Determination of Activity Pattern of Red Deer (Cervus elaphus): The Example of Samsun-Vezirköprü

Öz

Determining the activity patterns of wildlife populations is crucial for wildlife planning and forestry. It was aimed to determine the daily activity patterns of red deer (Cervus elaphus) and the species with ecological interactions in Samsun-Vezirköprü region. A camera trap study was carried out in four sampling areas an average of 250 days covering different seasons. Important mammal species such as red deer, roe deer (Capreolus capreolus), wild boar (Sus scrofa), grey wolf (Canis lupus) and Eurasian lynx (Lynx lynx) were observed. The analyses revealed that red deer were more active in the morning twilight hours (39%). It was determined that wolves were more active in the evening twilight hours (33%) and wild boar were more active at night (46%). Statistical analyses revealed significant differences between species in terms of activity patterns. This study showed that many variables such as species, season and daylight effects to activity patterns of wild animals. Considering the activity patterns of wild animals in planning will help to more effectively protect forest ecosystems, especially in regions where intensive forestry practices are carried out.

Anahtar Kelimeler

• Red deer
• grey wolf
• daily activity
• camera trap
• forestry

Kızıl Geyik (Cervus elaphus) Aktivite Desenlerinin Belirlenmesi: Samsun-Vezirköprü Yöresi Örneği

Öz

Yaban hayvanlarının aktivite desenlerinin belirlenmesi özellikle etkin bir yaban hayatı planlaması için önemlidir. Bu çalışmada Samsun-Vezirköprü yöresinde kızıl geyik (Cervus elaphus) popülasyonlarının günlük aktivite desenleri ile ekolojik etkileşim içerisinde oldukları türlerin belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırma alanında yaklaşık 250 gün süren fotokapan ile izleme çalışması yapılmıştır. Çalışmada kızıl geyik, karaca (Capreolus capreolus), yaban domuzu (Sus scrofa), kurt (Canis lupus) ve vaşak (Lynx lynx) gibi önemli memeli türler tespit edilmiştir. Kızıl geyiklerin sabah alacakaranlık vakitlerinde %39 oranı ile daha fazla aktif olduğu tespit edilmiştir. Kurtların akşam alacakaranlık vakitlerinde %33 oranında, yaban domuzunun ise gece vakitlerinde %46 oranı ile daha fazla aktif oldukları belirlenmiştir. Yapılan istatistiksel analizlerde yaban hayvanlarının aktivite desenleri bakımından türler arasında anlamlı farklılıklar tespit edilmiştir. Bu çalışma yaban hayvanlarının aktivite desenlerinde tür, mevsim ve günün saati gibi değişkenlerin rol oynadığını göstermiştir. Özellikle yoğun ormancılık uygulamalarının yapıldığı bölgelerdeki planlamalarda yaban hayvanlarının aktivite desenlerinin dikkate alınması orman ekosistemlerinin bir bütün olarak daha etkin korunmasına katkı sağlayacaktır.

Anahtar Kelimeler

• Kızıl geyik
• kurt
• aktivite deseni
• fotokapan
• ormancılık

Teşekkür

Bu çalışma Samsun-Vezirköprü yöresinde kızıl geyiklerin yayılış alanlarının ve günlük aktivite desenlerinin belirlenmesi için yapılmış olan çalışmadaki fotokapan verilerine dayanmaktadır. Bu çalışmada katkıları olan Doğa Koruma ve Milli Parklar 11. Bölge Müdürlüğü-Samsun Şube Müdürlüğü personeline ve özellikle şube müdürü Mevlüt ÖZYANIK’ a teşekkürlerimi sunarım.

