Erik, S., Yıldız, B., Vural, M., 1991. Türkiye’nin ekonomik değer taşıyan geofitleri üzerinde taksonomik ve ekolojik araştırmalar. Tarım Orman ve Köyişleri Bakanlığı, Orman Genel Müdürlüğü, Ankara, s:111.

9. Ekim, T., Koyuncu, M., Vural, M., Duman, H., Aytaç, Z., Adıgüzel, N., 2000. Türkiye Bitkileri Kırmızı Kitabı. Türkiye Tabiatını Koruma Derneği ve Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Yayını, Barışcan Ofset, 246s, Ankara.
10. Kahraman, Ö., 2014. Sera koşullarında farklı katı ortam kültürlerinin Lilium candidum yetiştiriciliği üzerine etkisi. Gaziosmanpaşa Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi 31(3):68-72, Tokat.
11. Kahraman, Ö., 2015. Beyaz zambak soğan performansı üzerine dikim sıklığının etkisi. Anadolu Tarım Bilimleri Dergisi 30(2):95-98, Samsun.
12. Ocak, A., Yıldırım, H., Pirhan, A.F., Emecen, A.A., 2014. Akzambak (Lilium candidum) Tür Koruma Eylem Planı. Orman ve Su İşleri Bakanlığı Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü 4. Bölge Müdürlüğü İzmir Şube Müdürlüğü, 48s, İzmir.
13. Özen, F., Temeltaş, H., Aksoy, Ö., 2012. The anatomy and morphology of the medicinal plant, Lilium candidum L. (Liliaceae), distributed in Marmara Region of Turkey. Pak. J. Bot., 44(4):1185-1192.
14. Özhatay, N., 2013. Türkiye’nin süs bitkileri potansiyeli: doğal monokotil geofitler. 5. Süs Bitkileri Kongresi, 1:1-12, 06-09 Mayıs, Yalova.
15. Temeltaş, H., 1999. Balıkesir yöresinde doğal yayılış gösteren Lilium candidum L. (Beyaz Zambak)'un iç morfolojisi, dış morfolojisi ve ekolojisi. Yüksek Lisans Tezi. Balıkesir Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Biyoloji Anabilim Dalı, Balıkesir.
16. Uyanık, M., Kara, Ş.M., Gürbüz, B., Özgen, Y., 2013. Türkiye’de Bitki Çeşitliliği ve Endemizm. Özet Kitabı, 197, 2-4 Mayıs, Ekoloji Sempozyumu, Tekirdağ.
17. Zencirkıran, M., 2002. Geofitler. Uludağ Rotary Derneği, Yayın No:1, 105s, Bursa.