Araştırma Makalesi

İş sağlığı ve güvenliğinde dijital ikiz teknolojileri: araştırma eğilimlerinin ve tematik evrimin bibliyometrik analizi (2019–2025)

Cilt: 28 Sayı: 2 31 Temmuz 2026
PDF İndir
EN TR

İş sağlığı ve güvenliğinde dijital ikiz teknolojileri: araştırma eğilimlerinin ve tematik evrimin bibliyometrik analizi (2019–2025)

Öz

Endüstri 4.0 ve Endüstri 5.0 paradigmleriyle birlikte hız kazanan dijital dönüşüm süreci, iş sağlığı ve güvenliği (İSG) yönetiminde veri odaklı, öngörücü ve insan merkezli yaklaşımların benimsenmesini zorunlu hâle getirmiştir. Bu bağlamda dijital ikiz teknolojisi; çalışma ortamlarının sanal olarak modellenmesi, risklerin önceden tahmin edilmesi ve güvenlik performansının optimize edilmesi açısından önemli bir potansiyel sunmaktadır. Ancak dijital ikiz teknolojilerinin İSG alanındaki bilimsel gelişimini bütüncül bir bakış açısıyla ele alan bibliyometrik çalışmaların sınırlı olduğu görülmektedir. Bu çalışmanın amacı, dijital ikiz teknolojilerinin iş sağlığı ve güvenliği literatüründeki bilimsel yapısını, tematik odaklarını ve araştırma eğilimlerini bibliyometrik bir yaklaşımla sistematik olarak incelemektir. Bu doğrultuda, 2019-2025 yılları arasında yayımlanan toplam 58 akademik çalışma, Web of Science Core Collection veri tabanından elde edilmiştir. Yayınların yıllara, ülkelere, yazarlara, kurumlara, dergilere ve araştırma alanlarına göre dağılımları analiz edilmiş; anahtar kelimeler arasındaki ilişkiler ağ, örtüşme ve yoğunluk haritaları aracılığıyla değerlendirilmiştir. Bibliyometrik görselleştirmeler VOSviewer yazılımı kullanılarak oluşturulmuştur. Elde edilen bulgular, dijital ikiz tabanlı İSG çalışmalarının özellikle ergonomi, artırılmış gerçeklik, sanal gerçeklik, insan robot iş birliği, yapım güvenliği ve akıllı üretim sistemleri temalarında yoğunlaştığını göstermektedir. Ayrıca literatürde, üretim odaklı dijital ikiz uygulamalarından, yapay zekâ destekli, etkileşimli ve insan-merkezli güvenlik yaklaşımlarına doğru belirgin bir yönelim olduğu tespit edilmiştir. Bu çalışma, dijital ikiz teknolojilerinin iş sağlığı ve güvenliği alanında proaktif ve sürdürülebilir güvenlik yönetimi için stratejik bir araç olarak konumlandığını ortaya koymakta; araştırmacılar, uygulayıcılar ve politika yapıcılar için yol gösterici bir çerçeve sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

Bu çalışma, bibliyometrik analiz yöntemi kullanılarak gerçekleştirilmiş olup yalnızca Web of Science Core Collection veri tabanında yer alan, daha önce yayımlanmış akademik çalışmaların bibliyografik verilerinin analizine dayanmaktadır. Araştırma kapsamında herhangi bir insan katılımcı, hayvan deneyi, anket, mülakat, kişisel veri, deneysel uygulama veya etik kurul onayı gerektiren müdahale içeren bir yöntem kullanılmamıştır. Bu nedenle, çalışma etik kurul onayı gerektirmeyen araştırmalar kapsamında değerlendirilmiştir. Araştırma sürecinde bilimsel yayın etiği ilkelerine, veri kullanım haklarına ve ilgili ulusal ve uluslararası etik standartlara uygun hareket edilmiştir. Yazar, çalışmanın etik açıdan uygunluğuna ilişkin tüm sorumluluğun kendilerine ait olduğunu beyan eder.

