Evaluation of Turkish Coursebooks Used in North Macedonia in the Context of Four Basic Language Skills

Öz

In North Macedonia, where the Turkish population is concentrated, Turkish language instruction is as old as the Turkish presence itself. In the region, where the most intensive activities took place during the Ottoman period, the fundamental and most important material for Turkish language education is Turkish textbooks. Today, the Common European Framework of Reference for Languages is accepted as a reference in language teaching. This framework aims to develop communicative competence by focusing on the four basic language skills in both native language acquisition and foreign language teaching. The purpose of this study is to examine the textbooks used by Turkish children studying in North Macedonia in the context of the four basic language skills and to evaluate them in the context of communicative competence. This study utilized document analysis, a qualitative research method, to examine the activities in the 7th-grade Turkish textbook in North Macedonia within the context of the four basic language skills. The analysis revealed a total of 295 activities, including 122 speaking activities, 102 reading activities, 70 writing activities, and 1 listening activity. The four basic language skills appear to be unbalanced. The book focuses very little on writing and almost on listening skills. Considering the importance of developing the four basic language skills as a whole in the process of acquiring communicative competence, it has been concluded that writing and listening skills should be given as much importance as other language skills.

Anahtar Kelimeler

• North Macedonia
• Turkish
• language skills
• textbook
• language activitie

Kuzey Makedonya’da Kullanılan Türkçe Ders Kitaplarının Dört Temel Dil Becerisi Bağlamında Değerlendirilmesi

Öz

Türk nüfusunun yoğun olduğu Kuzey Makedonya’da Türkçe eğitimi Türklerin varlığıyla başlamaktadır. Türkçe öğretim faaliyetlerin Osmanlı Dönemi’nde gerçekleştirildiği bölgede Türkçe eğitiminin temel ve en önemli materyali Türkçe ders kitaplarıdır. Günümüzde dil öğretiminde Diller İçin Avrupa Ortak Başvuru Metni referans olarak kabul edilmektedir. Diller İçin Avrupa Ortak Başvuru Metni hem ana dili ediniminde hem öğretiminde dört temel dil becerisinden hareketle iletişimsel yetinin geliştirilmesini hedeflemektedir. Bu çalışmanın amacı, Kuzey Makedonya’ da eğitim gören Türk çocuklarının Türkçe derslerinde kullandığı ders kitaplarının dört temel dil becerisi bağlamında incelenerek iletişimsel yeti bağlamında değerlendirilmesidir. Çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizinden yararlanılarak Kuzey Makedonya 7. sınıf Türkçe ders kitabında yer alan etkinlikler dört temel dil becerisi bağlamında iletişimsel yetinin geliştirilmesine ne derecede katkı sağladığı incelenmiştir. İncelemeler sonucunda kitapta 122 konuşma becerisi etkinliği, 102 okuma becerisi etkinliği, 70 yazma becerisi etkinliği ve 1 dinleme becerisi etkinliği olmak üzere toplam 295 etkinlik tespit edilmiştir. Dört temel dil becerisinin dengeli dağılmadığı görülmektedir. Kitapta yazma becerisine çok az yer verildiği, dinleme becerisine ise neredeyse hiç yer verilmediği tespit edilmiştir. İletişimsel yetinin kazanılması sürecinde dört temel dil becerisinin bir bütünlük hâlinde geliştirilmesinin önemi dikkate alındığında yazma ve dinleme becerisine diğer dil becerileri kadar yer verilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Kuzey Makedonya
• Türkçe
• dil becerisi
• ders kitabı
• dil etkinlikleri

Kaynakça

1. Bektaş, G. (2020). Bir Rumeli Kentinin Modernleşmesi: Üsküp 1839-1912. ODTÜ Mimarlık Fakültesi Dergisi, 37(1), 169-198.
2. Cavkaytar, S. (2010). İlköğretimde Yazılı Anlatım Becerilerinin Geliştirilmesinde Yazma Süreci Modelinden Yararlanma. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 3(10), 133-139.
3. Çelik, M., Denkova, J. (2014). Makedonya’da Türkçe Eğitim. Trakya Üniversitesi 9. Uluslararası Balkan Eğitimi ve Bilim Kongresi içinde (s. 749-752).
4. Demirel, Ö. (1999). İlköğretim Okullarında Türkçe Öğretimi. İstanbul: MEB Yayınları.
5. Emin, N. (2014). Makedonya Siyasetini Anlama Kılavuzu. Ankara: SETA Yayınları.
6. Ergin, A., Birol, C. (2000). Eğitimde İletişim. Ankara: Anı Yayıncılık.
7. Field, F. W. (2011). Key Concepts in Bilingualism. New York: Palgrave Macmillan.
8. Genç, A. (2012). Wörterbuch Pädagogik-Eğitim Sözlüğü. Ankara: Hacettepe Yayıncılık & Kitapçılık.

