Yıl 2019, Cilt 21 , Sayı 2, Sayfalar 280 - 291 2019-08-15

Modern Türk Şehir Planlamasında Aktif Yeşil Alan Standardı: Kayseri Şehir Planlarında Zamansal Bir İnceleme
Active Green Area Standard in Modern Turkish Urban Planning: A Temporal Examination in Kayseri City Plans

Suat ÇABUK [1]


Bu çalışmanın amacı, şehir planlarında önemli bir yere sahip olan aktif yeşil alanlara ilişkin mekânsal standardın Türk imar mevzuatında ve Kayseri şehir planlarında zamansal değişimini incelemektir. Osmanlı’dan günümüze imar mevzuatında aktif yeşil alanlar için ortaya konulan asgari standartlar ile Kayseri’nin 1933, 1944, 1975 ve 1986 yıllarında hazırlanan dört şehir planında beklenen değerler ile dönem sonunda gözlenen değerler, betimleyici araştırma yöntemi çerçevesinde ele alınmıştır.

Modern Türk şehir planlamasında ve imar mevzuatında yeşil alan kavramı, gerçek anlamını Cumhuriyet Dönemi’nde kazanmıştır. Türk şehirciliğinde yeşil alan standartları ise 1933 yılından beri kullanılmaktadır. Kayseri şehir planları hazırlanırken, başlangıçta imar mevzuatında öngörülen asgari standartlara uyulduğu anlaşılmaktadır. Buna karşılık 2006 yılında şehirde gözlenen kişi başına 2,97 m2 aktif yeşil alan değeri, oldukça düşük bir düzeye işaret etmektedir.

Araştırma kapsamında, Kayseri’de kişi başına aktif yeşil alan değeri, Osmanlı’nın son yıllarında 0,89 m2, birinci plan dönemi sonu olan 1944 yılında 1,04 m2, ikinci plan dönemi sonu olan 1975 yılında 3,40 m2, üçüncü plan dönemi sonu olan 1986 yılında 1,84 m2 olarak tespit edilmiştir. Bu çalışmada incelenen son Kayseri şehir planı ise dördüncü plan olup, dönem sonu olarak 2006 yılı esas alındığında kişi başına 2,97 m2 aktif yeşil alan değeri ile karşılaşılmaktadır. Bu bulgular ışığında, imar mevzuatının 1933 yılından günümüze zorlayıcı hükümlerine ve Kayseri’de uygulamaya geçirilen dört şehir planına rağmen, asgari aktif yeşil alan değerlerine -günümüzde 10 m2/kişi- 2006 yılına kadar ulaşılamadığı sonucuna varılmaktadır.

Kayseri’de metropoliten alan sınırının 2004 yılında değişmesi ile şehrin çeperlerindeki yeşil alan potansiyeli, 2006 sonrasında hazırlanan yeni planlarda devreye alınmıştır. Bu planlarda 2025 yılı hedeflenmiş olup, şehir nüfusunun 1.700.000 olacağı varsayılarak, yine asgari düzeyden hareketle kişi başına 10 m2 aktif yeşil ayrılması öngörülmüştür. 

The aim of this study is to examine the timewise change of the spatial standard regarding the active green areas having an important place within Turkish development legislations and Kayseri urban plans. The minimum standards expected for the active green areas in the development legislation from the Ottoman Empire until today, the values expected in four urban plans of Kayseri prepared in 1933, 1944, 1975 and 1986 and the values observed at the end of the period have been examined within the frame of the descriptive research method.

The concept of active green area in modern Turkish urban planning and development legislation gained its real meaning in Republican Period. Active green area standards in Turkish urbanism have been used since 1933. Minimum standards foreseen in the legislation are seen to have been respected at the beginning during the preparation of Kayseri urban plans. In contrast, the value of active green area observed per person in 2006 as 2.97 m2 is in a very low level.

