LİDERLİĞİN KARANLIK YÜZÜ VE ÇALIŞANLAR ÜZERİNDEKİ OLUMSUZ ETKİLERİ

Muhsin Halis; Soner Tülemez

doi:10.11616/basbed.v19i51339.658348

LİDERLİĞİN KARANLIK YÜZÜ VE ÇALIŞANLAR ÜZERİNDEKİ OLUMSUZ ETKİLERİ

Öz

Bu çalışmanın amacı, iş yerinde liderliğin karanlık yüzünü oluşturan olumsuz lider davranışlarının, çalışanlar üzerindeki olumsuz psikolojik ve fizyolojik etkilerini açığa çıkarmak ve bu etkilerin çalışanların demografik özellikleri bakımından farklılaşma durumunu incelemektir. Bu bağlamda, Kocaeli ve İstanbul’da çeşitli sektörlerde faaliyet gösteren 224 çalışana, bağlı bulundukları yöneticilerin sergilediği olumsuz davranışları ve yöneticilerinin olumsuz davranışlarından hareketle çalışanlar üzerindeki psikolojik ve fizyolojik etkilerini ölçmek amaçlanmıştır. Araştırma sonucunda; olumsuz lider davranışlarının çalışanların üzerinde çeşitli olumsuz psikolojik ve fizyolojik etkileri olduğu tespit edilmiştir. Çalışanların demografik özellikleri akımından olumsuz lider davranışları algılarında istatistikî olarak anlamlı bir farklılık olup olmadığı incelenmiştir. Kadın çalışanların erkek çalışanlardan daha fazla olumsuz lider davranışlarına maruz kaldığı, bu durumdan hem psikolojik hem de fizyolojik olarak daha fazla etkilendikleri tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Liderlik,Liderliğin Karanlık Yüzü,Çalışanlar,Psikolojik Etkiler,Fizyolojik Etkiler

Kaynakça

Ashforth, B. (1977), Petty Tyranny in Organizations: A Preliminary Examination of Antecedents and Consequences, Canadian Journal of Administrative Sciences, 14(2), s.126-140.
Ashforth, B. (1994), Petty Tyranny in Organizations, Human Relations, 47(7), s.755-778.
Aslan, Ş. (2009), Karizmatik Liderlik ve Örgütsel Vatandaşlık Davranışı İlişkisi: “Kurumda Çalışma Yılı” ve “Ücret” Değişkenlerinin Rolü, Uluslararası İnsan Bilimleri Dergisi, 6(1), s.257-275.
Avolio, B. J., Antonakis, J. ve Sivasubramaniam, N. (2003), Context and Leadership: An Examination of the Nine-Factor Full-Range Leadership Theory Using the Multifactor Leadership Questionnaire,(14), s.261-295.
Avolio, B. j., Luthans, F. ve Walumba, F. O. (2004), Authentic Leadership: Theory Building for Veritable Sustained Performance, University of Nebraska–Lincoln: Working Paper: Gallup Leadership Institute.
Bass, B. M. (1985), Leadership and Performance Beyond Expectation, New York: The Free Press.
Bass, B. M. ve Avolio, B. J. (1993), Improving Organizational Effectiveness Through Transformational Leadership (1. Baskı b.), Sage Publications.
Bass, B. M. ve Avolio, B. J. (2000), Multifactor Leadership Questionnaire, Redwood City: Mindgarden.

