Kur’an’ın İçeriksel Açıdan İslam Hat Sanatına Etkisi
Öz
Kur'an merkezli bir toplum inşa etmek İslam dininin hedefidir. Geleneğine sımsıkı bağlı Arap toplumu İslam'la birlikte hızlı bir şekilde şekillenmiştir. Karanlık bir çağda vahiy insanlığa rehber olmuştur. İslam sanatları ve hat sanatı da vahyin rehberliğinden büyük bir pay almıştır. İslam hat sanatı icra eden hattatlar Kur’anî bakış açısıyla güzeli arama çabası içine girmişlerdir. Görsel bir sanat olan hat sanatı İslam'ın güzelliklerini ortaya koymuştur. Bin yıllık bir geleneğe sahip İslam hat sanatı vahiyden beslenmiştir. Kur'ân-ı Kerîm'in kendine mahsus bir yazı şekli bulunmaktadır. Mushafların yazıları günümüze kadar özenle icra edilmiş sanat olarak ele alınmıştır. Bu titizlik sebebiyledir ki kuran yazısı olan hat sanatıyla ilgili müstakil eserler yazılmıştır. Bu eserler ele alınırken Kur’an’ın içeriğinden faydalanarak kaleme alınmıştır. Çok eski devirlerden beri kur an yazısına ehemmiyet verilmiş "Resmü'l-Mushaf" başlığı altında yazıyla alakalı bilimsel ve teknik açıdan bilgiler verilmiştir. Alimler Mushaf yazısının kurallarına uymanın gerekli olduğuna işaret etmişlerdir. Kur’an yazısının “Tevkifi” olduğu görüşünü kabul etmeleri hasebiyle mana bakımından Kur’an’dan esinlenerek icra edilmesi ve ona muhalefet edilmemesi üzerinde durmuşlardır. Kur’an bütün ilimlerde olduğu gibi sanat alanında da içerik ve biçim açısından büyük bir etkiye sahip olmuştur. Bu çalışmamızda içerik bakımından Kur'an'ın hat sanatına etkisi üzerinde durulmuştur. İslam hat sanatının kronolojik bilgisinden ziyade kapsamlı bir araştırmayla hat sanatının Kur’anî yönüne dikkat çekilmiştir. Bunları ortaya koyarken tasnif yönteminden faydalanarak İslam hat sanatının üslubundaki metot ve uygulama hususundaki Kur'an'ın etkisi yorumlanmaya çalışılmıştır. Bu alandaki çalışmaların yetersiz olması hasebiyle çalışmanın hat sanatının günümüze kadar Kur'an merkezli geliştiği iddiaları kapsamından yola çıkarak Kur’an’ın içerik bakımından hat sanatına olan etkisine dair sonuçlar bildirilmiştir.
Anahtar Kelimeler
The Influence of the Qur'an on Islamic Calligraphy in Terms of Content
Öz
Creating a Qur'an-centered society is the goal of Islam. The Arab society, which is deeply attached to its tradition, was quickly shaped with Islam. In a dark age revelation has been a guide to humanity. Islamic arts and calligraphy also took a large share from this guidance of the revelation. Artists performing Islamic art have tried to search for the beautiful from the perspective of the Qur'an. Calligraphy, a visual art, revealed the beauties of Islam. Islamic calligraphy, which has a thousand-year tradition, has benefited from revelation. The Qur'an has a unique writing style. The writings of the mushafs have been handled as art that has been meticulously performed until today. Due to this meticulousness, individual works were written about calligraphy, which is the script of the Qur'an. While these works were being handled, they were written by making use of the content of the Qur'an. Scientific and technical information about the text has been given under the title of "Resmü'l-Mushaf". Scholars have pointed out that it is necessary to follow the rules of the Mushaf script. Since they accepted the view that the Qur'anic writing is "Tevkifi", they emphasized that it should be performed by being inspired by the Qur'an in terms of meaning and not to oppose it. The Qur'an has had a great influence in the field of art as well as in all sciences in terms of content and form. In this study, the effect of the Qur'an on calligraphy in terms of content is emphasized. Attention has been drawn to the Qur'anic aspect of calligraphy through a comprehensive research rather than chronological knowledge of Islamic calligraphy. While doing these, the effect of the Qur'an on the method and application of the style of Islamic calligraphy was tried to be interpreted by making use of the classification method. Since the studies in this field are insufficient, starting from the scope of the claims that the art of calligraphy has developed so far as the Qur'an-centered, the results regarding the effect of the Qur'an on the art of calligraphy in terms of content have been reported.
Anahtar Kelimeler
