Odun Dışı Orman Ürünlerinin Ekonomik Yönü Üzerine Bibliyometrik Bir Analiz

Öz

Odun dışı orman ürünleri (ODOÜ); doğal kaynaklar ekonomisi alanı içerisinde üretim, tüketim, dış ticaret, kalkınma, yoksulluk, sürdürülebilirlik, gibi birçok kilit kavramın kesişim noktasında konumlanmış, çok boyutlu bir çalışma alanıdır. Böylesine geniş bir kapsama sahip olan ODOÜ literatürünün ekonomik boyutuna ait entelektüel yapının ve gelişim sürecinin ortaya çıkarılması, bu çalışmanın amacını oluşturmaktadır. Bu amacı gerçekleştirmek üzere çalışmada bibliyometrik analiz yöntemi kullanılmıştır. Web of Science veritabanından elde edilen veriler Bibliometrix arayüzü kullanılarak analiz edilmiş ve alanın öne çıkan yayınları, bu yayınlara yapılan atıfların seyri ve özellikleri, yazarları, kaynak dergileri ve temaları ile bu temaların güncel konular çerçevesinde geçirdiği dönüşüme ilişkin sonuçlar elde edilerek görselleştirilmiştir. Analiz sonuçlarına göre ODOÜ’nün ekonomik yönüne odaklanan çalışmaların yıllık %7,11’lik bir büyüme oranıyla genişlediği tespit edilmiştir. Bulgular alana dair önemli bir akademik ilginin varlığını ve bu ilginin kendini güncelleyerek devamlılığını sürdürdüğünü ortaya koymuştur. Bu alanda öne çıkan en ilgili kaynakların tematik dağılımına baktığımızda ODOÜ ekonomisinin temel olarak ormancılık ekonomisi, kalkınma, sürdürülebilirlik ve ekoloji disiplinlerinin kesişiminde şekillendiği anlaşılmaktadır. Çalışmanın bulguları ODOÜ’nün ekonomik yönünün çok sayıda elemandan oluşan motor tema kümelerinin varlığı nedeniyle kavramsal derinliğe sahip bir çalışma alanı olduğunu kanıtlamıştır. Ancak kelime bulutu ve trend olan kavramlar analizlerinde başı çeken “yönetim, kırsal geçim kaynakları, koruma ve kırsal hane halkı gibi” alanın yapı taşı sayılabilecek kavramların temel temalar içerisinde konumlanması ODOÜ’nün ekonomik yönünün en yüksek frekansa sahip kavramlarının motor temalar haline gelemediğini, dolayısıyla alanın yoğun bir tekrara düşerek entelektüel bir durağanlık içerisinde olduğunu göstermektedir. Bu durumun aşılabilmesi adına sayısal derinliğe sahip ekonometrik yöntemlerin kullanılması ve alana metodolojik bir derinlik getirilmesi önerilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Bibliyometrik analiz
• doğal kaynaklar ekonomisi
• ekonomik değerleme
• odun dışı orman ürünleri
• orman ekonomisi

Destekleyen Kurum

Bu çalışma herhangi bir kurum veya kuruluş tarafından desteklenmemiştir.

Etik Beyan

Bu çalışmanın hazırlık sürecinde bilimsel araştırma ve yayın etiği ilkelerine uyulduğu, herhangi bir etik kurul izni gerektiren bir yöntem kullanılmadığı beyan olunur

Teşekkür

Teşekkür beyanı bulunmamaktadır.

A Bibliometric Analysis of the Economic Aspects of Non-Timber Forest Products

Öz

Non-timber forest products (NTFPs) constitute a multi-dimensional field of study within the natural resources economics, situated at the intersection of many key concepts such as production, consumption, foreign trade, development, poverty, and sustainability. The aim of this study is to elucidate the intellectual structure and developmental process regarding the economic dimension of the NTFP literature, which possesses such a broad scope. To achieve this objective, the study used a bibliometric analysis. Data obtained from the Web of Science database were analyzed using the Bibliometrix interface, and the results regarding prominent publications in the field, the trends and characteristics of citations to these publications, their authors, source journals, and themes, as well as the transformation of these themes within the context of current issues, were obtained and visualized. According to the analysis results, it has been determined that studies focusing on the economic aspect of NTFP have expanded at an annual growth rate of 7.11%. The findings revealed the existence of significant academic interest in the field, and that this interest continues to update itself. When examining the thematic distribution of the most prominent and relevant sources in this field, it becomes evident that the NTFP economy is shaped primarily at the intersection of the disciplines of forestry economics, development, sustainability, and ecology. The study's findings demonstrated that the economic aspect of NTFPs is a field of study with conceptual depth, owing to numerous clusters of motor themes comprising multiple elements. However, the fact that the foundational concepts of the field, such as 'management, rural livelihoods, conservation, and rural households' which dominate the word cloud and trend topics analyses, are located within basic themes reveals that the highest-frequency concepts in the economic dimension of NTFPs have not reached the status of motor themes; thereby indicating that the field is in a state of intellectual stagnation due to intense repetition. To address this issue, it has been suggested that econometric methods with numerical depth be used, bringing methodological depth to the field.

