Kuzey Makedonya’daki İki Dilli Türk ve Boşnak Çocuklarının Vatan Kavramına İlişkin Metaforik Algılarının Karşılaştırılması

Öz

Küreselleşme ve artan kültürel etkileşim toplumlarda iki dillilik ve çok kültürlülük kavramlarının daha yaygın hâle gelmesine yol açmıştır. Bu bağlamda, Kuzey Makedonya gibi çok kültürlü toplumlarda büyüyen çocuklar hem ana dillerinin hem de diğer dillerin etkisi altında kimliklerini şekillendirmekte ve soyut kavramları anlamlandırmaktadırlar. Vatan kavramı, bireylerin aitlik duygularını, kültürel bağlarını ve millî kimliklerini belirleyen önemli bir ögedir. Ancak iki dillilik ve çok kültürlülük, bu kavramın çocuklar tarafından nasıl algılandığını ve yorumlandığını etkileyebilmektedir. Özellikle, bir ülkede birden fazla kültürel mirasa sahip olan çocuklar, vatan kavramına dair algılarını kendi kültürel, dilsel ve sosyo-psikolojik geçmişleri doğrultusunda oluşturabilirler. Bu çalışma, Kuzey Makedonya’da yaşayan ilkokul 4. sınıf düzeyindeki iki dilli Türk ve Boşnak çocuklarının vatan kavramına ilişkin metaforik algılarını karşılaştırmayı amaçlamaktadır. Çocukların bu kavrama dair düşüncelerini derinlemesine anlamak, onların kültürel kimliklerinin ve aidiyet duygularının şekillenmesine ışık tutmaktadır. Çalışmanın araştırma grubunu 2024-2025 eğitim öğretim yılındaki kayıtlara göre Kuzey Makedonya Üsküp’ te ilkokul 4. sınıfta eğitim gören 20 Türk ve 20 Boşnak öğrenci oluşturmaktadır. Çalışma nitel bir araştırma yöntemi olan olgubilim deseni çerçevesinde tasarlanmış ve toplanan veriler içerik analiz yöntemi ile irdelenmiştir. Sonuç olarak Türk çocuklarının en fazla “can” ve “Türkiye”, Boşnak çocukların ise “ev” ve “ana” metaforları geliştirdiği tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Kuzey Makedonya
• iki dillilik
• vatan
• metafor
• Türk
• Boşnak

Comparison of Metaphorical Perceptions of Bilingual Turkish and Bosniak Children in North Macedonia Regarding the Concept of Homeland

Öz

Globalization and increasing cultural interaction have made the concepts of bilingualism and multiculturalism more prevalent in societies. In this context, children growing up in multicultural societies like North Macedonia shape their identities and make sense of abstract concepts under the influence of both their native language and other languages. This study aims to compare the metaphorical perceptions of the concept of homeland among bilingual Turkish and Bosniak fourth-grade primary school children living in North Macedonia. The research group consists of 20 Turkish and 20 Bosniak children studying in the fourth grade of primary school in Skopje, North Macedonia, during the 2024-2025 academic year. The study was designed within the framework of the phenomenological design, which is a qualitative research method, and the collected data were examined with the content analysis method. Similarities and differences between the metaphors created by Turkish and Bosniak children were identified, and the findings were evaluated to determine how cultural, and linguistic differences reflect on the children’s perceptions of their homeland. As a result, it was observed that Turkish children most frequently developed the metaphors “heart” and “Turkey,” while Bosniak children most often used the metaphors “home” and “mother”.

Anahtar Kelimeler

• North Macedonia
• bilingualism
• homeland
• metaphor
• Turkish
• Bosniak

Kaynakça

1. Arık, R. O. (1983). Coğrafyadan Vatana. Milli Eğitim Basımevi.
2. Çetin, Ş. (2015). Milli Değerlerin Öğretimine Yönelik Tutum Ölçeği (MDÖTÖ) Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. Turkish Studies, 10(11), 447–460.
3. Di Paola, S., Domaneschi, F.; Pouscoulous, N. (2020). Metaphorical developing minds: The role of multiple factors in the development of metaphor comprehension. Journal of Pragmatics, 156, 235-251.
4. Elban, M. (2013). Tarih Eğitimi ve Vatanseverlik Üzerine Bazı Düşünceler. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi, 4(3), 1302-1319.
5. Gömleksiz, M. N.; Öner, Ü. (2016). Ortaokul Öğrencilerinin Vatan Kavramına İlişkin Metaforik Algılar. Turkish Studies, 11(2), 1409-1420.
6. Gündoğdu, M. A. (2016). Namık Kemal’in Şiirlerinde “Millet”, “Şehitlik”, “Maksat” ve “Vatan” Kavramları. Turkish Studies, 11(20), 245-264.
7. Gözel, Ü.; Gündoğdu, K. (2021). Öğrencilerin Oyun Kavramına Yönelik Metaforik Algıları. Anadolu Journal of Educational Sciences International, 11(1), 135-158.
8. Karasar, N. (2006). Bilimsel Araştırma Yöntemleri (16. bs.). Nobel Yayın Dağıtım.

9. Özçalışkan, Ş. (2007). Metaphors we move by: Children’s developing understanding of metaphorical motion in typologically distinct languages. Metaphor and Symbol, 22(2), 147-168.
10. Özyurt, M.; Badur, M. (2020). İlkokul Öğrencilerinin “Teknoloji” Kavramına İlişkin Metaforik Algıları Ve Öğrenme Süreçlerinde Teknoloji Kullanımları. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 20(2), 1161-1177.
11. Rundblad, G.; Annaz, D. (2010). Development of metaphor and metonymy comprehension: Receptive vocabulary and conceptual knowledge. British Journal of Developmental Psychology, 28(3), 547-563.
12. Saban, A., Koçbeker, B. N.; Saban, A. (2006). Öğretmen Adaylarının Öğretmen Kavramına İlişkin Algılarının Metafor Analizi Yoluyla İncelenmesi. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri, 6(2), 461-522.
13. Sağdıç, M.; İlhan, G. O. (2018). Sosyal Bilgiler Öğretmen Adaylarının “Vatan” Kavramına İlişkin Metaforik Algıları. International Journal of Geography and Geography Education, 38, 104-118.
14. Şahin, T. (2023). Ahıska Türklerinin Göç, Göçmen, Sürgün, Vatan ve Türkiye Kavramlarıyla İlgili Metaforik Algıları: Fenomenolojik Bir Araştırma Örneği. International Journal of Social Inquiry, 16(2), 581-601.
15. Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2006). Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri (5. bs.). Seçkin Yayıncılık.