Kosovalı Sanatçı Raif Kırkul ve Şiir Dünyası

Öz

Raif Kırkul, yaşanan siyasi ve kültürel baskılar sonucunda geçen yüzyılda Balkanlarda güç kaybeden Türk edebiyatının Kosova’daki temsilcilerinden biridir. Balkanlarda Türkçe yayın yapan Tan gazetesi başta olmak üzere Yeni Dönem gazetesi, BAY (Balkan Aydınları ve Yazarları) ve Türkçem dergileri gibi süreli yayınlarda nazım, nesir örneklerine rastlanan sanatçı, 2006 yılında kurduğu KosovaHaber.com internet sitesiyle Türk dünyasında değer gören basın faaliyetleri yürütmektedir. Gazeteci kimliğinden kopmayıp yayımladığı üç adet şiir kitabıyla 1980 sonrası çağdaş Kosova Türk şiirinin bölgede kendini yeniden bulmasına, yükselmesine katkı sağlayan Kırkul’un kendi yaşamı ve sosyal çevresinden hareketle ulusal ve evrensel birçok değeri merkeze aldığı manzumelerinde aşk, sevgi, iyimserlik, yaşama sevinci, tabiat sevgisi gibi bireysel konuları lirik bir üslupla işlediği görülür. Devir eleştirisi, siyaset ve siyasetçi eleştirisi, toplum ve nesil kaygısı, hayat pahalılığı, toplumun düşük yaşam koşulları, işçiler ve özellikle madencilerin dramı, kitlesel göç, savaşların yıkıcılığı, açlık ve sefalet altındaki Afrika ve Asya halk-larının durumu gibi birçok toplumsal ve evrensel temayı da dizeleştiren sanatçının bu tarz şiirlerinde ise yer yer mahalle jargonuna kayan ironik bir üsluba sahip olduğu görülür. Hayatı ve sanatı üzerine hazırlanmış bu çalışmada eserlerinden hareketle sanatçının Türk edebiyatındaki yeri üzerinde durulmuş; örneklerle şiir anlayışı, işlediği temalar, dil anlayışı ve üslubu incelenerek Kırkul’un sanatsal yönü belirginleştirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Raif Kırkul
• Kosova Türk edebiyatı
• Türk şiiri
• çocuk edebiyatı
• şiir dünyası

Kosovan Artist Raif Kırkul and His World of Poetry

Öz

Raif Kırkul is one of the representatives of Turkish literature in Kosovo, which lost its influence in the Balkans during the last century as a result of political and cultural pressures. The artist, whose poetry and prose can be found in periodicals such as the Tan newspaper, which publishes in Turkish in the Balkans, the Yeni Dönem newspaper, BAY (Balkan Intellectuals and Writers) and Türkçem magazine, has been carrying out press activities that are valued in the Turkish world through the KosovaHaber.com website he founded in 2006. Without abandoning his identity as a journalist, Kırkul has contributed to the rediscovery and rise of contemporary Kosovan Turkish poetry in the region after 1980 with three poetry books he has published. His poems, which focus on many national, universal values based on his own life and social environment, deal with love, affection, optimism, the joy of living, and love of nature. His poems also address social, universal themes such as criticism of era, politics, politicians, concerns about society and generations, the high cost of living, poor living conditions, the plight of workers and especially miners, mass migration, war destructiveness, and the situation of African and Asian peoples suffering from hunger and misery. In these poems, the artist occasionally employs an ironic style that veers towards neighbourhood slang. This study on his life and art focuses on the artist's place in Turkish literature based on his works; his poetic understanding, themes, linguistic approach and style are examined with examples, highlighting Kırkul's artistic dimension.

Anahtar Kelimeler

• Raif Kırkul
• Turkish literature in Kosovo
• Turkish poetry
• children’s literature
• world of poetry