In the scope of the research, the active green area value per person in Kayseri was determined to be 0.89 m2 in the last years of the Ottoman Empire, 1.04 m2 in 1944 which was the end of the first planning period, 3.40m2 in 1975 which was the end of second planning period and 1.84m2 in 1986 which was the end of third planning period. The last Kayseri urban plan that was examined in this study was the fourth plan and the value of 2.97 m2 of active green area per person was encountered in 2006 year which was assumed as the end of the planning period. In the light of these findings, it can be concluded that despite the challenging provisions of the urban planning legislation and the four urban plans implemented in Kayseri, the minimum active green field values (10 m2 / person) could not be reached until 2006.

After the change of the metropolitan area boundary in Kayseri in 2004, the green space potential within the city perimeter was commissioned in the new plans prepared after 2006. Year 2025 is targeted in these new plans and assuming that the population of the city will be 1,700,000, 10 m2 of active green area per person is foreseen to be spared as the minimum level

  • Akyıldız, A. (1993). Tanzimat Dönemi Osmanlı Merkez Teşkilatında Reform (1836–1856). İstanbul: Eren Yayınları, , ss.140–143
  • Aydın, F., Çepni, O. (2012). İlköğretim ikinci kademe öğrencilerinin çevreye yönelik tutumlarının bazı değişkenler açısından incelenmesi (Karabük İli Örneği). Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi Dergisi, 18, 189-217.
  • Bauer, A. J. (2001). Goods, Power, History: Latin America’s Material Culture, Cambridge: Cambridge University Press, ss. 150-166
  • Borsi, K. (2015). Drawing the region: Hermann Jansen's vision of Greater Berlin in 1910, The Journal of Architecture, 20 (1): 47-72. DOI:10.1080/13602365.2015.1004619
  • Çabuk, S. (2012). Kayseri’nin Cumhuriyet Dönemindeki İlk Kent Düzenlemesi: 1933 Çaylak Planı. METU JFA, 29 (2): 63-87
  • Çabuk, S., Özyavuz, M., Güneş, M. (2018). Kayseri Kentinde 20. Yüzyılda Yaşanan Mekânsal Değişim ve Bu Değişimde Yeşil Alanların Yeri. Uluslararası Kentleşme ve Çevre Sorunları Sempozyumu (28.06.2018-30.06.2018), Eskişehir: Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği - Balıkesir Şubesi, s. 327
  • Çalışkan, N. (1995). Kuruluşundan Günümüze Kayseri Belediyesi. Kayseri: Kayseri Büyükşehir Belediyesi Yayınları, ss. 57
  • Dönmez, Y. (2017). The Attitudes of University Students towards Today’s World Affairs. Journal of History Culture and Art Research, 6(6), 303-312.
  • Ergin, O. N., (1995). Mecelle–i Umur–u Belediye. Cilt III, İstanbul Büyükşehir Belediyesi Yayınları, İstanbul. ss.1239- 1244
  • Ergin, O. N., (1995). Mecelle–i Umur–u Belediye. Cilt IV, İstanbul Büyükşehir Belediyesi Yayınları, İstanbul. ss.1658-1758
  • Evliya Çelebi (2006). Günümüz Türkçesiyle Evliya Çelebi Seyahatnamesi., Haz: Seyit Ali Kahraman-Yücel Dağlı, Cilt 3:1, İstanbul: Yapı Kredi Yayınları, ss.41-245
  • Demir, K., Çabuk, S., (2013). Türk Dönemi Kayseri Kenti ve Mahalleleri. Kayseri: Erciyes Üniversitesi Yayınları, No: 188,.ss 209-212