Kaynakça

1. Aksan, Ş., Özdemir, İ., and Oğurlu, İ. (2014). Modeling the distributions of some wild mammalian species in Gölcük Natural Park/Turkey. Biological Diversity and Conservation, 7(1):1-15.
2. Berger, A., Scheibe, K. M., Brelurut, A., Schober, F., and Streich, W. J. (2002). Seasonal variation of diurnal and ultradian rhythms in red deer. Biological Rhythm Research, 33(3), 237-253.
3. Beşkardeş, V. (2016). Yedigöller yaban hayatı geliştirme sahasındaki iri cüsseli memeli hayvanlar ve sonbahar dönemi habitat tercihleri. Düzce Üniversitesi Orman Fakültesi Ormancılık Dergisi, 12(1), 137-144.
4. Bowkett, A. E., Rovero, F., and Marshall, A. R. (2008). The use of camera-trap data to model habitat use by antelope species in the Udzungwa Mountain forests, Tanzania. African journal of ecology, 46(4).
5. Çiçek, E., Birecikligil, S., Çelekli, F., ve Çelekli, A. (2013). Karagöl Mevkiinde (Nurdağı, Gaziantep) Doğaya Salınan Kızıl Geyik (Cervus elaphus)’ların İzleme Programı. Nevşehir Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 2(1).
6. Coppes, J., Burghardt, F., Hagen, R., Suchant, R., and Braunisch, V. (2017). Human recreation affects spatio-temporal habitat use patterns in red deer (Cervus elaphus). PloS one, 12(5), e0175134.
7. Csányi, E., Tari, T., Németh, S., and Sándor, G. (2022). “Move or Not to Move”—Red Deer Stags Movement Activity during the Rut. Animals, 12(5), 591.
8. Ensing, E. P., Ciuti, S., de Wijs, F. A., Lentferink, D. H., Ten Hoedt, A., Boyce, M. S., and Hut, R. A. (2014). GPS based daily activity patterns in European red deer and North American elk (Cervus elaphus): indication for a weak circadian clock in ungulates. PloS one, 9(9), e106997.

