LUCIS MODELİ İLE KONUT YERLEŞİMİNE FİZİKSEL AÇIDAN UYGUN ALANLARIN BELİRLENMESİ, BARTIN KENTİ ÖRNEĞİ

Öz

Günümüzde hızlı nüfus artışına bağlı olarak, kentler hızla gelişmekte ve kentsel alanlar kırsal alanlara doğru genişlemektedir. Kentsel peyzajdaki bu değişim, daha çok yeni konut yerleşimlerine duyulan talep ile ortaya çıkmakta ve bu talebin plansız bir şekilde karşılanması da çarpık kentleşmeye neden olmaktadır. Özellikle deprem ve sel gibi doğal afetler ya da çevre kirliliği vb. insan kaynaklı problemlerin tehdit ettiği kentlerde, biyolojik, fiziksel, sosyal ya da ekonomik kriterlerin bir kısmını göz ardı eden planlama kararları alan kullanım sorununu daha da arttırmaktadır. Araştırma alanı olarak seçilen Bartın kenti de 1991 yılında il olduktan sonra hızlı bir gelişme sürecine girmiş ve nüfus artışına paralel olarak ortaya çıkan konut talebine cevap verebilecek uygun alan tercihleri gündeme gelmiştir. Özellikle son yıllarda plancılar tarafından yoğun olarak kullanılan GIS tabanlı uygunluk analizleri, planlama aşamalarına önemli katkı sağlamaktadır. Bunlardan biri de ArcGIS araçlarını kullanılarak 2007 yılında geliştirilen ve Florida eyaleti için uygulanan LUCIS modelidir. Bu araştırmada uygunluk analizlerinde yeni bir yöntem olan LUCIS modelinin ilk üç aşaması kullanılarak, Bartın kenti mücavir alan sınırları içerisinde, konut yerleşimine fiziksel açıdan uygun alanların belirlenmesi amaçlanmıştır. Yöntemde, amaç-tabanlı LUCIS modeli, çalışma alanı için uyarlanarak uygunluk analizleri gerçekleştirilmiştir. Bu kapsamda ilk önce, alana özgü konut yerleşimini etkileyebilecek fiziksel faktörlere ait amaçlar (kriterler) belirlenmiştir. İkinci aşamada, envantere ait harita altlıkları kullanılarak, ArcGIS ortamında, analizler için gerekli olan veri katmanları hazırlanmıştır. Daha sonra, amaç ve alt amaçlar için GIS modelleri oluşturulmuş ve bunlar çalıştırılarak uygunluk analizleri gerçekleştirilmiştir. Elde edilen haritalar, atanan ağırlıklara göre birleştirilerek, konut yerleşimine fiziksel açıdan en uygun alanlar belirlenmiştir. Son bölümde ise, analizlerden elde edilen bulgular değerlendirilerek mekânsal sonuçlar ortaya konulmuştur.

Anahtar Kelimeler

• Konut yerleşimi, uygunluk analizi, fiziksel uygunluk, LUCIS modeli, Bartın.

Kaynakça

1. Anonim 1991. Ortak geleceğimiz, Türkiye Çevre Sorunları Vakfı Yayını, Önder Matbaa, Ankara.
2. Altun, İ.E. ve Aksay, A. 2002. Türkiye jeoloji paftaları-E28 paftası, 1:100000, MTA Genel Müdürlüğü Jeoloji
3. Etüdleri Dairesi, Ankara. Bartın Belediyesi 2004. Bartın ili Nazım İmar Planı, 1:25000, Ege Plan, İller Bankası, Bartın.
4. Bartın Belediyesi 2008. Atıksu arıtma tesisi projesi proje tanıtım raporu, Encon Çevre Danışmanlık Ltd. Şti., Ankara,
5. Bartın Valiliği 2008. Bartın 2023 stratejik amaçlar ve il gelişme planı, İl Planlama ve Koordinasyon Müdürlüğü Yayını, ISBN: 978-975-585-880-7, Bartın.
6. Carr, M.H. and Zwick, P. 2005. Using GIS suitability analysis to identify potential future land use conflict in
7. North Central Florida, Journal of Conservation Planning, 1, p. 58-73. Carr, M.H. and Zwick, P. 2007. Smart Land-Use Analysis: The LUCIS Model, ESRI Press, ISBN: 978-1-58948- 9, New York.
8. Harita Genel Komutanlığı 2001. Zonguldak E28-c1, E28-c2, E28-c3, E28-c4, E28-d3, E28-d4 sayısal topografik haritalar, 1:25000, Ankara.

9. Kiemstedt, H. 1998. Ülke ve bölge planlamasına ekolojik yönelişin gerekleri, somut örnekler. Ekolojik Temele
10. Dayalı Bölge Planlama, Uluslararası Sempozyum, Yıldız Teknik Üniversitesi, İstanbul. McHarg, I. L. 1992. Design with Nature, John Wiley & Sons, INC., ISBN: 0-471-55797-8, USDA.
11. Nayim, B.N. 2011. Bartın Peyzajında Alan Kullanım Uyuşmazlıklarının Belirlenmesi: LUCIS Modeli. Doktora
12. Tezi, İstanbul Teknik Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, İstanbul. Steiner, F. 2000. The living landscape: An ecological approach to landscape planning. McGraw-Hill Press, ISBN: 0-07-079398-0, New York.
13. TOGEM 2005. Bartın ili sayısal toprak haritası, 1: 100000, Ankara.
14. Tüysüz, O., Genç, Ş.C. ve Tarı, U. 2001. Bartın ve yakın çevresinin jeolojik ve morfolojik özellikleri, İTÜ
15. Geliştirme Vakfı, Avrasya Yer Bilimleri Enstitüsü Teknik Raporu, No: 2000/11/003, İstanbul.
16. Yılmaz, H. 2001. Bartın kenti ve yakın çevresinde biyotopların haritalanması, Doktora Tezi, İstanbul
17. Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, İstanbul. Url-1. http:// conventions.coe.int/ treaty/ en/ treaties / html /176.php, (alıntının yapıldığı tarih: 08.03.2009).
18. Url-2. Bartın ve yakın çevresine ait uydu görüntüsü, Google Earth Pro yazılımı, (alıntının yapıldığı tarih: 01.2010).