Kaynakça

1. “Doğru Yol” Derneği 2022 Yılını 133 Etkinlik ve Çalışma İle Tamamladı (2023, 1 Ocak). Timebalkan. Erişim tarihi: 11.09.2025, https://timebalkan.com/dogru-yol-dernegi-2022-yilini-133-etkinlik-ve-calisma-ile-tamamladi/
2. Açık, F. (2015). Prizren Kosova’dan Türk Dünyasına Bakış: BAY. 7. Uluslararası Atatürk Kongresi (17-22 Ekim 2011) - 3. Cilt içinde (s. 2001-2029). Ankara: Atatürk Araştırma Merkezi.
3. Aliyi, F. (2020). TÜRKSOY-Balkanlar / TÜRKSOY’un Balkanlar’daki Faaliyetleri. Bilal Çakıcı (Ed.). Ankara: Uluslararası Türk Kültür Teşkilatı (TÜRKSOY) Yayını.
4. Arslan, İ. (2014). Türkçe Medyanın Topluma Katkısı. Orta Asya’dan Balkanlara ve Kuzey Afrika’ya Türk Dünyası Sivil Toplum Zirvesi (11-13 Mayıs/ Eskişehir). Erişim tarihi: 03.11.2025, https://www.gelisimveinsan.com/wp-content/uploads/2015/12/56.pdf.
5. Balkanlar Türk Kültürü Hizmet Ödülü Sahipleri Belli Oldu (2019, 4 Şubat). Erişim tarihi: 10.09.2025, https://timebalkan.com/balkanlar-turk-kulturu-hizmet-odulu-sahipleri-belli-oldu/.
6. Beksaç, Z. (2002). Mehmetçik Kosova’da. (R. Kırkul’la birlikte). Prizren: Kosova Türk Yazarları Derneği Yay.
7. Beksaç, Z. (2014). Balkanlarda Türk Çocuk Edebiyatı. Türk Dili, 107(706), 750-780.
8. Beksaç, Z. (2014). Rüyalarım Çiçek Açtı/ Toplu Şiirler. Prizren: Türkçem Yayınları.