9. Garcia, F., da Silva, A. A., Freitas, H., Sousa, J. P., and Alves, J. (2023). The effect of COVID-19 confinement on the activity behaviour of red deer. Global Ecology and Conservation, 45, e02525.
10. Green, R. A., and Bear, G. D. (1990). Seasonal cycles and daily activity patterns of Rocky Mountain elk. The Journal of wildlife management, 272-279.
11. Hebblewhite, M., and Merrill, E. (2008). Modelling wildlife–human relationships for social species with mixed‐effects resource selection models. Journal of applied ecology, 45(3), 834-844.
12. Kamler, J. F., Jędrzejewska, B., and Jędrzejewski, W. (2007). Activity patterns of red deer in Białowieża National Park, Poland. Journal of mammalogy, 88(2), 508-514.
13. Kavčić, K., Radočaj, T., Corlatti, L., Safner, T., Gračanin, A., Mikac, K. M., and Šprem, N. (2021). Spatio-temporal response of forest-dwelling chamois to red deer presence. Mammalian biology, 101(6), 907-915.
14. Kohl, M. T., Stahler, D. R., Metz, M. C., Forester, J. D., Kauffman, M. J., Varley, N., ... and MacNulty, D. R. (2018). Diel predator activity drives a dynamic landscape of fear. Ecological Monographs, 88(4), 638-652.
15. Lewis, J. S., Spaulding, S., Swanson, H., Keeley, W., Gramza, A. R., VandeWoude, S., and Crooks, K. R. (2021). Human activity influences wildlife populations and activity patterns: implications for spatial and temporal refuges. Ecosphere, 12(5), e03487.
16. Lone, K., Loe, L. E., Meisingset, E. L., Stamnes, I., and Mysterud, A. (2015). An adaptive behavioural response to hunting: surviving male red deer shift habitat at the onset of the hunting season. Animal Behaviour, 102, 127-138.
17. Marion, S., Demšar, U., Davies, A. L., Stephens, P. A., Irvine, R. J., and Long, J. A. (2021). Red deer exhibit spatial and temporal responses to hiking activity. Wildlife Biology, 2021(3), wlb-00853.
18. MGM, (2023). Meteoroloji Genel Müdürlüğü. Erişim adresi mgm.gov.tr, İklim Veri İşlem Daire Başkanlığı, 2022, Ankara.
19. Millán, M.F., Carranza, J., Perez-Gonzalez, J., Valencia, J., Torres-Porras, J., Seoane, J. M., ... and Membrillo, A. (2021). Rainfall decrease and red deer rutting behaviour: Weaker and delayed rutting activity though higher opportunity for sexual selection. Plos one, 16(1), e0244802.
20. Oğul, A., Tuttu, U., Öner, M. N., Yorulmaz, T., and Özcan, A. U. (2022). Ilgaz Dağı’nda farklı orman kuruluşlarındaki bazı yaban hayvanlarının (Classis: Mammalia) aktivitelerinin belirlenmesi. Anadolu Orman Araştırmaları Dergisi, 8(1), 29-36.
21. Özkazanç N.K. (2019). Relationship between stand types and habitat selections for big wild mammal species. Applied Ecology and Environmental Research, 17(4), 9171-9184.
22. Özkazanç, N. K. (2018). Yaban hayatı gözleme ve izleme çalışmalarında foto kapan kullanım olanakları ve sorunları. Bartın Orman Fakültesi Dergisi, 20(3), 627-637.
23. Özkazanç, N. K., Horasan, M., and Ateşoğlu, İ. (2017). Sökü Yaban Hayatı Geliştirme Sahasında fotokapan yöntemi ile tespit edilen büyük memeli yaban hayvanları. Bartın Orman Fakültesi Dergisi, 19(1), 290-300.
24. Özkazanc, N. K., Ozay, E., Ozel, H. B., Cetin, M., and Sevik, H. (2019). The habitat, ecological life conditions, and usage characteristics of the otter (Lutra lutra L. 1758) in the Balikdami Wildlife Development Area. Environmental Monitoring and Assessment, 191(11), 645.
25. Palmer, M. S., Fieberg, J., Swanson, A., Kosmala, M., and Packer, C. (2017). A ‘dynamic’landscape of fear: prey responses to spatiotemporal variations in predation risk across the lunar cycle. Ecology letters, 20(11), 1364-1373.
26. Pépin, D., Morellet, N., and Goulard, M. (2009). Seasonal and daily walking activity patterns of free-ranging adult red deer (Cervus elaphus) at the individual level. European Journal of Wildlife Research, 55(5), 479-486.
27. Prugh, L. R., Sivy, K. J., Mahoney, P. J., Ganz, T. R., Ditmer, M. A., van de Kerk, M., ... and Montgomery, R. A. (2019). Designing studies of predation risk for improved inference in carnivore-ungulate systems. Biological Conservation, 232, 194-207.
28. Ramírez, L. A., Huerta, N. G. M., and Cervantes, A. S. (2021). Artificial shade effects on behavior and body weight of pregnant grazing red deer (Cervus elaphus). Journal of Veterinary Behavior, 44, 32-39.
29. Rivrud, I. M., Loe, L. E., and Mysterud, A. (2010). How does local weather predict red deer home range size at different temporal scales?. Journal of Animal Ecology, 79(6), 1280-1295.
30. Soyumert, A., Tavsanoglu, C., Macar, O., Kainas, B. Y., and Gürkan, B. (2010). Presence of large and medium-sized mammals in a burned pine forest in southwestern Turkey. Hystrix, 21(1).
31. Süel, H., ve Ercan, M. (2019). Akdağ (Afyon) yöresinde kızıl geyik (Cervus elaphus L.)’in habitat tercihleri. Bilge International Journal of Science and Technology Research, 3(2), 201-212.
32. Tajchman, K., Janiszewski, P., Steiner-Bogdaszewska, Ż., and Ceacero, F. (2022). Pre-rut behavioural changes in farmed red deer with reference to atmospheric conditions. South African Journal of Animal Science, 52(6), 845-859.
33. Tramem, (2025). http://www.tramem.org/memeliler=Kızıl geyik Erişim tarihi: 12.07. 2025.
34. TÜİK (2023). Bölgesel Nüfus verileri. Erişim adresi https://biruni.tuik.gov.tr/bolgeselistatistik
35. Turan, N., (1984). Türkiye’nin av ve yaban hayvanları, memeliler. Ongun Kardeşler Matbaacılık Sanayi, 178 s, Ankara.
36. Uçarlı, Y., and Sağlam, B. (2013). Yaban hayatı çalışmalarında fotokapan kullanımı. Artvin Çoruh Üniversitesi Orman Fakültesi Dergisi, 14(2), 321-331.
37. Ulutürk, S., and Yürümez, G. (2019). Ankara-Beypazarı Sekli ve Hırkatepe köylerinde kızıl geyikler (Cervus elaphus, Linneaeus 1758) üzerine gözlemler. Bartın Orman Fakültesi Dergisi, 21(1), 221-226.
38. Vilela, S., Alves da Silva, A., Palme, R., Ruckstuhl, K. E., Sousa, J. P., and Alves, J. (2020). Physiological stress reactions in red deer induced by hunting activities. Animals, 10(6), 1003.
39. Volodin, I. A., Volodina, E. V., and Golosova, O. S. (2016). Automated monitoring of vocal rutting activity in red deer (Cervus elaphus). Russian Journal of Theriology, 15(2), 91-99.
40. Westekemper, K., Reinecke, H., Signer, J., Meißner, M., Herzog, S., and Balkenhol, N. (2018). Stay on trails–effects of human recreation on the spatiotemporal behavior of red deer Cervus elaphus in a German national park. Wildlife Biology, 2018(1), 1-9.