Geographical Symbols on the Crests of Football Clubs in Türkiye: Example of Super League and 1st League

Yıl 2025, Cilt: 9 Sayı: 2, 245 - 265, 29.12.2025

Özgür Gökmen

https://doi.org/10.46452/baksoder.1751981

Öz

Today, football is the most popular sport with a very wide scope. In addition to the components of the football phenomenon, football players, stadiums and fans, the visual design of the team, the emblems are also important. It is seen that the teams that use geographical symbols in their emblems in Turkey generally use mountains and valleys, agricultural product motifs and tree-shaped plants from the geomorphological units belonging to that settlement. In this examination method, the emblem to be analyzed is evaluated within the context of the structure that exists within itself. In the study, the emblems of the selected football clubs were tried to be explained with the "isomorphic order analysis" technique from Hjelmslev's semiotic analysis model, and their relations with geographical symbols were tried to be explained. In the analysis part of the study, the dominant color among the colors observed in the emblems was red, which symbolizes power and excitement, while the other colors were white and green. Of the 11 football teams examined, 5 used a circle-shaped emblem and 6 used a rosette emblem that tapered towards the bottom. Of the clubs that used geographical symbols, 1 used geomorphological elements, 3 used hydrographic elements, 2 used agricultural products, and the other 5 used tree-shaped plants. While some of the clubs’ local values were introduced with geographical symbols in some of the emblems, it was determined that there were problems in transferring the geographical symbol in some of the visuals, and a solution proposal was presented. In addition, the design purposes of the emblems, the colors chosen, the reasons for the preference of the motifs and figures should be explained on the clubs’ websites, which are their windows to the world, and their relations with the geographical environment should be touched upon.

Anahtar Kelimeler

Football , Coat of Arms , Geographical Symbol , Sports Geography , Visual Identity

Türkiye’deki Futbol Kulüplerinin Armalarında Yer Alan Coğrafi Semboller: Süper Lig ve 1. Lig Örneği

Öz

Günümüzde futbol çok geniş bir kapsamı bulunan en popüler sporu konumundadır. Futbol olgusunun bileşeni olan futbolcu, stadyum ve taraftarların yanı sıra takımın birer görsel tasarımı olan armalar da önem taşımaktadır. Futbol kulüplerinin armaları bulundukları ortamla etkileşim sonucunda tasarlanmakta ve üretilmektedir. Bu bağlamda insan ve doğal ortam arasındaki etkileşimi sonucunda tasarlanan armaların görsel kimliklerinin açıklanması coğrafi bilimlerin bir dalı olan spor coğrafyasının araştırma konuları arasında yer almaktadır. Türkiye’de armalarında coğrafi sembolleri kullanan takımların genellikle o yerleşmeye ait olan jeomorfolojik birimlerden dağ ve vadileri, tarım ürünleri motifleri ve ağaç formundaki bitkileri kullandıkları görülmektedir. Günümüzde armaların ve yüzeylerinde yer alan sembollerin göstergebilimiyle anlamlandırmak mümkündür. Bu inceleme yönteminde çözümlenecek arma kendi içerisinde var olan yapı bağlamında ele alınarak değerlendirilmektedir. Araştırmada seçilen futbol kulüplerinin armaları Hjelmslev’in semiyotik çözümleme modelinden “eşbiçimli düzende çözümleme” tekniği kullanılarak coğrafi sembollerle ilişkileri açıklanmaya çalışılmıştır. Araştırmanın analiz kısmında armalarda gözlenen renkler içerisindeki baskın renk güç ve heyecanı simgeleyen kırmızı, diğer renkler ise beyaz ve yeşil olmuştur. İncelenen 11 futbol takımının 5’i çember şeklindeki armayı 6’sı da alt kısmına doğru sivrileşen rozet armayı kullanmaktadır. Coğrafi sembollere yer veren kulüplerin 1’i jeomorfolojik, 3’ü hidrografik unsurları, 2’si tarım ürünlerini ve diğer 5’i de ağaç formundaki bitkileri armalarında görselleştirmiştir. Bazı armalarda kulüplerin yerel değerleri coğrafi sembollerle tanıtılmakta iken bazı görsellerde coğrafi sembolü aktarma konusunda sorunların yaşandığı saptanarak çözüm öneri sunulmuştur. Ayrıca kulüplerin dünyaya açılan penceresi olan internet sitelerinde armaların tasarım amaçları, seçilen renkler, motif ve betilerinin tercih sebepleri açıklanmalı ve coğrafi ortamla ilişkilerine temas edilmelidir.

