EN
TR
AR-GE merkezi çalışanlarının zihinsel iş yüklerinin belirlenmesinde NASA-TLX yönteminin konjoint analizi ile kullanımı
Öz
İş yaşamında gün içerisinde ortaya çıkan olumlu veya olumsuz tecrübe edilen tüm durumlar yaşam kalitesini etkilemektedir. İş yaşamının, iş dışında kalan zamanda tam bir doyum sağlaması için, zihni yormaması gerekir. Zihinsel iş yükü, bir kişinin belirli bir süre boyunca bir görevi tamamlaması için gerekli olan zihinsel iş miktarı olarak tanımlanır. Bu çalışmada, bir firmanın AR-GE Merkezi çalışanlarının gerçekleştirdikleri işler sonucu hissettikleri zihinsel iş yükleri belirlenmiş, çalışanları olumsuz etkileyen ve performans düşüklüklerine neden olan bu durumun iyileştirilmesi amaçlanmıştır. İş yükü ölçümü için, subjektif ölçüm yöntemlerinden NASA-TLX yöntemi kullanılmıştır. Yöntemin ağırlıklarının belirlenmesinde, altı boyutun birlikte değerlendirilmesi ve seviyelerine göre sıralanması için konjoint analizinden yararlanılmıştır. Yapılan iş süresince, çalışanların ne ölçüde zihinsel gereksinime, fiziksel gereksinime, zamansal gereksinime, çaba, performans ve başarısızlık hissine sahip olduklarını Taguchi ortagonal dizisine göre belirlenen kartlara göre sıralamaları, tüm bu boyutların birlikte göz önünde bulundurulmaları açısından önemlidir. Konjoint analizi ile elde edilen ağırlık puanlarının, çok az değiştiği (yaklaşık ±4 puan), çoğu puanın da iş yükü ölçüm yönteminde bulunan sonuçlara yakın sonuçlar verdiği görülmüştür. Hissedilen zihinsel iş yükünün azaltılabilmesi için, çalışanların görev tanımlarının birbirinden ayrılmasının, yetkilendirme yapılarak sorumlulukların belirlenmesinin, eğitim ve sosyal aktivitelerin arttırılmasının, süreli işlerin plan içerisinde gerçekleştirilmesinin sağlanması öneri olarak sunulmuştur.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Gül, Öztürk D., Zihinsel İş Yükü ve Örgüt Sağlığı İlişkisi Üzerine Nitel Bir Çalışma: Araştırma Üniversiteleri Örneği, Doktora Tezi, Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Sosyal Bilimler Estitüsü, Samsun, (2019).
- Fenyvian, C.C., Uslianti, S., and Rahmahwati, R., Pengukuran Beban Kerja Mental Dan Tıngkat Kelelahan Menggunakan Metode NASA-TLX Dan Sofi Pada Karyawan PT XYZ, Jurusan Teknik Industri, Fakultas Teknik, Universitas Tanjungpura, Pontianak, (2020).
- Rachmuddin, Y., Dewi D.S., and Dewi, R.S., Workload analysis using Modified Full Time Equivalent (MFTE) and NASA-TLX methods to optimize engineer headcount in the engineering services department, IOP Conf. Series: Materials Science and Engineering, (2020).
- Uzunlar, E., AR-GE Çalışanlarında Aşırı İş Yükü, Örgütsel Bağlılık Ve Dönüşümcü Liderlik Arasındaki İlişkiler, Yüksek Lisans tezi, Beykent Üniversitesi, İstanbul, (2020).
- Ayuningtyas, W., Herwanto, D., and Putra, C.G.G., Work Fatigue Analysis in Machining and Fabrication Department with NASA-TLX and Subjective Self Rating Test, Jurnal Ergonomi Indonesia, 7, 2, (2021).
- Asyidikiah, M.R., and Herwanto, D., Analisis Beban Kerja Mental Manajemen Divisi Engineering Menggunakan National Aeronautical and Space Administration - Task Load Index, Serambi Engineering, VII, 2, (2022).
