Türkiye’de Şaraplık Üzüm Üreten İşletmelerin Yapısı, Sorunları ve Çözüm Önerileri

Öz

Bu çalışma Türkiye’de şaraplık üzüm üreten işletmelerin yapısal özellikleri ile öncelikli sorunlarının ortaya konulması amacıyla yapılmıştır. Marmara Bölgesinden Tekirdağ, Çanakkale, Ege Bölgesinden Denizli, İzmir, Orta Anadolu Bölgesinden Ankara, Tokat, Nevşehir, Güneydoğu Anadolu Bölgesinden Kilis, Elâzığ ve Diyarbakır illeri araştırma alanını oluşturmuştur. Gayeli örnekleme yöntemine göre 383 üretici ile yüz yüze anket çalışması yapılmıştır. Elde edilen veriler SPSS istatistik programında One-Way Anova, Kruskal-Wallis testi kullanılarak değerlendirilmiştir. Ölçekli soruların değerlendirilmesinde 5’li Likert ölçeğinden yararlanılmıştır. İncelenen işletmelerde ortalama arazi genişliği 65.26 dekardır. Ortalama bağ alanı ise 28.45 dekar ve bağ parsel sayısı ise 3.78 olarak bulunmuştur. İncelenen işletmelerdeki üreticilerin elde ettikleri şaraplık üzümün kalitesi ile ilgili karşılaştıkları sorunlar içerisinde; salkım çürümeleri (2.95), tanelerde çatlama (3.38), gibi sorunlar kısmen önemli iken, renklenme (4.03) ve şeker birikimiyle ilgili sorunların çok yaygın olmadığı görülmüştür. Üreticilerin pazarlama açısından belirttikleri başlıca sorunlar; şaraplık üzüm satış fiyatının düşük olması, yeterli sayıda alıcının bulunmaması, satılan üzümün parasının geç alınması şeklinde sıralanabilir. Üreticiler fiyat konusunda etkili olabilmek, fiyat dalgalanmalarını önleyebilmek için örgütlenmelidirler. Son yıllarda dış pazarda başlayan farklı çeşit arayışları, Türk şarabının kendisini geliştirmesi durumunda şansı olabileceğini göstermektedir. Bölgesel özellikler taşıyan kaliteli yerel çeşitlerin üretiminin fiyat yoluyla teşvik edilmesi gerekmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Şaraplık üzüm
• şarap
• işletme
• yapısal özellik

The Situation of Wine Grape Producing Enterprises in Turkey

Öz

This study was carried out to reveal the structural features of wine grape producing enterprises in Turkey, to detect basic priority problems and to offer some solutions to these problems. In this research, the most intensive wine grape growing region producers were investigated. Tekirdağ and Çanakkale from Marmara Region, Denizli and İzmir from Aegean Region, Ankara, Tokat and Nevşehir from Central Anatolia Region, Kilis, Elazığ and Diyarbakır from Southeast Anatolia Region were made up of research area. Sample size was determined using goal sampling method. Research is conducted face to face with 383 farmers sampled. Data gathered have been analyzed via SPSS statistical software with One-Way ANOVA and Kruskal-Wallis, tests. Some data were analyzed 5 points Likert Scale. According to study results, it was found that average farm size is 65.26 da, the number of vine parcels per farm 3.78 units, vineyard production area on the average size is determined as 28.45 da. Among the problems of the quality of the wine grape by the producers in the examined enterprises; Problems such as cluster rot (2.95) and cracks in the berry (3.38) were partially significant, but problems related to coloration (4.03) and sugar accumulation were not found to be very common. The main problems in terms of marketing; the low price of wine grapes, the lack of a sufficient number of buyers, the late payment of grapes sold can be listed. Producers should be organized in order to be effective in price and to prevent price fluctuations. The different types of searches that have started in the foreign market in recent years show that there may be a chance if the Turkish wine develops itself. Production of quality local varieties with regional characteristics should be promoted through price.

Anahtar Kelimeler

• Wine grapes
• wine
• business
• structural feature

Kaynakça

1. Anonymous, 2014. (www.faostat.fao.org) (Erişim: 05.09.2017).
2. Anonim, 2016. (http://www.tuik.gov.tr/preçizelge.do?alt_id=1001) (Erişim: 08.09.2017).
3. Anonymous, 2015. (https://en.wikipedia.org/wiki/grape) (Erişim: 17.10.2016).
4. Anonim, 2016. (http://www.tapdk.gov.tr/kurumsal/faaliyet_raporlari/tapdk_faaliyet_2015.pdf) (Erişim: 21.04.2016).
5. Buzrul, Ş., 2013. Türkiye’nin Şarap Sektörü (https://www.researchgate.net/publication/275638561) (Erişim: 03.05.2016).
6. Güler Gümüş, S. ve A.H. Gümüş, 2009. Avrupa Birliğine Üyelik Sürecinde Türkiye Şarap Sektörünün Sorunları. Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 46: 43-51.