Dünya Sofralık Üzüm Üretimi ve Ticareti

Öz

Dünya sofralık üzüm üretiminde, tüketiminde ve ticaretinde kararlı bir artış gözlenmektedir. 2000–2014 yılları arasında dünya üzüm üretimi %16 artarken, sofralık üzüm tüketimi %73, ihracatı ise %50 artmıştır. 2010–2016 yılları ortalaması olarak 19.3 milyon tonluk sofralık üzüm üretiminin %40’ını Çin karşılamakta, Hindistan %11.7’lik pay ile ikinci, Türkiye %11.3’lük pay ile üçüncü sırada yer almaktadır. Aynı dönemdeki üretim artışı yaklaşık %25’tir. Üretimde en yüksek artış oranları Hindistan (%102), Peru (%72) ve Çin’e (%55) aittir. Türkiye’de ise üretim %6.7 azalmıştır. 2010–2016 yılları arasında dünya sofralık üzüm ihracatı %10.6 artarak 2.8 milyon tona yükselmiştir. İlk sırayı açık ara Şili (%30.0) alırken, ikinci sırada ABD (%14.1) yer almıştır. Türkiye, son iki yıldaki ciddi azalışa rağmen dördüncü sıradaki (%8.4) yerini korumuştur. Aynı dönemde %9 artarak 2.6 milyon tona ulaşan ithalat yönüyle AB (%22.7), ABD (%21.5) ve Rusya (%13.6) ilk üç sırayı almıştır. Dünya sofralık üzüm pazarlarında en çok tercih edilen çeşit olan Sultani’yi (Th. Seedless); yine çekirdeksiz çeşitlerden Flame, Crimson ve Superior (Sugraone); çekirdekli çeşitlerden Red Globe ve Ribier (A. Lavallée) izlemektedir. Türkiye’nin sofralık üzüm ihracatının miktar ve değer olarak %70’ini Sultani karşılamaktadır. Son yıllarda pazar tercihleri, renkli ve iri taneli, sert ve gevrek etli, özel tat ve aromaya sahip çekirdeksiz çeşitlere yönelmektedir.

Anahtar Kelimeler

• sofralık üzüm
• üretim
• tüketim
• ithalat
• ihracat

World’s Production and Trade of Table Grapes

Abstract

In recent years, world’s production, consumption and trade of table grapes has increased steadily. While world’s table grape production increased 16%, table grape consumption and export increased 73% and 50%, respectively, between 2000–2014. China supplied 40% of world’s table grape production followed by India (11.7%) and Türkiye (11.3%) in total production of 19.3 million tons as an average of 2000–2016. The best performing countries in increase of production are India (102%), Peru (72%) and China (55%), but Türkiye’s production slightly (6.7%) decreased. World’s table grape export has reached to 2.8 million tons with an increase of 10.6% between 2010–2016. Chile is the leader (30%) by far, followed by USA (14.1%), South Africa (9.1%) and Türkiye (8.4%). Total amount of table grape export reached to 2.6 million tons with an increase of 9% in the same period. Leading importers are EU (22.7%), USA (21.5%) and Russia (13.6%). The most preferred variety is still Sultani (Th. Seedless), followed by Flame, Crimson and Superior (Sugraone) as seedless; Red Globe and Ribier (A. Lavallée) as seeded ones in world markets. Sultani has always played a distinguished role in Türkiye’s table grape export with a share above 70%. Recently, consumer acceptance tends to colored, large, firm and crisp berried seedless varieties with specific taste and aroma.

Keywords

• table grape
• produciton
• consumption
• import
• export

Kaynakça

1. Anonymous, 2011. Marketing Standard for Table Grapes. Comission Implementing Regulation (EU) No:543/2011, (www.eur–lex.europa.eu) (http://exporthelp.europa. eu) (Erişim Tarihi: 28.08.2017).
2. Anonymous, 2015. GAIN Report: TR 5054. Fresh Decidious Fruit Annual. USDA Foreign Agricultural Service.
3. Anonymous, 2016a. World Vitiviniculture Situation. OIV Statistical Report on World Vitiviniculture (www.oiv.int./public/ medias/5029/world–vitiviniculture–situation–2016.pdf) (Erişim: 07.09.2017).
4. Anonymous, 2016b. Table and Dried Grapes. FAO–OIV Focus 2016. (www. oiv.int/public/medias/4911/fao–oiv–gra pes–report–flyer.pdf) (Erişim Tarihi: 23.08.2017).
5. Anonymous, 2017a. World Vitiviniculture Situation. OIV Statistical Report on World Vitiviniculture (www.oiv.int/public/ medias/5479/oiv–en–bilan–2017.pdf) (Erişim Tarihi: 07.09.2017).
6. Anonymous, 2017b. Fresh Decidious Fruit: World Markets and Trade (Apples, Grapes & Pears). USDA Foreign Agricultural Service, (https://apps.fas.usda.gov/psd online/circulars/fruit.pdf) (Erişim Tarihi: 28.08.2017).
7. Arslan, S., 2016. Ürün Raporu, Üzüm 2015. GTHB, TAGEM–TEPGE Yayın No: 268:42.
8. Çelik, H., 2014. Ülkemiz Bağcılığının Darboğazı: Fidan Sertifikasyonu. Bağcılıkta Ulusal Klon Seleksiyonu Metodoloji Çalıştayı, 24–25.04.2014. Tokat. (http://www.hasancelik.web.tr).

9. Doğu, K., 2017. Tarım Ürünleri Piyasaları. Üzüm. GTHB, TAGEM–TEPGE, Ürün No: 19.
10. Keskin, N., T. Noyan ve B. Kunter, 2009. Resveratrol ile Üzümden Gelen Sağlık. Türkiye Klinikleri Journal of Medical Science 29:4.
11. Uysal, H., N.C. Ağırbaş ve G. Saner, 2016. Türkiye’de Sofralık Üzüm Dışsatımına İlişkin Temel Yaklaşımlar ve Hedefler. Tarım Ekonomisi Dergisi (Turkish Journal Agricultural Economics) 2(1):11–17.