- Maulana, A., and Risal, M., The Effect of Work Motivation and Workload on Employee Performance in Regional Research and Development Agency, Jurnal Mantik, 5, 4, 2280-2285, (2022).
- Bommer S. C., Fendley M., A theoretical framework for evaluating mental workload resources in human systems design for manufacturing operations, International Journal of Industrial Ergonomics, 63, 7-17, (2018).
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Ergonomi ve İnsan Faktörleri Yönetimi
Bölüm
Araştırma Makalesi
Erken Görünüm Tarihi
16 Ocak 2025
Yayımlanma Tarihi
20 Ocak 2025
Gönderilme Tarihi
1 Ağustos 2024
Kabul Tarihi
16 Kasım 2024
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2025 Cilt: 27 Sayı: 1
APA
Kayak, M., & Gönen Ocaktan, D. (2025). AR-GE merkezi çalışanlarının zihinsel iş yüklerinin belirlenmesinde NASA-TLX yönteminin konjoint analizi ile kullanımı. Balıkesir Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 27(1), 154-169. https://doi.org/10.25092/baunfbed.1522811
AMA
1.Kayak M, Gönen Ocaktan D. AR-GE merkezi çalışanlarının zihinsel iş yüklerinin belirlenmesinde NASA-TLX yönteminin konjoint analizi ile kullanımı. BAUN Fen. Bil. Enst. Dergisi. 2025;27(1):154-169. doi:10.25092/baunfbed.1522811
Chicago
Kayak, Merve, ve Demet Gönen Ocaktan. 2025. “AR-GE merkezi çalışanlarının zihinsel iş yüklerinin belirlenmesinde NASA-TLX yönteminin konjoint analizi ile kullanımı”. Balıkesir Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi 27 (1): 154-69. https://doi.org/10.25092/baunfbed.1522811.
EndNote
Kayak M, Gönen Ocaktan D (01 Ocak 2025) AR-GE merkezi çalışanlarının zihinsel iş yüklerinin belirlenmesinde NASA-TLX yönteminin konjoint analizi ile kullanımı. Balıkesir Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi 27 1 154–169.
IEEE
[1]M. Kayak ve D. Gönen Ocaktan, “AR-GE merkezi çalışanlarının zihinsel iş yüklerinin belirlenmesinde NASA-TLX yönteminin konjoint analizi ile kullanımı”, BAUN Fen. Bil. Enst. Dergisi, c. 27, sy 1, ss. 154–169, Oca. 2025, doi: 10.25092/baunfbed.1522811.
ISNAD
Kayak, Merve - Gönen Ocaktan, Demet. “AR-GE merkezi çalışanlarının zihinsel iş yüklerinin belirlenmesinde NASA-TLX yönteminin konjoint analizi ile kullanımı”. Balıkesir Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi 27/1 (01 Ocak 2025): 154-169. https://doi.org/10.25092/baunfbed.1522811.
JAMA
1.Kayak M, Gönen Ocaktan D. AR-GE merkezi çalışanlarının zihinsel iş yüklerinin belirlenmesinde NASA-TLX yönteminin konjoint analizi ile kullanımı. BAUN Fen. Bil. Enst. Dergisi. 2025;27:154–169.
MLA
Kayak, Merve, ve Demet Gönen Ocaktan. “AR-GE merkezi çalışanlarının zihinsel iş yüklerinin belirlenmesinde NASA-TLX yönteminin konjoint analizi ile kullanımı”. Balıkesir Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, c. 27, sy 1, Ocak 2025, ss. 154-69, doi:10.25092/baunfbed.1522811.
Vancouver
1.Merve Kayak, Demet Gönen Ocaktan. AR-GE merkezi çalışanlarının zihinsel iş yüklerinin belirlenmesinde NASA-TLX yönteminin konjoint analizi ile kullanımı. BAUN Fen. Bil. Enst. Dergisi. 01 Ocak 2025;27(1):154-69. doi:10.25092/baunfbed.1522811