Yükseköğretimde Hâfızlık Eğitimi AKDEM Hâfızlık Programı Üzerinden Uygulanabilir Bir Model Analizi

Öz

Hafızlık, Kur’ân-ı Kerim’i başından sonuna kadar, hiçbir sure ve ayet eksik olmaksızın ezberlemektir. Hafız ise Kur’an’ı başından sonuna kadar ezberleyen kişidir. Bu kişilere “Hâmil-i Kur’an” da denir. Kur’ân-ı Kerim’i okumanın ve ezberlemenin faziletli bir amel ve sevabı bol bir ibadet olduğuna kimsenin şüphesi yoktur. Kur’an’ı ezberleme işi Dünya’nın pek çok ülkesinde olduğu gibi ülkemizde de önemli görülmektedir. Hatta İlahiyat /İslami İlimler Fakültesi öğrencileri için ise bir zorunluluk halindedir. Bu nedenle Aksaray Üniversitesi İslami ilimler Fakültesi bünyesinde Prof. Dr. Mehmet Bahaüddin Varol önderliğinde AKDEM (Akademik Düşünce ve Eğitim) Hafızlık Programı başlatılmıştır. Programın amacı İslami İlimler Fakültesi öğrencilerinin 1. sınıftan başlayarak 3 yıla yayılmış bir program çerçevesinde mezun olmadan önce hafızlıklarını tamamlatmak ve istekli öğrencilerin teşvik edilerek ve desteklenerek fakülte diplomasını aldıkları günde hafızlık diplomalarını da alarak mezun olmalarını sağlamaktır. İlgili programa Aksaray İslami İlimler Fakültesi’nden elliye yakın öğrenci dâhil olmuştur. Bu öğrencilerimizden hafızlığını bitiren, yarı hafız olan ve pek çok cüz ezberleyenler vardır. Çalışmamızda AKDEM Hafızlık Programı’nın mahiyeti, amacı, usûl ve ilkeleri ele alınacaktır. Öğrenciler için burs imkânına işaret edilecektir. Hafızlık programı örneği paylaşılarak lisans eğitimi alırken hafızlık kazanımına sahip olunabileceğinin örnekliği gösterilecektir.

Anahtar Kelimeler

• Hafızlık
• Hafız
• AKDEM
• Aksaray İslami İlimler Fakültesi
• Mehmet Bahaüddin Varol

Etik Beyan

Bu çalışmamız 2018 tarihinde Nevşehir’de düzenlenen 2. Uluslararası İpekyolu Akademik Çalışmalar Sempozyumu’nda sunulan ve basılan özet kitabının 190. sayfasındaki tebliğin genişletilmiş halidir.

Qur’anic Memorization Education in Higher Education An Analysis of an Applicable Model Through the AKDEM Hifz Program

Öz

The Memorization Qur’an is to memorize the Qur’an from the beginning to the end with all surahs and verses. “Hafiz” is the one who memorizes the Qur’an from the beginning to the end. These people are called "Hamil-i Qur’an". There is no doubt that it is a worship of holy activitiy and a loving kind of reading and memorizing the Qur’an. The Memorizing the Qur’an is as important in our country as it is in many countries of the World. In fact, it is necessity for Theology Faculty/Islamic Science students. Fort this reason, in Aksaray University the Faculty of Islamic Sciences under the leadership of Professor Doctor Mehmet Bahaüddin Varol, AKDEM (Academic Thinking and Education) Memorization Qur’an schedule was initiated. The aim of the program is to enable students of the Faculty of Islamic Sciences to complete their memorization of the Qur’an before graduation, within a three-year program starting from the first year, and to ensure that students who are willing to do so receive their memorization diplomas on the same day they receive their faculty diplomas. Approximately fifty students from Aksaray Faculty of Islamic Sciences have joined this program. Among these students, there are those who have completed memorizing the Quran, those who are partially memorizing it, and those who have memorized many chapters of the Quran. This study will examine the contents, purpose, methods, and principles of the AKDEM The Memorization Qur’an Program. Scholarship opportunities for students will be highlighted. An example of a Qur’an memorization program will be shared to demonstrate how one can acquire Qur’an memorization skills while pursuing undergraduate studies.

