The Humour of Sadness in Ömer Seyfettin’s Balkan Stories: "Hürriyet Bayrakları" and "Nakarat"

Öz

Humour, whose main purpose is to make people laugh, is an orientation used for criticism, ridicule, humiliation, etc. in the historical process. mode of expression/style of narration Satire, which is accepted as one of the sub-genres of the humour-centred approach, is characterised by its structure that is an attack on a person or event with direct and harsh criticism; it functions as an effective means of expression and even an intellectual weapon for artists. This widely used genre leaves a remarkable impact on the reader. Ömer Seyfettin, one of the original storytellers of Turkish literature, constructs a problematic discourse that makes use of the critical power of humour in his narratives in which he constructs social and political situations. The author, who uses the element of satire with a focus on laughter, tries to perform the function of raising awareness of the society through humour through the cases and characters in his stories ‘Hürriyet Bayrakları’ and ‘Nakarat’ in which he criticises the tragic events in the Balkan geography. In this study, after giving information about humour and humour theories, Ömer Seyfettin's stories ‘Hürriyet Bayrakları’ and ‘Nakarat’ are analysed in the context of superiority and incompatibility theories of humour. Thus, the reflection of critical discourse in literary texts with humorous expression was evaluated.

Anahtar Kelimeler

• Ömer Seyfettin
• Balkan stories
• humour theories
• satire
• national consciousness

Ömer Seyfettin’in Balkan Öykülerinde Hüznün Mizahı: Hürriyet Bayrakları ve Nakarat

Öz

Temel amacı güldürmek olan mizah, tarihsel süreçte eleştiri, alay, küçük düşürme vb. işlevlerde kullanılan bir anlatım tarzıdır. Gülmece merkezli anlatımın alt türlerinden kabul edilen hiciv, doğrudan ve sert eleştirilerle bir kişiye ya da olaya yönelik saldırı niteliği taşıyan yapısıyla karakterize olur; sanatkârlar için etkili ifade aracı hatta düşünsel silah işlevi görür. Yaygın kullanılan bu tür, okuyucu üzerinde dikkate değer etki bırakır. Türk edebiyatının özgün öykücülerinden Ömer Seyfettin, sosyal ve siyasal durumları kurguladığı anlatılarında mizahın eleştirel gücünden yararlanan sorunsal bir söylem inşa eder. Hiciv unsurunu güldürme merkezli kullanan yazar, Balkan coğrafyasında yaşanan trajik hadiseleri tenkit ettiği öykülerinden “Hürriyet Bayrakları” ve “Nakarat” adlı metinlerde vakalar ve karakterler üzerinden toplumu bilinçlendirme işlevini mizah aracılığıyla gerçekleştirmeye çalışır. Çalışmanın amacı, Ömer Seyfettin’in “Hürriyet Bayrakları” ve “Nakarat” adlı Balkan öykülerini üstünlük ve uyumsuzluk kuramları bağlamında incelemektir. Çalışmada, nitel araştırma yaklaşımlarından içerik analizi yöntemi kullanılmıştır. Öykülerin çağdaş mizah kuramlarının “tezatlık”, “üstünlük sağlama”, “beklenmezlik” özelliklerini yansıtan bir yapı sergilediği, Balkanlar’da yaşanan olaylarda hüzün ile mizahın iç içe geçtiği, bu durumun “hüznün mizahı” kapsamında trajikomik bir anlatımla sunularak okuyucuda millî bilinç uyandırdığı görülür.

Anahtar Kelimeler

• Ömer Seyfettin
• Balkan öyküleri
• mizah kuramları
• hiciv
• millî bilinç

Kaynakça

1. Aktaş, A. (2018). Genç Kalemler Sonrası Ömer Seyfettin’in Dil ve Millî Edebiyat Hakkındaki Görüşleri. Akademik Dil ve Edebiyat Dergisi, 2(3), 253-265.
2. Alay, O. (2019). Mizah Kavramı ve Mizahın Tarihsel Süreci. Türk Dili, 116(808), 22-30.
3. Argunşah, H. (2021). Ömer Seyfettin Hikâyelerinde Savaşın Kadın Yüzleri: “Nakarat”. KARE, (11/Ömer Seyfettin Anı Sayısı), 389-408.
4. Critctley, S. (2020). Mizah Üzerine. İstanbul: Monokl.
5. Eagleton, T. (2019). Mizah. İstanbul: Ayrıntı.
6. Eker, G. Ö. (2009). İnsan Kültür Mizah İnsanlık Tarihinde Mizahın Serüveni: Felsefi Bir Problem Olan Mizahtan Eğlence Endüstrisinde Tüketim Nesnesi Olan Mizaha. Ankara: Grafiker.
7. Eliuz, Ü. (2012). Ömer Seyfettin Metinlerinde Aydınlanma ve Millî Bilinç. Turkish Studies, 7(4), 329-336.
8. Eliuz, Ü. (2019). Kurgudaki İlk Çağrı: Ömer Seyfettin’in Eserlerinde İsim-İçerik İlişkisi. Hikâyenin Türkçe Sesi Ömer Seyfettin, Hece, Özel Sayı 23(265), 59-74.

9. Ercilasun, B. (2010). Meşrutiyet ve Edebiyat. Türkoloji Dergisi, 17(1), 57-81.
10. Hasdedeoğlu, O. (2018). Ömer Seyfettin’in Hikâyelerinde Balkan Coğrafyası ve Gündelik Yaşam. Osmanlı Dönemi Balkanlarda Gündelik Hayat içinde (s. 227-276.), Gece Kitaplığı.
11. Koçak, A. (2015). Savaşın Gölgesinde Yazılan Hikâyeler: Ömer Seyfettin’in Hikâyelerinde Savaşın Yansımaları. Çanakkale Araştırmaları Türk Yıllığı, 13(18), 637-656.
12. Narlı, M. (2007). Ömer Seyfettin’den Cemal Şakar’a Öykü ve İroni. İlmi Araştırmalar, (24), 103-115.
13. Önertoy, O. (1972). Küçük Hikâye Yazarı Olarak Ömer Seyfettin. Türkoloji Dergisi, 4(1), 137-145.
14. Öngören, F. (1983). Cumhuriyet Dönemi Türk Mizahı ve Hicvi. Ankara: Türkiye İş Bankası Kültür.
15. Özdemir, A. N. (2021). Ölümünün 100. Yılında Ömer Seyfettin Balkan Hikâyeleri, (haz.) Yüksel Topaloğlu-Recep Duymaz, 1. Basım, Trakya Üniversitesi Yayınları, Edirne 2020, 264 sayfa, ISBN: 978-975-374-288-7. Balkan Araştırma Enstitüsü Dergisi, 10(1), 323-327.
16. Seyfettin, Ö. (2017). Hikâyeler I-II-III-IV. Hülya Argunşah (Haz.), İstanbul: Dergâh Yayınları.
17. Sütcü, Ö. Y. (2022). Gülmenin Ciddiyeti: Üstünlük Teorisi. ETHOS: Felsefe ve Toplumsal Bilimlerde Diyaloglar, 15(2), 49-65.
18. Usta, Ç. (2005). Mizah Dilinin Gizemi. Ankara: Akçağ.