1917’den Günümüze Rus Araştırmacıların Arnavutluk ve Arnavutlar İle İlgili Çalışmalarına Genel Bir Bakış

Yıl 2026, Cilt: 8 Sayı: 1, 1 - 18, 31.01.2026

Muvaffak Duranlı

https://doi.org/10.47139/balted.1630893

Öz

1917 yılında Rusya’da değişen koşullar zaman içinde akademik kurumların yapısında da değişimlere neden olmuş, özellikle etnografi ve dil eğitimi alanında ilerleme sağlanmıştır, üniversitelerin filoloji fakültelerinde Rusça dışındaki Slav dillerinin eğitiminin yanı sıra, karşılaştırmalı çalışmaların yapılabilmesi için Slav olmayan halkların dillerinin eğitimine önem verilmiştir. Slav dil ailesinde yer almayan Arnavutçanın öğretimine ise ancak 1950’lı yılların sonunda başlanmıştır. İlk olarak Petersburg Üniversitesi Filoloji Fakültesinde başlayan Arnavutçanın öğretimi, kısa bir süre sonra Moskova Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Enstitüsünde de verilmeye başlanmıştır. Moskova için uluslararası ilişkiler alanında çalışacak uzmanların, çevirmenlerin yetiştirilmesi öncelik taşımış, bilimsel alandaki yayınlar ve çalışmalar Petersburg Üniversitesi tarafından gerçekleştirilmiştir. Rus bilim insanlarının Arnavutluk ve Arnavutça ile ilgili çalışmaları bazı dönemlerde Arnavutluk dışında yaşayan Arnavutların kültürü, dili üzerine gerçekleştirilmiştir. Özellikle siyasi konumundan dolayı Ukrayna topraklarında yaşayan Arnavut azınlık ilk planda inceleme malzemesi olmuştur. Daha sonraki yıllarda Arnavutluk ile ilişkilerin iyileşmesi sonucunda çalışmaların Arnavutluk’a yöneldiği görülmektedir. Günümüzde ise Arnavut ve Rus bilim insanlarının ortak çalışmaları bu alanda önemli bir gelişmenin sağlanmasına neden olmuştur. Bu makalede 1917’den günümüze, Rus bilim insanlarının Arnavut kültürü ve dili üzerine gerçekleştirdikleri temel çalışmalar hakkında bilgi verilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Arnavut , Arnavutluk , Rus , Sovyet , bilimsel , eğitim

A General Overview of the Studies of Russian Researchers on Albania and Albanians from 1917 to the Present

Öz

The changed conditions in Russia in 1917 caused changes in the structure of academic institutions, progress was achieved especially in the field of ethnography and language education, as well as the teaching of Slavic languages other than Russian in the philological depart-ments of universities. Importance was given to the education of the languages of non-Slavic peoples for the purpose of conducting comparative studies. Teaching Albanian, a language not included in the Slavic language family, began only in the late 1950s. Teaching Albanian, which first began at the philological faculty of the University of St. Petersburg, after some time began to be carried out at the Institute of International Relations of Moscow University. The training of specialists and translators for work in the field of international relations was a priority for Moscow, and scientific publications and research were carried out by the University of St. Petersburg. Russian scholars' research on Albania and the Albanian language was sometimes carried out in relation to the culture and language of Albanians living outside Albania. The Albanian minority living in Ukraine, due to its political position, became the main object of close attention. In subsequent years, as relations with Albania improved, it became clear that the work was directed towards Albania. Today, the joint work of Albanian and Russian scholars has led to significant achievements in this field. The article presents information on fundamental research conducted by Russian scholars on Albanian culture and language from 1917 to the present.