Anahtar Kelimeler

Futbol , Arma , Coğrafi Sembol , Spor Coğrafyası , Görsel Kimlik.

Kaynakça

• Aladanlı, B., & Çördük, Ü. (2009). Futbol tarihi ve sporda ilkler. Ankara: Yeşil Elma Yayınevi.
• Aliağaoğlu, A. (2007). Lakap ve Logolarda Türkiye Şehirleri: Anlamların Coğrafyası. Doğu Coğrafya Dergisi, 12(17), 263-290.
• Arslan, S. (2014). Türk Kültüründe Ağaç Kültü ve Hayat Ağacı. Uluslararası Sosyal ve Eğitim Bilimleri Dergisi, 1(1), 59-71. https://doi.org/10.20860/ijoses.27650
• Avcı, S. (2007). Spor Coğrafyası. Kavramlar, Yöntemler ve Türkiye’nin Spor Coğrafyası. İstanbul.
• Avcı, S. (2010). İstanbul Örneğinde Şehiriçi Arazi Kullanımı ve Stadyumlar: Bir spor coğrafyası çalışması. Türk Coğrafya Dergisi, (54), 15-30.
• Aydın, İ., & Uyar, Y. E. (2022). Göstergebilimsel bir çözümleme örneği olarak Cemil Kavukçu’nun Ablam adlı öyküsü. Dil ve Edebiyat Araştırmaları, (25), 263-298. https://doi.org/10.30767/diledeara.1066970
• Ayık, U. & İnak, İ. (2019). Gaziantep’te sporun ve spor mekânlarının dönüşümü. Uluslararası İstanbul Coğrafya Kongresi, Bildiri Kitabı.
• Bale, J. (2000). Human geography and the study of sport. Handbook of sports studies, 171-186.
• Bale, J. (2002). Sports geography. Routledge. England.
• Barich H., & Kotler P, (1991) ‘A Framework for Marketing İmage Managemet’, Sloan Management Review, Winter. s.127.
• Belge, R. (2018). Denizli kent kimliğini oluşturan coğrafi öğeler. Ege Coğrafya Dergisi, 27(2), 167-181.
• Börekçi, H. (2008). Ümraniye ilçesi (İstanbul) kentsel ekolojisi. Yüksek Lisans Tezi, Marmara Üniversitesi, Türkiye.
• Caputo, C. (2010). Hjelmslev e la semiotica (Vol. 823, pp. 1-232). Carocci.
• Çamdereli, M., & Gürer, M. (2008). Futbolda görsel kimlik öğesi olarak kulüp armaları. İletişim Kuram ve Araştırma Dergisi, 26, 135-168.
• Çaykur Çay İşletmeleri Genel Müdürlüğü, (2023). Faaliyet Raporları, Rize.
• Erdoğan, İ. (2008). Futbol ve Futbolu İnceleme Üzerine. İletişim Kuram ve Araştırma Dergisi, 26(2), 1-58.
• Gaffney, C. & Mascarenhas, G. (2021). The Soccer Stadium As A Disciplinary Space. Brazil
• Goldblatt, D. (2008). The Ball is Round: A Global History of Soccer, NewYork: Riverhead Trade.
• Gomez-Bantel, A. (2018). Football clubs as symbols of regional identities. In Football, Community and Sustainability (pp. 32-42). Routledge.
• Gökmen, Ö. (2024). Coğrafyanın Futbol ile İlişkisi. Uluslararası Batı Karadeniz Sosyal ve Beşeri Bilimler Dergisi, 8(1), 182-193. https://doi.org/10.46452/baksoder.1481110
• Günay, V. (2008). Görsel okuryazarlık ve imgenin anlamlandırılması. Art-e Sanat Dergisi, 1(1), 49-61
• Halil, K. (2018), Ceyhan Nehri ve Ovadaki Yerleşmenin Tarihçesi. Ceyhan Kültür ve Dayanışma Derneği, Adana. Hutton, S. (2007). Sheffield Football Club: 150 Years of Football. At Heart Ltd.
• İnal, A. (2004). Futbol’da eğitim öğretim. Nobel Yayın Dağıtım, (2), s.15.
• Kadıoğlu, Y. & Acar D. (2015). Ekstrem Hava Olayları ve Futbol. Marmara Coğrafya Dergisi, (32), 367-379.
• Kassimeris, C. (2024). Symbolic identities in football: a view from political science. Soccer & Society, 25(4-6), 573-584.
