Morphological Terms in Gagauz Turkish

Yıl 2026, Cilt: 8 Sayı: 1, 169 - 216, 31.01.2026

Mehmet Fatih Dinçaslan

https://doi.org/10.47139/balted.1823940

Öz

This study aims to compile the rich grammatical terminology in the field of morphology in Gagauz Turkish, systematise the existing terminology, and determine the scientific equivalents of these terms in Turkish. The study was conducted using qualitative research methods and document analysis techniques. The data was compiled through a detailed review and comparative analysis of important grammar books and terminology dictionaries from the Gagauz Turkish grammatical tradition, as well as the work entitled Türk Dünyası Gramer Terimleri Kılavuzu. As a result of scan-ning and comparing the aforementioned sources, nume-rous grammatical terms relating to the morphological system of Gagauz Turkish (suffixes, roots, word types, verb conjugations, noun declensions, person, number and tense terms, etc.) have been identified. The terms obtained have been arranged alphabetically and presented in the form of a dictionary to contribute to the source entitled ‘Türk Dünyası Gramer Terimleri Kılavuzu’. Consequently, this work is considered signifi-cant in that it provides academics and researchers working in the field of Turkish language grammar terminology studies with a standard, comparative, and terminological reference source, and is presented for the benefit of researchers.

Anahtar Kelimeler

Dictionary , Gagauz Turkish , glossary of terms , grammar terms , morphology

Gagauz Türkçesinin Şekil Bilgisi Terimleri

Öz

Bu çalışma, Gagauz Türkçesinin şekil bilgisi alanındaki zengin gramer terminolojisini derlemeyi ve mevcut terminolojiyi sistematikleştirmeyi; bunun yanında, ilgili terimlerin Türkiye Türkçesindeki bilimsel karşılıklarını belirlemeyi amaçlamaktadır. Çalışma, nitel araştırma yöntemi ile doküman incelemesi tekniği kullanılarak yürütülmüştür. Veriler, Gagauz Türkçesi gramercilik geleneğinin önemli gramer kitapları ve terim sözlükleri ile Türk Dünyası Gramer Terimleri Kılavuzu adlı eserin detaylı taranması ve karşılaştırmalı analizi ile oluşturulmuştur. Söz konusu kaynakların taranması ve karşılaştırılması sonucunda, Gagauz Türkçesinin şekil bilgisi sistemine (ekler, kökler, sözcük türleri, fiil çekimleri, ad çekimleri, şahıs, sayı ve zaman terimleri vb.) ilişkin çok sayıda gramer terimi tespit edilmiştir. Elde edilen bu terimler, Türk Dünyası Gramer Terimleri Kılavuzu adlı kaynağa katkı sağlamak amacı ile alfabetik olarak tertip edilerek bir sözlük hâlinde bilimin hizmetine sunulmuştur. Sonuç olarak bu çalışma, Türk dili gramer terimleri araştırmaları alanında mesai harcayan akademisyen ve araştırmacılara standart, karşılaştırmalı ve terminolojik bir başvuru kaynağı sunması açısından önemli olduğu düşünülmekte ve araştırmacıların istifadesine sunulmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Gagauz Türkçesi , gramer terimleri , sözlük , şekil bilgisi , terim sözlüğü

Kaynakça

• Baboglu N.İ. ve Baboglu İ.İ. (1999).Gagauzçanın Grammatikası. Fonetika, Leksika, Morfologiya, Sintaksis. Eksperimental Üürenmäk Kiyadı. Chişinău: Ştiinţa.
• Balcı, O. (2010). Kazak Türkçesinin Ses ve Şekil Bilgisi Terimleri. The Journal of Academic Social Science Studies, (3)1, 61-75.
• Çelik Şavk, Ü. (2000a). Türk Dünyası Gramer Terimleri Kılavuzuna Ek Karakalpakça Gramer Terimleri. Türk Dünyası Dil ve Edebiyat Dergisi, (9), 288-305.
• Çelik Şavk, Ü. (2000b). Türk Dünyası Gramer Terimleri Kılavuzuna Ek-2 Kırım Tatarcası Gramer Terimleri. Türk Dünyası Dil ve Edebiyat Dergisi, (10), 553-576.
• Efendioğlu, S. ve Yavuz, E. (2018). Kazak Türkçesinin Söz Dizimi Terimleri. Erzurum Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 3(6), 1-32.
• Gökçür, E. (2020). Türkmen Türkçesi Gramer Terimleri. Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi, (49), 115-135.
• Gürsoy-Naskali, E. (1997). Türk Dünyası Gramer Terimleri Kılavuzu. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
• Harbalioğlu, N. (2016). Türk Dünyası Gramer Terimleri Kılavuzu’na Katkılar ve Eklenen Terimlere Genel Bir Bakış. Gazi Türkiyat, (19), 51-71.
• Kopuşçu, M. (2015). G.A.Gaydarcı-Yazıcı, Folklorcu, Lingvist. Komrat: iya M.V. Maruneviç Adına Bilim-Aaraştırma Merkezi.
• Özkan, N. (2019). Gagavuz Türkçesi Grameri. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
• Soroçanu, E. ve Şarşov T. (2015). Lingvistika Terminneri Danışma Sözlüü Gagauzça-Rusça-Romınca, Kişinöv: CEP USM.