9. Gazete Balkan. (2022, Mart 31). 2021 Nüfus sayımı: Türkler, Makedonya nüfusun yüzde 3,86’sını oluşturuyor. Erişim tarihi: 30.09.2025, https://gazetebalkan.ro/2022/03/31/turkler-make
10. Göğüş, B. (1978). Orta Dereceli Okullarımızda Türkçe ve Yazın Eğitimi. Ankara: Kadıoğlu Matbaası.
11. Güleryüz, H. (2006). Yaratıcı Çocuk Edebiyatı. Ankara: Pegem Yayınları.
12. Güneş, F. (2007). Ses Temelli Cümle Yöntemi ve Zihinsel Yapılandırma. Ankara: Nobel Yayıncılık
13. Korkmaz, Z. (1992). Gramer Terimleri Sözlüğü. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
14. Kösterelioğlu, İ. (2025). Kuzey Makedonya’daki Türk Soydaşların Yaşadığı Eğitim Sorunlarına Deneyimsel Bağlamda Çözüm Önerileri. Journal of Interdisciplinary Education: Theory and Practice, 7(2), 100-118.
15. Kurt, Ö. (2020). Kuzey Makedonya 5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Metin Altı Sorularının Yenilenmiş Bloom Taksonomisi Bilişsel Süreç Basamaklarına Göre İncelenmesi. Balkanlarda Türk Dili ve Edebiyatı Araştırmaları, 2(2), 31-48.
16. Mason, L., Boscolo, P. (2000). Writing and Conceptual Change. What Changes?. Instructional Science, 28.
17. Neuner, G. (1995). Lehrwerke. In: Karl-Richard Bausch, Herbert Christ und Hans-Jürgen Krumm (Hg.). Handbuch Fremdsprachenunterricht, 3. Auflage (292-295). Tübingen und Basel: A. Francke Verlag.
18. Özbay, M. (2007) Türkçe Özel Öğretim Yöntemleri II (2. baskı). Ankara: Öncü Yayınevi.
19. Razon, N. (1982). Okuma Güçlükleri. Eğitim ve Bilim, 7(39), 19-29.
20. Schiller, A. (1954). The Use of Creative Writing in The Teaching of Literature. College English, 16, 110.
21. Sever, S. (2015). Türkçe Öğretimi ve Tam Öğrenme. Ankara: Anı Yayıncılık.
22. Sever, S. (2004). Türkçe Öğretimi ve Tam Öğrenme (4. baskı). Ankara: Anı Yayıncılık.
23. Taşer, S. (2000). Konuşma Eğitimi. Papirüs Yayınevi, İstanbul.
24. TDK. (2005). Türkçe Sözlük. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
25. Temur, T. (2001). İlköğretim 5. Sınıf Öğrencilerinin Yazılı Anlatım Beceri Düzeyleri ile Okul Başarıları Arasındaki İlişki [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Ankara Üniversitesi.
26. Ungan, S. (2007). Yazma Becerisinin Geliştirilmesi ve Önemi. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 23(2), 461-472.
27. Ural, S. (2016). Tarihî Perspektif Işığında Makedonya'da Türklerin Gündelik Yaşamı. Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 14(1), 383-426.
28. Wolvin, A. D., Coakley, C. G. (2000). Listening Education in the 21st Century. International Journal of Listening, (14), 143-152.
29. Kuzey Makedonya Nüfusu. Erişim tarihi: 25.09.2025, https://www.worldometers.info/tr/dunya-nufusu/kuzey-makedonya-nufusu/
30. Wach, E. (2013). Learning About Qualitative Document Analysis. The Institute of Development Studies and Partner Organisations. Report.