Acıyavşan’ın (Teucrium polium L. subsp. polium) Iki Farklı Yetişme Ortamında Odun Anatomisi Özellikleri

Öz

Ekolojik odun anatomisi, yetişme ortamı koşullarının odun oluşumu üzerindeki etkilerini ortaya koyan önemli bir disiplindir. Odunun anatomik özellikleri ile ekolojik koşullar arasındaki ilişkileri detaylı inceleyerek bazı anatomik özellikler yardımıyla taksonların bulundukları habitata adaptasyonları değerlendirilebilir. Dünyadaki yayılışını Afrika, Kuzey Avrupa ve Güney Batı Asya’da yapan ve Türkiye’de de genel yayılış gösteren Lamiaceae familyasından Teucrium L. cinsine ait Teucrium polium L. (acıyavşan) türünün odun anatomik özellikleri iki farklı yetişme ortamından alınan örneklerde incelenmiştir. T. polium yarı-halkalı traheli bir odun yapısına sahiptir. Kıyı kumul alanlarında yetişen bireylerde geniş çaplı sınıfta trahe radyal çapları, dar çaplı sınıfta da hem trahe teğet hem de trahe radyal çapları iç kesimde yetişenlere göre anlamlı biçimde daha geniştir. Geniş çaplı sınıftaki trahelerin teğet çapları ise her iki yetişme ortamında anlamlı bir fark göstermemektedir. İç kesime ait örneklerde trahe gruplaşma indeksi kıyı kumul ortamına kıyasla %41.3 daha yüksektir. İncelenen T. polium L. türünün iki farklı yetişme ortamındaki kseromorfi değerleri arasında anlamlı bir fark olmadığı belirlenmiştir. Kıyı kumullarında yetişen bireylerde, kök boğazı kabuk kısmında heterojen yapı ve büyüklükte 6-7 sıra epitel hücrelerinden oluşan salgı cepleri tespit edilmesine karşın, iç kesimlerdeki bireylerin hiçbirinde salgı cebine rastlanmamıştır.

Anahtar Kelimeler

• Ekolojik odun anatomisi
• Teucrium polium
• salgı cebi
• Bartın
• Türkiye

Wood Anatomical Characteristics of Felty Germander (Teucrium polium L. subsp. polium) in Two Different Habitats

Abstract

Ecological wood anatomy is a significant discipline that elucidates the impacts of growth environment conditions on wood formation. By thoroughly examining the relationships between the anatomical features of wood and ecological conditions, the adaptation of taxa to their habitat can be evaluated using certain anatomical characteristics. This study focused on the wood anatomical features of Teucrium polium L. (felty germander), a species belonging to the Lamiaceae family, which has a widespread distribution in Africa, Northern Europe, Southwest Asia, and also in Türkiye. Wood samples were collected from two different habitats in Türkiye to assess the adaptation of T. polium to its environment. T. polium has a semi-ring porous wood. In individuals growing in coastal sand dunes, the radial diameters of vessels in the wide diameter class and both tangential and radial diameters in the narrow diameter class were significantly wider than those growing in the interior. However, the tangential diameters of vessels in the wide diameter class did not show a significant difference between the two habitats. The vessel grouping index in samples from the interior was 41.3% higher compared to those from coastal sand dunes. Xeromorphic values of T. polium showed no significant difference between the two different habitats. Individuals growing in coastal sand dunes exhibited heterogeneous structures in the root collar bark, with secretory cavities composed of 6-7 rows of epithelial cells. In contrast, individuals from the interior showed no evidence of secretory cavities.

Keywords

• Ecological wood anatomy
• Teucrium polium
• secretory cavities
• Bartın
• Türkiye

Kaynakça

1. Akkemik, Ü., Bayam, N. N. A., & Akarsu, F. (2018). An approach to compare the environmental conditions of Acer in the Miocene and in the modern flora of Turkey, based on wood anatomy. Acta Palaeobotanica, 58(2), 209-217.
2. Baas, P., & Schweingruber, F. H. (1987). Ecological trends in the wood anatomy of trees, shrubs and climbers from Europe. IAWA Journal, 8(3), 245-274.
3. Baser, K. H. C. (1993). Essential Oils of Anatolian Labiateae: A Profile. Acta Horticulturae, 333:217-237.
4. Bosabalidis, A. M. (2014). Idioblastic mucilage cells in Teucrium polium leaf, anatomy and histochemistry. Modern Phytomorphology, 5, 49-52.
5. Carlquist, S., & Hoekman, D. A. (1985). Ecological wood anatomy of the woody southern Californian flora. Iawa Journal, 6(4), 319-347.
6. Carlquist, S. (1988). Comporative Wood Anatomy, Springer-Verlag, Berlin, 358 p.
7. Carlquist, S. (1992). Wood anatomy of Lamiaceae. A survey, with comments on vascular and vasicentric tracheids. Aliso: A Journal of Systematic and Floristic Botany, 13(2), 309-338.
8. Carlquist, S. (2001). Comporative Wood Anatomy, second ed., Springer-Verlag, Berlin, 448 p.

