PERSPECTIVES ON ARTIFICIAL INTELLIGENCE REGULATION IN THE EUROPEAN UNION AND TURKİYE: FROM RISK-BASED APPROACHES TO LEGAL HARMONIZATION DEBATES

Öz

This study examines the regulation of artificial intelligence, with a particular focus on the European Union’s Artificial Intelligence Act (EU AI Act) and legislative initiatives in Türkiye. The paper emphasises the growing importance of AI governance, considering recent technological advances, particularly following the emergence of generative AI. The EU AI Act introduces a detailed risk-based framework that classifies AI applications into categories ranging from unacceptable to minimal risk and imposes binding obligations on developers and users of high-risk systems. By contrast, Türkiye’s approach presents a more general structure, setting out guiding principles rather than specific compliance requirements. The analysis shows that Türkiye’s strategy provides an institutional and political basis for governance while also leaving room for flexibility. This dual orientation reflects Türkiye’s effort to strengthen national technological capacity while engaging in international co-operation and aligning with global standards. The paper argues that effective AI regulation requires a balanced approach that addresses ethical and legal concerns while supporting innovation. Within this framework, the EU AI Act stands out as a significant point of reference not only for Europe but also for countries with close economic and political ties to the EU. The findings suggest that Türkiye is likely to move gradually towards greater convergence with European standards, shaped by its economic relations, foreign policy priorities, and participation in multilateral initiatives.

Anahtar Kelimeler

• Artificial intelligence regulation
• EU AI Act
• digital policy
• Turkish AI proposal
• comparative legal analysis

Destekleyen Kurum

Beykoz University

Etik Beyan

This study was conducted in accordance with the principles of research ethics.

Teşekkür

The authors would like to thank The Beykoz Logistic Vocational School and Marmara University for the valuable support.

AVRUPA BİRLİĞİ VE TÜRKİYE’DE YAPAY ZEKÂ DÜZENLEMELERİNE BAKIŞ: RİSK TEMELLİ YAKLAŞIMLARDAN HUKUKİ UYUM TARTIŞMALARINA

Öz

Bu çalışma, yapay zekânın düzenlenmesine yönelik yaklaşımları incelemekte; özellikle Avrupa Birliği’nin Yapay Zekâ Yasası (EU AI Act) ile Türkiye’deki mevzuat girişimlerini karşılaştırmalı olarak ele almaktadır. Günümüzde, özellikle üretken yapay zekâ uygulamalarının ortaya çıkışıyla birlikte, yapay zekâ yönetişiminin önemi giderek artmaktadır. AB Yapay Zekâ Yasası, risk temelli ayrıntılı bir çerçeve sunmakta; yapay zekâ uygulamalarını kabul edilemez riskten asgari riske kadar sınıflandırmakta ve yüksek riskli sistemlerin geliştiricileri ile kullanıcılarına bağlayıcı yükümlülükler getirmektedir. Buna karşılık, Türkiye’nin yaklaşımı daha genel bir yapı arz etmekte; ayrıntılı uyum şartları yerine yönlendirici ilkeler ortaya koymaktadır. Yapılan analiz, Türkiye’nin stratejisinin kurumsal ve siyasal bir yönetişim zemini oluşturduğunu, aynı zamanda esnekliğe de imkân tanıdığını göstermektedir. Bu ikili yönelim, Türkiye’nin ulusal teknolojik kapasiteyi güçlendirme çabasını, uluslararası iş birliği ve küresel standartlarla uyum sağlama arayışıyla birlikte yansıtmaktadır. Çalışmada, etkili bir yapay zekâ düzenlemesinin etik ve hukuki kaygıları gözetirken aynı zamanda yeniliği destekleyen dengeli bir yaklaşım gerektirdiği savunulmaktadır. Bu bağlamda AB Yapay Zekâ Yasası, yalnızca Avrupa için değil, aynı zamanda AB ile yakın ekonomik ve siyasi ilişkiler sürdüren ülkeler açısından da önemli bir referans noktası niteliği taşımaktadır. Bulgular, Türkiye’nin ekonomik ilişkileri, dış politika öncelikleri ve çok taraflı girişimlerdeki katılımı doğrultusunda, Avrupa standartlarıyla giderek daha fazla uyum yönünde adım atmasının muhtemel olduğunu göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

• Yapay zekâ düzenlemesi
• AB Yapay zekâ yasası
• Dijital politika
• Türkiye yapay zekâ önerisi
• Karşılaştırmalı hukuk analizi

Kaynakça

1. Erdoğan, G. (2021). A General Overview of Artificial Intelligence and Law. Adalet Dergisi, (66), 117–192.
2. Turan, T., Kemaloğlu, N., & Küçüksille, E. (2020). Artificial Intelligence in Law: Studies and Future Prospects. Mehmet Akif Ersoy University Journal of Graduate School of Natural and Applied Sciences, 11(2), 246–255. https://doi.org/10.29048/makufebed.748843
3. Zeytin, Z., & Gençay, E. (2019). Law and Artificial Intelligence: E-Person, Financial Liability, and a Legal Practice. Turkish-German University Faculty of Law Journal, 1(1), 39–70.
4. Bak, B. (2018). Legal Status of Artificial Intelligence and Legal Consequences Arising from Its Use in Civil Law. Türkiye Adalet Akademisi Dergisi, (35), 211–232.
5. Yılmaz, O. G. (2021). Use of Artificial Intelligence in Judicial Practice: Could an AI Judge Wear a Robe? Adalet Dergisi, (66), 379–415.
6. Karabal, A. (2023). Legal Violations in Artificial Intelligence. Metazihin: Journal of Artificial Intelligence and Philosophy of Mind, 6(2), 119–147. https://doi.org/10.51404/metazihin.1269258
7. Kağıtcıoğlu, M. (2021). Artificial Intelligence and Administrative Law: An Assessment from Today Towards the Future. Hacettepe University Faculty of Law Journal, 11(1), 118–168. https://doi.org/10.32957/hacettepehdf.874993
8. Can, E. (2023). The Role of Artificial Intelligence Systems in Combating Cybercrimes: An Examination of Informatics and International Law. Ankara Hacı Bayram Veli University Faculty of Law Journal, 27(3), 345–382. https://doi.org/10.34246/ahbvuhfd.1306712

9. Güner, C. (2020). The Law Applicable to Non-Contractual Liability Arising from Damages Caused by Artificial Intelligence. Uyuşmazlık Mahkemesi Dergisi, (15), 229–272. https://doi.org/10.18771/mdergi.757376
10. Benli, E., & Şenel, G. (2020). Artificial Intelligence and Tort Law. Ankara Social Sciences University Faculty of Law Journal, 2(2), 296–336. https://doi.org/10.47136/asbuhfd.713190
11. Yazar, E. (2023). Artificial Intelligence Technology in International Law. International Management Academy Journal, 6(2), 537–553. https://doi.org/10.33712/mana.1254524
12. Dost, S. (2023). Artificial Intelligence and the Future of International Law. Süleyman Demirel University Faculty of Law Journal, 13(2), 1271–1313. https://doi.org/10.52273/sduhfd.1375673