9. Beksaç, Z. (2016). Mitroviça’da Şiire Merhaba Demek. Erişim tarihi: 01.11.2025, https://www.tyb.org.tr/mitrovicada-siire-merhaba-demek-27440h.htm.
10. Bütüç, M. (2008, 17 Temmuz). Yeni Dönem Gazetesi Kapanıyor!?. Yeni Dönem, 10(436), 4-5.
11. Demir, A. (2010). Çağdaş Balkan-Türk Edebiyatı Üzerine. Dergâh, 21(245), 12-15.
12. Engüllü, S. (1997). Makedonya Türk Edebiyatı ve Yugoslavya (Kosova) Türk Edebiyatı. Nevzat Köseoğlu (Ed.). Başlangıcından Günümüze Kadar Türkiye Dışındaki Türk Edebiyatları Antolojisi (Nesir-Nazım) - 7. Cilt içinde (s. 462). Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları.
13. Engüllü, S. (2005). Balkanlar’da Türk Şiiri - Balkan Türklerinin Kimlik Destanı. I. Karşıyaka Şiir Kurultayı (19-21 Mart 2004). Erişim tarihi: 05.09.2025,https://turkoloji.cu.edu.tr/CAGDAS%20TURK%20LEHCELERI/8.php.
14. Fadıl Derviş’in Eğitime, Kültüre, Siyasete ve Türklüğe Katkısı Ölçülmez (2025, 25 Ocak). Kosovahaber. Erişim tarihi: 18.10.2025, https://www.kosovahaber.com/haber/fadil-dervisin-egitime-kulture-siyasete-ve-turkluge-katkisi-olculmez-87663.
15. Fikret (Kadri) Kırkul Hayatını Kaybetti (2012, 28 Ağustos). Erişim tarihi: 11.10.2025, https://www.kosovaport.com/fikret-kadri-kirkul-hayatini-kaybetti/.
16. Güçlütürk, T. (2024). Kosova Türk Edebiyatı Tarihine Özetli Bir Bakış. BAL-TAM Türklük Bilgisi, (40), 107-118.
17. Gürel, N. R., Gürel, Z. (2015). Necati Zekeriya - Orhan. Üsküp: Yeni Balkan Yayınları.
18. Gürel, Z., Temizyürek, F., Şahbaz, N. K. (2007). Çocuk Edebiyatı. Ankara: Öncü Basımevi.
19. Hayber, A. (2001). Makedonya ve Kosova Türkleri Edebiyatı. İstanbul: Millî Eğitim Bakanlığı Yayınları.
20. İsen, M. (2009). Varayım Gideyim Urumeli’ne Türk Edebiyatı’nın Balkan Boyutu. İstanbul: Kapı Yayınları.
21. İsen, R., İsen, M. (1983). Yugoslavya Türk Çocuk Şiirinden Seçmeler. Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları.
22. İsmail Gaspıralı ödülleri 1 Kasım’da Sahiplerini Buluyor! (2014, 31 Ekim). Erişim tarihi: 10.09.2025, https://www.doguturkistander.org/2014/10/31/ismail-gaspirali-odulleri-1-kasimda-sahiplerini-buluyor/.
23. Jable, E., Şanlı, C. (2020). Priştine’de Türk Varlığı ve Türkçe. Üsküp: Yeni Balkan Yayınevi.
24. Jakupi, M. (2018). Makedonya ve Kosova Türk Çocuk Şiirinde Evrensel Değerler [Yayımlanmamış doktora tezi]. İstanbul Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi.
25. Kaya, F. (1992). Eski Yugoslavya’da Çağdaş Türk Şiiri Antolojisi. İstanbul: Cem Yayınevi.
26. Kılınç, A., Tarhan, A. (2012). Kosova’da Çağdaş Türk Çocuk Edebiyatı. Motif Akademi Halkbilimi Dergisi, 5(9 - Balkan Özel Sayısı-II), 57-66.
27. Kırkul, R. (1988). Saltanat. Priştine: Tan Yayınları.
28. Kırkul, R. (1989). Sevmeyi Bilenlere. Priştine: Tan Yayınları.
29. Kırkul, R. (1994). İyimser. Priştine: Tan Yayınları.
30. Koro, B. (2016). Kosova’da Türkçe Eğitim (1951-2016) Monografi. Prizren: Kosova Türk Öğretmenler Derneği Yay. Kosova’da Yılın Sanatçısı Ödülü, Engelli Genç Şair Türkan Başa’ya (2011, 30 Aralık). Erişim tarihi: 10.09.2025, https://www.sondakika.com/dunya/haber-kosova-da-yilin-sanatcisi-odulu-engelli-genc-3227781/.
31. Kosovalı Türklerin Yükselen Sesi: Tan Gazetesi (2022, 3 Mart). Erişim tarihi: 04.12.2025, https://ytb.gov.tr/haberler/kosovali-turklerin-yukselen-sesi-tan-gazetesi-573.
32. Kurt, A. (2015). Cumhuriyet Sonrası Türk Şiirinde Afrika ve Afrika Algısı. Yüksel Topaloğlu vd. (Ed.), Uluslararası Söz, Sanat, Sağlık Sempozyumu (21-23 Ekim 2015/ Edirne) içinde (s. 207-220). Trakya Üniversitesi Yayınları.
33. Küzeci, Ş. Kerkük’ten Kosova’ya (2016, 10 Kasım). Erişim tarihi: 10.09.2025, https://kerkukgazetesi.com/kerkukten-kosovaya/.
34. Mercan, H. (2000). Balkanlar’da Çağdaş Türk Şiiri Antolojisi. Ankara: Başbakanlık Basın-Yayın ve Enformasyon Genel Müdürlüğü Yayını.
35. Mercan, H. (2002). Balkanlar’da Çağdaş Türk Çocuk Edebiyatı Antolojisi. Ankara: Başbakanlık Basın-Yayın ve Enformasyon Genel Müdürlüğü Yayını.
36. Nadire (Kırkul) Gurman Vefat Etti (2025, 30 Ekim). Erişim tarihi: 03.11.2025, https://kosovahaber.com/haber/nadire-kirkul-gurman-vefat-etti-94581.
37. O gecede Rektör Elmas’a da ödül verildi (2014, 25 Ağustos). Erişim tarihi: 10.09.2025, https://www.sakaryarehberim.com/cn/o-gecede-rektor-elmasa-da-odul-verildi.
38. Okumuş, S. (2015). Kosova’da Türkçe Yayınlanan Bir Gazete: Tan. Balkan Araştırma Enstitüsü Dergisi, 4(1), 85-107.
39. Okumuş, S. (2017). Kosova’da Türkçe Yayınlanan Bir Çocuk Dergisi: Türkçem. TÜRÜK - Uluslararası Dil, Edebiyat ve Halkbilimi Araştırmaları Dergisi, 5(10), 252-282.
40. Özcan Micalar (2025, 10 Kasım). Erişim tarihi: 05.11.2025, https://www.biyografi.net/kisi-ozcan-micalar-4812/.
41. Özgür, A. (2012). Kosova’da Türk Çocuk Edebiyatı [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. İzmir Dokuz Eylül Üniversitesi.
42. Şener, A. (2023). Balkan Türk Çocuk Şiirinde Millî Bilinç. Balkanistik Dil ve Edebiyat Dergisi, 5(2), 246-266.
43. Troubles Underground: Kosovo’s Trepca Miners Strike For Better Conditions (2024, 4 Kasım). Erişim tarihi: 04.12.2025, https://www.rferl.org/a/kosovo-trepca-miners-strike/32662063.html.
44. Vukovic, M. Weinstein, A. (2002). Kosovo Mining, Metallurgy and Politics: Eight Centuries of Perspective. Journal of the Minerals, Metals and Materials Society, 54(5), 21–24.
45. Yılın Sanatçısı Ödülüne Barış Karamuço Layık Görüldü (2014, 25 Aralık). Erişim tarihi: 10.09.2025, https://www.kosovaport.com/yilin-sanatcisi-odulune-baris-karamuco-layik-goruldu/.