Anahtar Kelimeler

• Bibliometric analysis
• natural resource economics
• economic valuation
• non-timber forest products
• forest economics

Destekleyen Kurum

This study was not supported by any institution or organization

Etik Beyan

It is declared that the principles of scientific research and publication ethics were followed during the preparation of this study, and no method requiring ethics committee approval was used.

Teşekkür

No acknowledgments are declared

Kaynakça

1. Arnold, J. E. M., & Ruiz Pérez, M. (2001). Can non-timber forest products match tropical forest conservation and development objectives? Ecological Economics, 39(3), 437–447. https://doi.org/10.1016/S0921-8009(01)00236-1
2. Aria, M., & Cuccurullo, C. (2017). bibliometrix: An R-tool for comprehensive science mapping analysis. Journal of Informetrics, 11(4), 959-975.https://doi.org/10.1016/j.joi.2017.08.007
3. Aria, M., Cuccurullo, C., D’Aniello, L., Misuraca, M., & Spano, M. (2022). Thematic analysis as a new culturomic tool: The social media coverage on COVID-19 pandemic in Italy. Sustainability, 14(6), 3643. https://doi.org/10.3390/su14063643
4. Baydoun, S., Hani, N., Nasser, H., Ulian, T., & Arnold-Apostolides, N. (2023). Wild leafy vegetables: A potential source for a traditional Mediterranean food from Lebanon. Frontiers in Sustainable Food Systems, 6, 991979. https://doi.org/10.3389/fsufs.2022.991979
5. Belcher, B., & Schreckenberg, K. (2007). Commercialisation of non-timber forest products: A reality check. Development Policy Review, 25(3), 355–377. https://doi.org/10.1111/j.1467-7679.2007.00374.x
6. Bibliometrix. (2025). Biblioshiny: The shiny app for bibliometrix. Erişim tarihi: 22.03.2025, Erişim adresi: https://bibliometrix.org/biblioshiny/biblioshiny2.html
7. Broadus, R. N. (1987). Toward a definition of bibliometrics. Scientometrics, 12(5-6), 373-379.https://doi.org/10.1007/BF02016680
8. Callon, M., Courtial, J. P., & Laville, F. (1991). Co-word analysis as a tool for describing the network of interactions between basic and technological research: The case of polymer chemistry. Scientometrics, 22(1), 155-205.https://doi.org/10.1007/BF02019280

