Tasavvufta Görsel Hafızayla İhlâs ve Sabır Kavramlarının Öğretimi
Öz
Öz
Tasavvuf, insanın hem zihin dünyasını hem de gönül dünyasını terbiye ederek ahlaken ve ruhen en olgun insanı inşa etmeye çalışır. Tasavvuf eğitimi; zihin, gönül ve ruh eğitimi olarak insanın manevî eğitimini hedefler. Bu nedenle tasavvuf eğitimi, modern eğitimden farklıdır. Aynı zamanda tasavvuf eğitimi, modern eğitimin insana bakışını daha da derinleştirerek sadece öğretime dayanan akademik eğitimi değil; aynı zamanda manevî kaynaklı kalp eğitimini merkeze alır.
Bu nedenle tasavvuf eğitimi, önce aklı ve kalbi daha sonrasında da bütüncül bakış açısıyla insan ruhunu etkiler. Bütüncül bir eğitimi amaçlayan tasavvuf eğitimi, önce insan aklını sonra da insan ruhunu etkileyerek görsel hafızayla kavram öğretimi konusunda oldukça başarılıdır. Dolayısıyla bu makalede, şemalara, kavram ve zihin haritalarına dayanan görsel hafızayı kullanarak ahlakî kavramlar içerisinde ihlâs ve sabır kavramlarının öğretimi konusunu ele alacağız.
Görsel hafıza, şemalarla konu anlatımını zorunlu kılar. Pek çok yönden şemalar, hem kavram haritalarına hem de zihin haritalarına dayanır. Ayrıca kavram haritaları, tasavvufî ve ahlakî kavramların öğretilmesinde hem önemli bir öğrenme yolu hem de etkili bir öğretme stratejisidir. Bu nedenle görsel hafıza, sadece etkili bir eğitim aracı olmakla kalmayıp anlamlı öğrenmenin gerçekleşmesini de sağlar.
Görsel hafıza teknikleri ile ulaşılmak istenilen hedef bilgi, somutlaştırılır ve karmaşıklıktan kurtarılır. Böylece bu teknikler, bilgiyi kişinin en sade ve anlaşılır tarzda anlamasını sağlar. Bunun sonucu olarak kalıcı ve doğru öğrenme ortaya çıkar. Mesela ihlâs, beş tane temel anlamı olan beş boyutlu bir kavramdır. İhlâs’ın bu beş birbirleriyle bağlantılı olan anlamlarını, ‘İhlâs Çiçeği’ şemasını çizerek anlatıyoruz.
İhlâs’ın ilk boyutu, samimiyettir. Onun ikinci boyutu ise, samimiyetle bağlantılı olan içi dışı bir olmak anlamına gelen şeffaflıktır. Onun üçüncü boyutu, her işte ve niyette kişinin kendi yaptığını görmeyip Rabbi’nin rızasını ve sevgisini merkeze alarak O’nun rızasına uygun iş ve eserler üretmektir. Onun dördüncü boyutu, kişinin Allah’la kendisi arasındaki en özel ve gizli halleri temiz tutmasıdır. Onun beşinci boyutu, kişinin niyetlerini ve işlerini kötü ahlakî durumlardan ve gösteriş denilen riyâdan temizlemesidir.
Bununla beraber sabır, beş tane temel anlamı olan beş boyutlu bir kavramdır. Sabrın bu beş birbirleriyle bağlantılı olan anlamlarını ‘Sabır Bulutları’ şemasıyla görsel hafızaya kodluyoruz. Sabrın ilk boyutu, nefsi hapsederek nefsi kontrol etmektir. Onun ikinci boyutu, acıya ve sıkıntıya dayanma gücüdür. Onun üçüncü boyutu, acıyı yudum yudum içine sindirmektir. Onun dördüncü boyutu, acı ve sıkıntı anında sakinliği korumaktır. Onun beşinci boyutu, her durum ve şartta inancı ve azmi bırakmadan mücadeleye devam etmektir.
Anahtar Kelimeler
Teaching the Sincerity and Patience Concepts in Sufism Through Visual Memory
Öz
Abstract
Sufism tries to build the most morally and spiritually mature person by educating both the mental world and the heart world. Sufi education aims at the spiritual education of man as mind, heart and soul education. Sufi education differs from modern education in this aspect. Sufi education further deepens modern education’s view of humanity and centres not only on academic education but also on spiritual heart education.
Hence, Sufi education first creates an impact on the mind and heart and then affects the human soul from a holistic perspective. Sufi education, which aims at a holistic education, is very successful in teaching concepts through visual memory by affecting first the human mind and then the human soul. In this context, in the current article, we will discuss the issue of teaching the concepts of sincerity and patience within moral concepts by using visual memory based on schemas, concept and mind maps.
Visual memory requires explaining the subject through diagrams. In many ways, schemas are based on both concept and mind maps. Moreover, concept maps are both an important way of learning and an effective teaching strategy in teaching Sufi and moral concepts. Therefore, visual memory is not only an effective educational tool but also enables meaningful learning to take place.
Visual memory techniques concretize the desired target information and save it from complexity. Thus, these techniques enable the person to understand the information in the simplest and most understandable way. As a result, permanent and accurate learning occurs. For example, sincerity is a five-dimensional concept with five basic meanings. We explain these five interrelated meanings of Sincerity by drawing the ‘Sincerity Flower’ schema.
The first dimension of sincerity is honesty. Its second dimension is transparency, which is linked to sincerity and means truthfulness. Its third dimension is to produce deeds and works in accordance with His consent, focusing on the consent and love of the Lord, instead of seeing one's own actions in every deed and intention. Its fourth dimension is to keep the most private and secret situations between oneself and God pure. Its fifth dimension is to purify one's intentions and deeds from bad moral situations and hypocrisy, which is called ostentation.
However, patience is a five-dimensional concept with five basic meanings. We encode these five interconnected meanings of patience into visual memory with the ‘Patience Clouds’ schema. The first dimension in the concept of patience is controlling the self by imprisoning the self. Its second dimension is the ability to endure pain and distress. Its third dimension is the gradual digestion of pain. Its fourth dimension is to maintain calmness in times of pain and distress. Its fifth dimension is to continue the struggle without giving up faith and determination in all situations and conditions.
Keywords: Sufism, Sufi Education, Visual Memory, Sincerity, Patience.
Anahtar Kelimeler