• Kennell, M. (1995). The Gymnasium of Virtue: Education & Culture in Ancient Sparta. University of North Carolina Press. USA.
• Kıran, A. (2010). Dilbilime giriş. Ankara: Seçkin Yayıncılık.
• Knapp, B. A. (2015). Garters on the gridiron: A critical reading of the lingerie football league. International Review for the Sociology of Sport, 50(2), 141-160. https://doi.org/10.1177/1012690212475244
• Kuper, S. (2003). Futbol asla sadece futbol değildir (Vol. 217). Ithaki Publishing.
• Kuper, S. (2011). Football against the enemy. Seven Dials. England.
• Μichailidis, I., Vambakidou, I., Kyridis, A., & Christodoulou, A. (2016). The logotypes of football clubs as expressions of collective identities: a socio-semiotic approach. Soccer & Society, 17(4), 464-479.
• Mortimer, G. (2012). A history of football in 100 objects. Profile Books.
• Nilsson, L. J. (2018). World Football Club Crests: The Design, Meaning and Symbolism of World Football's Most Famous Club Badges. Bloomsbury Sport.
• Özçağlar, A. (2019). Coğrafyaya Giriş, Özer Matbaacılık. Karabük.
• Özdemir, N. (2011). Kentlerin Gezgin İmgeleri veya Kent İmgeleri Giydirilen Otobüsler. Millî Folklor, 23(89).
• Reyhanoğlu, G., & Özcan, A. (2021). İnançtan Anlatıya: Hatay Halk Kültüründe Defne. Uluslararası Halkbilimi Araştırmaları Dergisi, 4(6), 62-87.
• Siyavuş, A. E., & Belge, R. (2023). Belediye logolarının coğrafi analizi: Tokat ili örneği. Doğu coğrafya dergisi, 28(49), 28-39.
• Somali,V. (1989). Teknik Ve Taktik Yönleriyle Futbol Tarihi. İstanbul: İnkılap Kitapevi.
• Şenol, E. (2020). Logolarda Kullanılan Figürlerin Coğrafi Analizi: Giresun İli, İlçe Belediyeleri Örneği. Turkish Studies-Social Sciences, 15(4).
• Türk Dil Kurumu Sözlüğü. (TDK), Ankara.
• Türkiye Meşeleri Teşhis Kılavuzu, 1984. Ankara.
• Uzun, M. (2018). Spor Alanlarının Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) Teknikleri ile Coğrafi Dağılış Analizi: Karamürsel (Kocaeli) Örneği. Marmara Coğrafya Dergisi, (37), 194-203.
• Yaltırık, F. (1984). Türkiye meşeleri: teşhis kılavuzu. Yenilik Basımevi.
• Yegen, C., & Karayol, M. (2020). Futbol ve Kimlik: K-Pet Süper Lig (KKTC) Takım Armaları Özelinde Bir Analiz. Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 8(1), 105-114. https://doi.org/10.18506/anemon.526343
• Yılmaz, Ç. (2023). Kültürel Tanıtım ve Aktarım Aracı Olarak Futbol Kulüp Armaları. Milli Folklor, 18(139), 43-57. https://doi.org/10.58242/millifolklor.906535
• Zeyrek, İ. N. (2016). Gelenekçi Ekolün Bakış Açısına Göre Sembol, Simge ve İşaret'in Temsil Kategorileri. Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, 17(31), 195-211. https://doi.org/10.21550/sosbilder.290960
• Wahl, A. (2005). Ayaktopu: Futbolun Öyküsü, Translation: Cem İleri, İstanbul.
• İnternet Kaynakları URL 1. https://www.tff.org/default.aspx?pageID=293 (E.T 02.10.2024).
• URL 2. http://www.kayseri.gov.tr (E.T. 14.11.2024).
• URL 3. https://sehirhafizasi.sakarya.edu.tr (05.11.2024).
• URL 4. https://bandirmaspor.com.tr (25.11.2024).
• URL 5. https://www.spor41.com/haber/kocaelispor (E.T 14.11.2024).
• URL 6. https://www.fenerbahce.org/kulup/fb-kurumsal-kimlik (E.T. 12.09.2024).
• URL 7. https://www.karagumruk.com/kulup/ (E.T. 25.11.2024).