Bass, B. M. ve Steidlmeier, P. (1999), Ethics, Character, and Authentic Transformational Leadership Behavior, The Leadership Quarterly, 10(2), s.181-217.
Bass, B. M., Avolio, B. J. ve Atwater, L. (1996), The Transformational and Transactional Leadership of Men And Women, Applied Psychology: An International Review, 45(1), s.5-34.
Başar, U., Sığrı, Ü. ve Basım, N. (2016), İş Yerinde Karanlık Liderlik, İş ve İnsan Dergisi, 3(2), 65-76.
Brown, M. E., Trevino, L. K., ve Harrison, D. A. (2005), Ethical Leadership: A Social Learning Perspective for Construct Development and Testing, Organizational Behavior and Human Decision Processes(97), s.117-134.
Burns, J. M. (1978), Leadership, New York: Harper ve Row.
Büyüköztürk, Ş., Akgün, Ö. E., Çakmak, E. K., Demirel, F. ve Karadeniz, Ş. (2008), Bilimsel Araştırma Yöntemleri, Ankara: Pegem.
Conger, J. ve Kanungo, R. (1994), Charismatic Leadership in Organizations: Perceived Behavioral Attributes and Their Measurement, Journal of Organizational Behavior, 15(5), s.439-452.
Çapık, C. (2014), Geçerlik ve Güvenirlik Çalışmalarında Doğrulayıcı Faktör Analizinin Kullanımı, Anadolu Hemşirelik ve Sağlık Bilimleri Dergisi, 17(3), s.196-205.
Deitzer, B., Shilliff, K. ve Jucius, M. (1979), Contemporary Management Concepts, Grid Publishing.
Eren, E. (2013), Yönetim ve Organizasyon: Çağdaş ve Küresel Yaklaşımlar, İstanbul: Beta.
French, J. R. ve Raven, B. H. (1959), The Bases of Social Power, Ann Arbor: Univeristy of Michigan, Institute for Social Research.
Glad, B. (2002), Why Tyrants Go Too Far: Malignant Narcissism and Absolute Power, Political Psychology, 23(1), s.1-37.
Goldman, A. (2006), High Toxicity Leadership Borderline Personality Disorder and The Dysfunctional Organization, Journal of Managerial Psychology, 21(8), s.733-746.
Hellriegel, D. ve Slocum, J. W. (2010), Organizational Behavior, Ohio: Cengage Learning.
Hogan, J. (2014), Subscale Interpretive Guide, Hogan Development Survey.
Howel, J. M. ve Avolio, B. J. (1993), Transformationa Leadership, Transactional Leadership, Locus of Control and Support for Innovation: Key Predictors of Consolidated-Business-Unit Performance, Journal of Applied Psychology, 78(6), s.891-902.
Karasar, N. (2003), Bilimsel Araştırma Yöntemi: Kuramlar, İlkeler, Teknikler (24 b.), Ankara: Nobel Yayınları.
Kellerman, B. (2004), Bad Leadership: What It Is, How It Happens, Why It Matters, Boston: Harvard Business School Press.
Koçel, T. (2015), İşletme Yöneticiliği, İstanbul: Beta.
Lipman-Blumen, J. (2005), Theallure of Toxicleaders: Why Followers Rarely Escape Their Clutches, Ivey Business Journal (January/February), s.1-8.
Northouse, P. G. (2016), Leadership: Theory and Practice, SAGE Publications.
Nurhayat, Ç. ve Güner, H. (2015), Toksik Liderlik Ölçeğinin Geliştirilmesi, Bartın Üniversitesi Eğitim Fakütesi Dergisi, 4(1), s.249-268.
Padilla, A. ve Mulvey, P. (2008), Leadership Toxicity: Sources and Remedies, Organisations and People, 15(3), s.27-37.
Padilla, A., Hogan, R. ve Kaiser, R. B. (2007), The Toxic Triangle: Destructive Leaders, Susceptible Followers and Conducive Environments, The Leadership Quarterly(18), s.176-194.
Reave, L. (2005), Spiritual Values and Practices Related to Leadership Effectiveness, The Leadership Quarterly(16), s.655-687.
Robbins: P. ve Judge, T. A. (2017), Organizational Behavior, Pearson.
Sezerel, H., Bostan: ve Tarhan, O. (2015), Kişiliğe Yönelik Yıldırma (Mobbing) Davranışları ve Fizyolojik Etkiler, Endüstri İlişkileri ve İnsan Kaynakları Dergisi, 17(3), s.91-118.
Skinner, E. A., Edge, K., Altman, J. ve Sherwood, H. (2003), Searching for The Structure of Coping: A Review and Critique of Category Systems for Classifying Ways of Coping, Psychological Bulletin, 129(2), s.216-269.
Tepper, B. J. (2000), Consequences of Abusive Supervision, Academy of Management Journal (43), s.178-190.
Trevino, L. K., Brown, M. ve Hartman, L. P. (2003), A Qualitative Investigation of Perceived Executive Ethical Leadership: Perceptions From Inside and Outside The Executive Suite, Human Relations, 56(1), s.5-37.
Uymaz, A. O. (2013), Yıkıcı Liderlik Ölçeği Geliştirme Çalışması, İ.Ü. İşletme Fakültesi İşletme İktisadı Enstitüsü Yönetim Dergisi, (24), s.37-57.
Webster, V., Brough, P. ve Daly, K. (2014), Fight, Flight or Freeze: Common Responses for Follower Coping With Toxic Leadership, Stress And Health, 32(4), s.346-354.
Whicker, M. L. (1996), Toxic Leaders: When Organizations Go Bad, Westport: Quorum Books.
Yagil, D., Ben-Zur, H. ve Tamir, I. (2011), Do Employees Cope Effectively With Abusive Supervision at Work? An Exploratory Study, International Journal of Stress Management, 18(1), s.5-23.
Yukl, G. (2009), Leadership in Organization, New York: Pearson.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Muhsin Halis ^*
0000-0001-9495-5083
Türkiye