  • Gül, M., lamb, R. (2005). Mapping, regularizing and modernizing Ottoman Istanbul: aspects of the genesis of the 1839 Development Policy. Urban History, 31 (3): 420-436
  • Henneberger, J. W. (2002). Origins of fully funded public parks.The George Wright Forum 19 (2):15
  • Hovardaoğlu, Ç., S. (2014). Kayseri Oelsner-Aru Planı ve Plan Uygulama Sürecinde Yerel Yönetimlerin Rolü(1930-1965). Çağdaş Yerel Yönetimler Dergisi, 23 (1): 39-55.
  • İller Bankası, (1949). Belediyeler Yıllığı, Cilt 2, Ankara, s.540
  • İpşirli, M. (2002). Kayseri. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, Cilt 25, İstanbul, s.98
  • KİÇDP (2006) - Kayseri İl Çevre Düzeni Planı 1/50000 Ölçek, Plan Açıklama Raporu. Kayseri: Kayseri Büyükşehir Belediyesi.
  • Kocabaşoğlu, U.,Uluğtekin, M. (1998). Salnamelerde Kayseri. Kayseri: KTO Yayınları No:16, s.162
  • Kurtaslan Öztürk, B., Yazgan, M. (2005).Kayseri kent Bütününün Açık ve Yeşil Alanlarının Sistem Yaklaşımı ile Değerlendirilmesi. Selçuk Üniversitesi Mühendislik ve Mimarlık Dergisi, 20 (1): 69-80
  • Ladd, B. (1990). Urban Planning and Civic Order in Germany, 1860-1914. London: Harvard University Press, s.7
  • Lewis, R. A., (1952). Edwin Chadwick and the Public Health Movement 1832-1854. London, UK: Longmans Green and Co. ss.167-172
  • Olmsted, F. L., JR., Kimball, T. (1970). Frederick Law Olmsted, Landscape Architect, 1822- 1903.New York: Benjamin Blom, ss.122-125
  • Ortaylı, İ. (1992). Belediye. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, V,. İstanbul. ss.398-402
  • Özcan, K. (2006).Tanzimat’ın Kent Reformları: Türk İmar Sisteminin Kuruluş Sürecinde Erken Plânlama Deneyimleri (1839–1908). Osmanlı Bilimi Araştırmaları, 7 (2): 149-180
  • Resmi Gazete, 1471 Sayı ve 14 Nisan 1930 Tarih. 1580 Sayılı Belediye Kanunu
  • Resmi Gazete, 2433 Sayı ve 21 Haziran 1933 Tarih. 2290 Sayılı Belediyeler Yapı ve Yollar Kanunu
  • Resmi Gazete, 18916 Sayı ve 2 Kasım 1985 Tarih. İmar Planı Yapılması ve Değişikliklerine Ait Esaslara Dair Yönetmelik
  • Resmi Gazete, 29030 Sayı ve 14 Haziran 2014 Tarih. Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği- EK-2
  • Sutcliffe, A., (1981). Towardsthe Planned City: Germany, Britain, the United States and France 1780–1914. Oxford, UK: Basil Blackwell, ss. 42-91
  • Taşçı, Y., (1973).Kayseri İmar Planı: Geleceğin Tahmini, Kent Performans Hedefleri, Arazi Kullanış Talebi. Ankara: Taşçı Mimarlık Stüdyosu
  • Tekeli, İ. (1999). 19. Yüzyılda İstanbul Metropol Alanının Dönüşümü, Modernleşme Sürecinde Osmanlı Kentleri, P. Dumont, F. Georgeon (Eds), İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yayınları, ss.19-31
  • Topaloğlu, M. A.,Berksan, B., Topaloğlu, M. (1986). Kayseri İmar Planı Açıklama Raporu 2. Kayseri: Kayseri Büyükşehir Belediyesi, s.14
  • Yacobi, H.,Shechter, R. (2005). Rethinking cities in the Middle East: Political economy, planning, and the lived space, The Journal of Architecture, 10 (5), November: 499-515.
Birincil Dil tr
Konular Yeşil, Sürdürülebilir Bilim ve Teknoloji
Bölüm Sustainable Design, Landscape Planning and Architecture
Yazarlar