9. Clarivate. (2025). KeyWord Plus generation, creation and changes. Erişim tarihi: 22.03.2025, Erişim adresi: https://support.clarivate.com/ScientificandAcademicResearch/s/article/KeyWords-Plus-generation-creation-and-changes?language=en_US
10. Cobo, M. J., López-Herrera, A. G., Herrera-Viedma, E., & Herrera, F. (2011). An approach for detecting, quantifying, and visualizing the evolution of a research field: A practical application to the fuzzy sets theory field. Journal of Informetrics, 5(1), 146-166.https://doi.org/10.1016/j.joi.2010.10.002
11. Donthu, N., Kumar, S., Mukherjee, D., Pandey, N., & Lim, W. M. (2021). How to conduct a bibliometric analysis: An overview and guidelines. Journal of Business Research, 133, 285-296. https://doi.org/10.1016/j.jbusres.2021.04.070
12. Durmuş, İ. (2026). The relationship between cultural tourism and transportation: A global perspective. Environmental Research and Technology, 9(2), 235-249. https://doi.org/10.35208/ert.1580734
13. Erkan Buğday, S., Okan, T., Köse, C., & Özden, S. (2024). Kozak yöresinde fıstıkçamı (Pinus pinea L.) geleneksel kozalak hasadı ve kozalak indiricilerin profili. Bartın Orman Fakültesi Dergisi, 26(1), 72-85. https://doi.org/10.24011/barofd.1382679
14. Ersen, N., & Akyüz, İ. (2024). Bibliometric analysis of graduate theses on non-wood forest products in Turkey. Bartın Orman Fakültesi Dergisi, 26(1), 172-183. https://doi.org/10.24011/barofd.1381947
15. FAO. (2024). The state of the world’s forests 2024: Forest-sector innovations towards a more sustainable future. FAO. https://doi.org/10.4060/cd1211en
16. George, K. F., & George, P. J. (2012). Bibliometric study of rattan literature. Journal of Advances in Library and Information Science, 1(3), 125-129.
17. IPBES (2022). Summary for policymakers of the thematic assessment report on the sustainable use of wild species of the intergovernmental science-policy platform on biodiversity and ecosystem services. J. M. Fromentin, M. R. Emery, J. Donaldson, M. C. Danner, A. Hallosserie, D. Kieling, G. Balachander, E. S. Barron, R. P. Chaudhary, M. Gasalla, M. Halmy, C. Hicks, M. S. Park, B. Parlee, J. Rice, T. Ticktin, & D. Tittensor (Eds.). IPBES Secretariat. https://doi.org/10.5281/zenodo.6425599
18. Kurt, R., Çabuk, Y., & Karayılmazlar, S. (2011). Türkiye ve dünya yuvarlak odun ve odun dışı orman ürünlerinin üretim, dış ticaret ve ekonomik potansiyel analizi. Bartın Orman Fakültesi Dergisi, 13(20), 1-9.
19. Kurt, R., Karayılmazlar, S., İmren, E., & Çabuk, Y. (2016). Türkiye ormancılık sektöründe odun dışı orman ürünleri: İhracat analizi. Bartın Orman Fakültesi Dergisi, 18(2), 158-167. https://doi.org/10.24011/barofd.267289
20. Martínez de Arano, I., Maltoni, S., Picardo, A., & Mutke, S. (2021). Non-wood forest products for people, nature and the green economy: Recommendations for policy priorities in Europe. European Forest Institute. https://doi.org/10.36333/k2a05
21. Mumcu Küçüker, D., & Sarı, B. (2019). Determining temporal changes of annual productivity of bay laural (Laurus nobilis L.) in the Yenikoy planning unit. Bartın Orman Fakültesi Dergisi, 21(1), 205-214. https://doi.org/10.24011/barofd.458344
22. Okan, T., & Köse, C. (2022). Türkiye'de bölgesel farklılıklar kapsamında kestaneye dayalı faydalanmanın sosyoekonomik boyutu. Bartın Orman Fakültesi Dergisi, 24(3), 591-608. https://doi.org/10.24011/barofd.1153647
23. Orhan, F. (2026). Contributions of accreditation organizations in health services to the accreditation process: A bibliometric analysis. Journal of Health Organization and Management, 40(9), 192-227. https://doi.org/10.1108/JHOM-11-2024-0488
24. Özderin, S., Avcı, A., & Sakal, M. (2024). Consumer for non-wood forest products factors affecting their preferences: Example of Manavgat (Antalya) district. Bartın Orman Fakültesi Dergisi, 26(1), 31-44. DOI: 10.24011/barofd.1382788
25. Pritchard, A. (1969). Statistical bibliography or bibliometrics. Journal of Documentation, 25(4), 348-349.
26. Sacchelli, S., Borghi, C., Fratini, R., & Bernetti, I. (2021). Assessment and valorization of non-wood forest products in Europe: A quantitative literature review. Sustainability, 13(6), 3533. https://doi.org/10.3390/su13063533
27. Shackleton, C. M., & de Vos, A. (2022). How many people globally actually use non-timber forest products? Forest Policy and Economics, 135, 102659. https://doi.org/10.1016/j.forpol.2021.102659
28. Shackleton, C. M., & Pandey, A. K. (2014). Positioning non-timber forest products on the development agenda. Forest Policy and Economics, 38, 1-7. https://doi.org/10.1016/j.forpol.2013.07.004
29. Shackleton, C. M., & Shackleton, S. E. (2006). Household wealth status and natural resource use in the Kat River valley, South Africa. Ecological Economics, 57(2), 306–317. https://doi.org/10.1016/j.ecolecon.2005.04.011
30. Shackleton, C. M., Shackleton, S. E., Buiten, E., & Bird, N. (2007). The importance of dry woodlands and forests in rural livelihoods and poverty alleviation in South Africa. Forest Policy and Economics, 9(5), 558–577. https://doi.org/10.1016/j.forpol.2006.03.004
31. Silva, T. C., Araujo, E. C. G., Lins, T. R. S., Reis, C. A., Sanquetta, C. R., & Rocha, M. P. (2020). Non-timber forest products in Brazil: A bibliometric and a state of the art review. Sustainability, 12(17), 7151. https://doi.org/10.3390/su12177151
32. Singh, S., Mishra, R., Munjal, N., & Soni, V. M. (2017). Publication trends on holy basil (Tulsi): A bibliometric study. Journal of Emerging Technologies and Innovative Research, 4(12), 1435-1439.
33. Tonta, Y., & Al, U. (2008). Türkçe makalelerin dergilere dağılımı ve Bradford yasası. Bilgi Dünyası, 9(1), 41-66. https://doi.org/10.15612/BD.2008.327