Soner Tülemez
0000-0002-2593-0429
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

31 Aralık 2019

Gönderilme Tarihi

11 Aralık 2019

Kabul Tarihi

25 Aralık 2019

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2019 Cilt: 19 Sayı: 4

DOI

https://doi.org/10.11616/basbed.v19i51339.658348

IZ

https://izlik.org/JA89PH79ZA

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Halis, M., & Tülemez, S. (2019). LİDERLİĞİN KARANLIK YÜZÜ VE ÇALIŞANLAR ÜZERİNDEKİ OLUMSUZ ETKİLERİ. Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 19(4), 957-980. https://doi.org/10.11616/basbed.v19i51339.658348

AMA

1.Halis M, Tülemez S. LİDERLİĞİN KARANLIK YÜZÜ VE ÇALIŞANLAR ÜZERİNDEKİ OLUMSUZ ETKİLERİ. ASBİ. 2019;19(4):957-980. doi:10.11616/basbed.v19i51339.658348

Chicago

Halis, Muhsin, ve Soner Tülemez. 2019. “LİDERLİĞİN KARANLIK YÜZÜ VE ÇALIŞANLAR ÜZERİNDEKİ OLUMSUZ ETKİLERİ”. Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 19 (4): 957-80. https://doi.org/10.11616/basbed.v19i51339.658348.

EndNote

Halis M, Tülemez S (01 Aralık 2019) LİDERLİĞİN KARANLIK YÜZÜ VE ÇALIŞANLAR ÜZERİNDEKİ OLUMSUZ ETKİLERİ. Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 19 4 957–980.

IEEE

[1]M. Halis ve S. Tülemez, “LİDERLİĞİN KARANLIK YÜZÜ VE ÇALIŞANLAR ÜZERİNDEKİ OLUMSUZ ETKİLERİ”, ASBİ, c. 19, sy 4, ss. 957–980, Ara. 2019, doi: 10.11616/basbed.v19i51339.658348.

ISNAD

Halis, Muhsin - Tülemez, Soner. “LİDERLİĞİN KARANLIK YÜZÜ VE ÇALIŞANLAR ÜZERİNDEKİ OLUMSUZ ETKİLERİ”. Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 19/4 (01 Aralık 2019): 957-980. https://doi.org/10.11616/basbed.v19i51339.658348.

JAMA

1.Halis M, Tülemez S. LİDERLİĞİN KARANLIK YÜZÜ VE ÇALIŞANLAR ÜZERİNDEKİ OLUMSUZ ETKİLERİ. ASBİ. 2019;19:957–980.

MLA

Halis, Muhsin, ve Soner Tülemez. “LİDERLİĞİN KARANLIK YÜZÜ VE ÇALIŞANLAR ÜZERİNDEKİ OLUMSUZ ETKİLERİ”. Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, c. 19, sy 4, Aralık 2019, ss. 957-80, doi:10.11616/basbed.v19i51339.658348.

Vancouver

1.Muhsin Halis, Soner Tülemez. LİDERLİĞİN KARANLIK YÜZÜ VE ÇALIŞANLAR ÜZERİNDEKİ OLUMSUZ ETKİLERİ. ASBİ. 01 Aralık 2019;19(4):957-80. doi:10.11616/basbed.v19i51339.658348

LİDERLİĞİN KARANLIK YÜZÜ VE ÇALIŞANLAR ÜZERİNDEKİ OLUMSUZ ETKİLERİ

LİDERLİĞİN KARANLIK YÜZÜ VE ÇALIŞANLAR ÜZERİNDEKİ OLUMSUZ ETKİLERİ

Öz

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster

Cited By

Okul Müdürlerine Yönelik Karanlık Liderlik Ölçeği Geliştirme Çalışması

Karanlık Liderliğin Örgütsel Muhalefet ve Psikolojik İyi Oluşa Etkileri

Toksik Liderlik ve Çalışan Sessizliği İlişkisinde Örgütsel Umursamazlığın Aracılık Rolü