Anahtar Kelimeler

• Memorization of the Qur’an
• Hafiz (Qur’an memorizer)
• AKDEM
• Aksaray Faculty of Islamic Sciences
• Mehmet Bahaüddin Varol

Kaynakça

1. Âcurrî, Ebû Bekr Muhammed. Ahlâku hameleti’l-Kur’ân. thk. Gânim Kaddûrî el-Hamed. Amman: Dâru Ammar, 2015.
2. Aydın, Mehmet Zeki. “Hafızlıkta Güdülenme ve Hafızlık Eğitimini Destekleyen Öğretim Yöntem, Teknik ve Etkinlikler”. Çeşitli Yönleriyle Hafızlık Eğitimi. ed. Hatice Şahin Aynur. 289-305. İstanbul: Değerler Eğitimi Merkezi Yayınları, 2021.
3. Bayrakdar, Nazım - Çelik, Cihat - Denizer, Nurullah. “İlahiyat Fakültelerine Kayıtlı Hâfız Öğrencilerin, Hâfızlık Eğitimi Sürecinde Elde Ettikleri Kazanımları Koruyup Geliştirme Durumları”. Pamukkale Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 12/2 (2025), 290-315.
4. Bayraktar, M. Faruk. “Hafızlık Eğitiminin Geleneksel Yöntemleri ve Kur’an Kursları”. X. Kur’an Sempozyumu: Kur’an ve Eğitim. 117-138. Ankara: Fecr Yayınları, 2008.
5. Bozkurt, Nebi. “Hâfız”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 15/74-78. İstanbul: TDV Yayınları, 1997.
6. Denizer, Nurullah - Bayrakdar, Nazım - Çelik, Cihat. “İlâhiyat Fakültelerine Kayıtlı Hâfız Öğrencilerin Hâfızlığa Yüklediği Anlam ve Değer”. Uşak Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 17/2 (2024), 122-138.
7. Güneş, Adem - Velioğlu, Hasan Hüseyin. “Hafızlık Konulu Lisansüstü Çalışmalar Üzerine Bir Analiz”. Amasya İlahiyat Dergisi Özel Sayı (Mart 2026), 502-542.
8. Gürel, Ramazan - Kaya, Umut. “İlahiyat Fakültelerinde Hafızlık Çalışmaları: Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Örneği”. Hafızlık Eğitimi Üzerine Araştırmalar. ed. Cemil Osmanoğlu - Ömer Özbek. 247-295. Kayseri: Kimlik Yayınları, 2019.

9. Karataş, Şuayip. “Kur’an Dersinin Temel Problemleri ve Çözüm Önerileri: Aksaray Üniversitesi İslami İlimler Fakültesi Örneği”. Uluslararası Yüksek Din Öğretimi Sempozyumu (Akademik ve Sosyal Yönleriyle). ed. İbrahim Aşlamacı vd. 129-147. Ankara: İnönü Üniversitesi Yayınları, 2019.
10. Nevevî, Ebû Zekeriyyâ. et-Tibyân fî âdâbi hameleti’l-Kurʾân. thk. Muhammed Şâdî Mustafa. Beyrut: Dâru’l-Minhâc, 1432/2011.
11. Osmanoğlu, Cemil - Taşkın, Mine. “Hafızlığı Muhafaza Yöntemleri: Hafızlığı Muhafaza Edenler Üzerine Nitel Bir Araştırma”. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 11/1 (2024), 369-398.
12. Sehâvî, Alemüddin. Cemâlü’l-kurrâ’ ve kemâlü’l-ikrâ’. thk. Abdülhak Abdü’d-Dâyim. Beyrut: Müessesetü’l-kütübi’l-Sekâfiyye, 1419/1999.
13. Süyûtî, Celâlüddîn. el-İtkân fî ulûmi’l-Kur’ân. thk. Muhammed Ebü’l-Fazl İbrahim. B.y: el-Heyetü’l-Mısriyye, 1394/1974.
14. Şahin, Hatice. “Hafızlık Eğitimi, Hafızlığın Günümüzdeki Uygulama Modelleri”. Yaygın Din Eğitimi Sempozyumu I. 59-89. Ankara: Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları, 2013.
15. Taşkın, Kemal. Türkiye’de Hafızlık Eğitim Ekosisteminin Yapısal Analizi. Konya: Palet Yayınları, 2026.
16. Yılmaz, Esra. “İlahiyat Fakültelerinde Hâfızlık Pekiştirme Uygulaması (İstanbul Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Kur’ân-ı Kerîm Okuma ve Kıraat İlmi Ana Bilim Dalı Örneği)”. Türkiye Din Eğitimi Araştırmaları Dergisi 17 (2024), 247-269.