Yazar: Suat ÇABUK (Sorumlu Yazar)
Kurum: TEKİRDAĞ NAMIK KEMAL ÜNİVERSİTESİ
Ülke: Turkey


Tarihler

Yayımlanma Tarihi : 15 Ağustos 2019

Bibtex @araştırma makalesi { barofd521898, journal = {Bartın Orman Fakültesi Dergisi}, issn = {1302-0943}, eissn = {1308-5875}, address = {}, publisher = {Bartın Üniversitesi}, year = {2019}, volume = {21}, pages = {280 - 291}, doi = {10.24011/barofd.521898}, title = {Modern Türk Şehir Planlamasında Aktif Yeşil Alan Standardı: Kayseri Şehir Planlarında Zamansal Bir İnceleme}, key = {cite}, author = {ÇABUK, Suat} }
APA ÇABUK, S . (2019). Modern Türk Şehir Planlamasında Aktif Yeşil Alan Standardı: Kayseri Şehir Planlarında Zamansal Bir İnceleme. Bartın Orman Fakültesi Dergisi , 21 (2) , 280-291 . DOI: 10.24011/barofd.521898
MLA ÇABUK, S . "Modern Türk Şehir Planlamasında Aktif Yeşil Alan Standardı: Kayseri Şehir Planlarında Zamansal Bir İnceleme". Bartın Orman Fakültesi Dergisi 21 (2019 ): 280-291 <https://dergipark.org.tr/tr/pub/barofd/issue/43738/521898>
Chicago ÇABUK, S . "Modern Türk Şehir Planlamasında Aktif Yeşil Alan Standardı: Kayseri Şehir Planlarında Zamansal Bir İnceleme". Bartın Orman Fakültesi Dergisi 21 (2019 ): 280-291
RIS TY - JOUR T1 - Modern Türk Şehir Planlamasında Aktif Yeşil Alan Standardı: Kayseri Şehir Planlarında Zamansal Bir İnceleme AU - Suat ÇABUK Y1 - 2019 PY - 2019 N1 - doi: 10.24011/barofd.521898 DO - 10.24011/barofd.521898 T2 - Bartın Orman Fakültesi Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 280 EP - 291 VL - 21 IS - 2 SN - 1302-0943-1308-5875 M3 - doi: 10.24011/barofd.521898 UR - https://doi.org/10.24011/barofd.521898 Y2 - 2019 ER -
EndNote %0 Bartın Orman Fakültesi Dergisi Modern Türk Şehir Planlamasında Aktif Yeşil Alan Standardı: Kayseri Şehir Planlarında Zamansal Bir İnceleme %A Suat ÇABUK %T Modern Türk Şehir Planlamasında Aktif Yeşil Alan Standardı: Kayseri Şehir Planlarında Zamansal Bir İnceleme %D 2019 %J Bartın Orman Fakültesi Dergisi %P 1302-0943-1308-5875 %V 21 %N 2 %R doi: 10.24011/barofd.521898 %U 10.24011/barofd.521898
ISNAD ÇABUK, Suat . "Modern Türk Şehir Planlamasında Aktif Yeşil Alan Standardı: Kayseri Şehir Planlarında Zamansal Bir İnceleme". Bartın Orman Fakültesi Dergisi 21 / 2 (Ağustos 2019): 280-291 . https://doi.org/10.24011/barofd.521898
AMA ÇABUK S . Modern Türk Şehir Planlamasında Aktif Yeşil Alan Standardı: Kayseri Şehir Planlarında Zamansal Bir İnceleme. Bartın Orman Fakültesi Dergisi. 2019; 21(2): 280-291.
Vancouver ÇABUK S . Modern Türk Şehir Planlamasında Aktif Yeşil Alan Standardı: Kayseri Şehir Planlarında Zamansal Bir İnceleme. Bartın Orman Fakültesi Dergisi. 2019; 21(2): 291-280.