9. Cihan, C., & Akkemik, Ü. (2013). Ecological wood anatomy of some maquis species naturally grow in both Mediterranean and Black Sea regions of Turkey. Eurasian Journal of Forest Science, 1(1), 20-37.
10. Edmondson, J. R., Mill, R. R., & Tan, K. (1982). Flora of Turkey and the East Aegean Islands, Volume 7 (P. H. DAVIS, Ed.; Vol. 7). Edinburgh University Press.
11. Dinç, M., Doğu, S., Koca, A. D., & Kaya, B. (2011). Anatomical and nutlet differentiation between Teucrium montanum and T. polium from Turkey. Biologia, 66, 448-453.
12. Ecevit-Genç, G., Özcan, T., & Dirmenci, T. (2018). Leaf indumentum in some Turkish species of Teucrium (Lamiaceae). Istanbul Journal of Pharmacy, 48(1), 6-11.
13. Fahn, A., Werker, E., & Baas, P. (1986). Wood anatomy and identification of trees and shrubs from Israel and adjacent regions. Israel Academy of Sciences and Humanities.
14. Gärtner, H., & Schweingruber, F. H. (2013). Microscopic preparation techniques for plant stem analysis. Verlag Dr. Kessel, Remagen ISBN: 378-3-941300-76-7.
15. Jurišic Grubešic, R., Vladimir-Kneževic, S., Kremer, D., Kalođera, Z. & Vukovic, J. (2007). Trichome micromorphology in Teucrium (Lamiaceae) species growing in Croatia. Biologia, 62, 148-156.
16. Güner, A. (2012). Türkiye Bitkileri Listesi-Damarlı Bitkiler. Nezahat Gökyiğit Botanik Bahçesi Yayınları Flora Dizisi-1, İstanbul.
17. Harley, R. M., Atkins, S., Budantsev, A. L., Cantino, P. D., Conn, B. J., Grayer, R., M. M. Harley, R. De Kok, T. Krestovskaja, R. Morales, A. J. Paton, O. Ryding, & Upson, T. (2004). Labiatae. In Flowering Plants· Dicotyledons: Lamiales (except Acanthaceae including Avicenniaceae) (pp. 167-275). Berlin, Heidelberg: Springer Berlin Heidelberg. IAWA Committee (1989). List of microscopic features for hardwood identification. IAWA Bull, 10(3), 201- 232.
18. Kocabaş, Y. Z. & S. Karaman. (2001). Essential oils of Lamiaceae family from South East Mediterranean Region (Turkey). Pakistan Journal of Biological Sciences, 4: 1221-1222.
19. Lakušić, B., Stevanović, B., Jančić, R., & Lakušić, D. (2010). Habitat-related adaptations in morphology and anatomy of Teucrium (Lamiaceae) species from the Balkan peninsula (Serbia and Montenegro). Flora, Volume 205, Issue 10, Page 633-646. https://doi.org/10.1016/j.flora.2010.04.018.
20. Lange, B. M. (2015). The evolution of plant secretory structures and emergence of terpenoid chemical diversity. Annual Review of Plant Biology, 66, 139-159.
21. Merttürk, N. (2021). Bazı Lamiaceae Türlerinin Odun Anatomisi Özellikleri (Yüksek Lisans Tezi, Artvin Çoruh Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Artvin. 63 s.).
22. Özcan, T. (2015). Teucrium L.(Lamiaceae) cinsinin revizyonu (Doktora Tezi, Balıkesir Üniversitesi Fen bilimleri Enstitüsü.472 s.).
23. Pljevljakušić, D., Rančić, D., Ristić, M., Vujisić, L., Radanović, D., & Dajić-Stevanović, Z. (2012). Rhizome and root yield of the cultivated Arnica montana L., chemical composition and histochemical localization of essential oil. Industrial Crops and Products, 39, 177-189.
24. Rudall, P. (1980). Wood anatomy in the Hyptidinae (Labiatae). Kew Bulletin, 735-741.
25. Royal Botanic Garden KEW, (2023). https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:460631-1#distributions
26. Schweingruber, F. H., Börner, A., & Schulze, E. D. (2013). Monographic Descriptions. Atlas of Stem Anatomy in Herbs, Shrubs and Trees: Volume 2, 5-291.
27. Sun, Q., & Lin, P. (1997). Wood structure of Aegiceras corniculatum and its ecological adaptations to salinities. Hydrobiologia, 52: 61–66,1997
28. Yaman, B. (2002). Türkiye’nin Euro-Siberian (Euxine) Bölgesinde Doğal Olarak Yetişen Yabani Kiraz (Cerasus avium (L.) Moench)’ın Morfolojik, Anatomik ve Palinolojik Özellikleri (Doktora Tezi, ZKÜ Fen Bilimleri Enstitüsü).
29. Yaman, B. (2008). Variation in quantitative vessel element features of Juglans regia wood in the western black sea region of Turkey. Agrociencia, 42(3): 357-365.
30. Yaman, B. (2009). Türkiye’nin Batı Karadeniz Kıyı Ekosistemlerinde Deniz Suyu Etkisine Maruz Kalan Bazı Odunsu Bitkilerin Ekolojik Odun Anatomisi. Tarım, Ormancılık ve Veterinerlik Araştırma Grubu, TÜBİTAK Proje No: 107886. Bartın.
31. Yaman, B. (2017). Batı Karadeniz Kıyı Ekosistemlerinde Deniz Suyu Etkisinde Kalan Bazı Odunsu Bitkilerin Su İletim Sistemindeki Anatomik Değişimler. Düzce Üniversitesi Orman Fakültesi Ormancılık Dergisi, 13(1), 1-17.
32. WFO plant list, (2023). https://wfoplantlist.org/taxon/wfo-4000038030-2023-12?page=1