Kaynakça

  1. Ramasubramanian, A. K., Mathew, R., Kelly, M., Hargaden, V. ve Papakostas, N., Digital twin for human–robot collaboration in manufacturing: Review and outlook, Applied Sciences, 12, 10, 4811, (2022).
  2. Jones, D., Snider, C., Nassehi, A., Yon, J. ve Hicks, B., Characterising the digital twin: A systematic literature review, CIRP Journal of Manufacturing Science and Technology, 29, 36–52, (2020).
  3. Park, J. S., Lee, D. G., Jimenez, J. A., Lee, S. J. ve Kim, J. W., Human-focused digital twin applications for occupational safety and health in workplaces: A brief survey and research directions, Applied Sciences, 13, 7, 4598, (2023).
  4. Grieves, M. ve Vickers, J., Digital twin: Mitigating unpredictable, undesirable emergent behavior in complex systems, Transdisciplinary Perspectives on Complex Systems, 85–113, Springer International Publishing, Cham, (2016).
  5. Pan, Y. ve Zhang, L., A BIM-data mining integrated digital twin framework for advanced project management, Automation in Construction, 124, 103564, (2021).
  6. Kumaş, E. ve Erol, S., Endüstri 4.0’da anahtar teknoloji olarak dijital ikizler, Politeknik Dergisi, 24, 2, 691–701, (2021).
  7. Duman, M. Ç., İşletmeler için yeni bir verimlilik teknolojisi: Dijital ikiz, Verimlilik Dergisi, 189–206, (2022).
  8. Şahin, H. ve Eldem, C., Otobüslerde ergonomik koltuk tasarımı için dijital insan modellerinin kullanımı, IKSAD Publishing House, Türkiye, ISBN: 978-625-6955-91-2, (2022).

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Sağlık ve Ekolojik Risk Değerlendirmesi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

31 Temmuz 2026

Gönderilme Tarihi

19 Şubat 2026

Kabul Tarihi

3 Haziran 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 28 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Bacakoğlu, S. S., & Özdemir, E. (2026). İş sağlığı ve güvenliğinde dijital ikiz teknolojileri: araştırma eğilimlerinin ve tematik evrimin bibliyometrik analizi (2019–2025). Balıkesir Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 28(2), 827-846. https://doi.org/10.25092/baunfbed.1892890
AMA
1.Bacakoğlu SS, Özdemir E. İş sağlığı ve güvenliğinde dijital ikiz teknolojileri: araştırma eğilimlerinin ve tematik evrimin bibliyometrik analizi (2019–2025). BAUN Fen. Bil. Enst. Dergisi. 2026;28(2):827-846. doi:10.25092/baunfbed.1892890
Chicago
Bacakoğlu, Seniha Senanur, ve Engin Özdemir. 2026. “İş sağlığı ve güvenliğinde dijital ikiz teknolojileri: araştırma eğilimlerinin ve tematik evrimin bibliyometrik analizi (2019–2025)”. Balıkesir Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi 28 (2): 827-46. https://doi.org/10.25092/baunfbed.1892890.
EndNote
Bacakoğlu SS, Özdemir E (01 Temmuz 2026) İş sağlığı ve güvenliğinde dijital ikiz teknolojileri: araştırma eğilimlerinin ve tematik evrimin bibliyometrik analizi (2019–2025). Balıkesir Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi 28 2 827–846.
IEEE
[1]S. S. Bacakoğlu ve E. Özdemir, “İş sağlığı ve güvenliğinde dijital ikiz teknolojileri: araştırma eğilimlerinin ve tematik evrimin bibliyometrik analizi (2019–2025)”, BAUN Fen. Bil. Enst. Dergisi, c. 28, sy 2, ss. 827–846, Tem. 2026, doi: 10.25092/baunfbed.1892890.
ISNAD
Bacakoğlu, Seniha Senanur - Özdemir, Engin. “İş sağlığı ve güvenliğinde dijital ikiz teknolojileri: araştırma eğilimlerinin ve tematik evrimin bibliyometrik analizi (2019–2025)”. Balıkesir Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi 28/2 (01 Temmuz 2026): 827-846. https://doi.org/10.25092/baunfbed.1892890.
JAMA
1.Bacakoğlu SS, Özdemir E. İş sağlığı ve güvenliğinde dijital ikiz teknolojileri: araştırma eğilimlerinin ve tematik evrimin bibliyometrik analizi (2019–2025). BAUN Fen. Bil. Enst. Dergisi. 2026;28:827–846.
MLA
Bacakoğlu, Seniha Senanur, ve Engin Özdemir. “İş sağlığı ve güvenliğinde dijital ikiz teknolojileri: araştırma eğilimlerinin ve tematik evrimin bibliyometrik analizi (2019–2025)”. Balıkesir Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, c. 28, sy 2, Temmuz 2026, ss. 827-46, doi:10.25092/baunfbed.1892890.
Vancouver
1.Seniha Senanur Bacakoğlu, Engin Özdemir. İş sağlığı ve güvenliğinde dijital ikiz teknolojileri: araştırma eğilimlerinin ve tematik evrimin bibliyometrik analizi (2019–2025). BAUN Fen. Bil. Enst. Dergisi. 01 Temmuz 2026;28(2):827-46. doi:10.25092/baunfbed.1892890