Anahtar Kelimeler

Albanian , Albania , Russian , Soviet , scientific , educational

Kaynakça

• Arş, G. L. (2014). Nekotorıe voprosı Albanii v trudah dorevolyutsionnıh russkih slavistov. Nezavisimost Albanii v Obşçebalkanskom Kontekste. K 100-letiyu obrazovaniya Albanskogo Gosudarstva, 23-28.
• Cikia, S., (2019). Nikolay Yakovleviç Marr ve Türk Dilleri (çev. İlyas Üstünyer). Dil Araştırmaları, (24), 151-159.
• Dançenko, S. İ. (2017). Grigoriy Lvoviç Arş i Ego Balkanskie İssledovaniya. Slavyane i Rossiya, (2), 8-59.
• Derjavin, N. S. (1926). Albanovedenie i albantsı, Yazık i literatura. Nauçno-issledovatelskiy institut sravnitelnogo izuçeniya literatur i yazıkov Zapada i Vostoka, 1(1-2), 171-192.
• Derjavin, N. S. (1945). İstoriya Bolgarii. Proishojdenie bolgarskogo naroda i obrazovanie pervogo bolgarskogo gosudarstva na Balkanskom Poluostrove, Moskova-Leningrad.
• Derjavin, N. S. (1948). Albantsı-arnautı na Priazovye Ukrainskoy SSR. Sovetskaya etnografiya, 2, 156-169.
• Desnistkaya, A. V. (1968), Albanskiy yazık i ego dialektı. Leningrad.
• Desnitskaya, A. (1989). Albanskaya literatura pervoy polovinı XIX v., İstoriya vsemirnoy literaturı: v 8 Tomah, 6, 548-550. Duranlı, M. (2024). Çarlık Rusya’sında Arnavutluk ve Arnavutlar Üzerine Yapılmış Çalışmalara Genel Bir Bakış. Balkanlarda Türk Dili ve Edebiyatı Araştırmaları, 6(1), 69-87.
• Entrey, G. İ. (1982). Albanskiy yazık, Leningrad. Ermolin, D. S., Morozova, M. S. (2016). Etnografiçeskoe i lingvistiçeskoe izuçenie albantsev Ukrainı. Priazovskiy Otryad. Yazık i kultura albantsev Ukrainı, 1, 125-152.
• Girfanova, A. H. (2017). Balkanskaya toponomiya tyurkskogo proishojdeniya, International scientific conference XIX. Ivanov Memorial lectures. S. Peterburg, 23-25.
• Harlamova, A. V. (2019). Arumınoyazıçnıe govorı v yujnoy albanii. Predvaritelnıe nablyudeniya. Balkanistika. Altaistika. Obşçee Yazıkoznanie: Pamyati Albinı Hakimovnı Gifranovoy (1957-2018) içinde (s. 384-388). S. Peterburg.
• İskenderov, P. A. (2022). Albanskoe Natsionalnoe Dvijenie (1878-1915 gg.) v balkansom kontekste: obşçee i osobennoe. Slavyane i Rossiya, (1), 188-204.
• İvanova, Y. V. (1999). Kosovskiy krizis. Etniçeskie asspektı problemı. İssledovaniya po prikladnoy i neotlojnoy etnologii, 128, Moskova.
• Jugra, A. V. (2009). Turtsizmı v albanskom epose (leksika voenno-dryjinnogo bıta). Acta Linguistica Petropolitana. Trudı instituta lingvistiçeskih issledovaniy, V(1), 152-178.
• Jugra, A. V. (2019). A. H. Girfanova-Albanoved i Balkanist, Balkanistika. Altaistika. Obşçee Yazıkoznanie: Pamyati Albinı Hakimovnı Gifranovoy (1957-2018) içinde (s. 48-59), S. Peterburg.
• Lovyagin, A. M. (1923). Skazki yujnıh slavyan. Moskova-Petrograd.
• Novik, A. A. (2019). Yuvelirnıe traditsii severnoy albanii. çastnaya kollektsiya semi Lyufi kak etnografiçeskiy istoçnik (polevıe issledovaniya 2009-2018 gg.), Balkanistika. Altaistika. Obşçee Yazıkoznanie: Pamyati Albinı Hakimovnı Gifranovoy (1957-2018) içinde (s. 344-368), S. Peterburg.
• Novik, A. A., Rezvan, E. A. (2019). İslam na Balkanah. Çast I. obryadı perehoda i semeynaya obryadnost: rojdenie , obrezanie). S. Peterburg.
• Pavliçenko, N. A. (2019). Desnitskaya Agniya Vasilyevna. Uçenıe-fondoobrazovateli Sankt-Peterburgskogo filiala arhiva rossiyskoy akademii nauk. Kratkiy biografiçeskiy spravoçnik, (15), 87-88.
• Rusakov, A. (2022). Agnia Desnitskaya and The Beginning of the Albanian Studies ın the USSR: Science and Politics (1946-1968). Studia Albanica, (2), 215-230.
• Serkova, T. F. (1989). Narodnıe Skazki Albanii. Moskova.
• Smirnova, N. D. (2003). İstoriya Albanii v XX veke. Moskova.
• Spahivogli, K., Tatarinova, İ. S. (1958). Skazki Albanii. Moskova.
• Suloyeva, M. A. (2019). Albanskaya jenskaya migratsiya v İtaliyu. Spetsifika i problemı, Balkanistika. Altaistika. Obşçee Yazıkoznanie: Pamyati Albinı Hakimovnı Gifranovoy (1957-2018) içinde (s. 693-697), S. Peterburg
• Vavilova, S. İ., Voroşilova, K. E. (1947). Yafedidologiya. Malaya Sovetskaya Entsiklopediya içinde. (Cilt 11, s. 1174-1175).
• Zelenov, Y. S. (2014). Şkolı Prepodavaniya yazıkov stran tsentralnıy i yugo-vostoçnoy evropı, Vestnik MGİMO-Universiteta, (38), 250-255.
• (1998). Obozrenie Prepodavaniya Nauk na Filologiçeskom Fakultete Sankt Peterburgskogo Universitetatna 1998-1999 akademiçeskiy god, S. Peterburg.
• https://www.kunstkamera.ru/museums_structure/research_departments/centr_evropejskih_issledovanij/novik_aleksandr_aleksandrovich/