Açık kanalda batmış bitkinin akıma etkisi
Öz
Son 30 yılda ekosistem ve dünya için vazgeçilmez bir rolü olan bitki
tarlalarının kıyı ve akarsu hidroliği üzerindeki etkilerini incelemek çok önem
kazanmıştır. Akım ve bitki örtüsü arasındaki girişim, katı madde taşınımını,
akarsu jeomorfolojisini ve akarsu bölgesindeki yaşam alanını önemli derecede
etkilemektedir. Doğal bitki tarlalarının şüphesiz en önemli özelliği rastgele
bir karaktere sahip olmalarıdır. Doğal bir bitki alanında, bitkinin yüksekliği,
çapı, şekli, bükülme sertliği ve mekânsal dağılım gibi birçok parametre rastgele
olarak olaya etkili olmaktadır [2]. Bu nedenlerden dolayı, akım alanı ve bitki örtüsü
arasında meydana gelen etkileşimin anlaşılması akarsu düzenlemeleri ve akım
kontrol durumları için oldukça önemlidir. Bu çalışmada, kısmi bitki örtüsüne
sahip akarsularda bulunan batık bitki örtüsü ve akım arasındaki etkileşim
deneysel olarak incelenmiştir. Deneylerde, düşük ve yüksek yoğunlukta (N1=172
IP/m2 ve N2=1142 IP/m2) olmak üzere iki farklı bitki
yoğunluğu kullanılmıştır. Kanalda x ekseni yönünde (13 farklı noktada), yanal
mesafelerde (11 farklı noktada) ADV (Acoustic Doppler Velocimeter) ile üç
farklı derinlikte düşey hız ölçümleri yapılmıştır. Bu çalışmada bitki
tabakasının varlığının, akımın hızında bir azalmaya neden olduğu ve bitki
yoğunluğunun artışıyla beraber hızdaki azalmanın daha etkin bir hale geldiği
görülmüştür. Bu çalışmanın, literatürde art-iz bölgesi ile ilgili sınırlı
sayıda olan çalışmalara katkı sağlayacağı düşünülmektedir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Afzalimehr, H., Najfabadi, E.F., and Singh, P.V., Effect of Vegetation on Banks on Distribution of Velocity and Reynolds Stress under Acceleration Flow, Journal of Hydraulic Engineering, 15, 9, 708-713, (2010).
- Akgül, M.A., Yilmazer, D., Oguz, E, Kabdasli, M.S., and Yagci, O., The effect of an emergent vegetation (i.e. Phragmistes Australis) on wave attenuation and wave kinematics, Journal of Coastal Research: Special Issue, 65, 1, 147–152, (2013).
- Fischer-Antze, T., Stoesser, T., Bates, P., and Olsen, N.R.B. 3D numerical modelling of open-channel flow with submerged vegetation. Journal of Hydraulic Research, 39, 3, 303–310, (2001).
- Fonseca, M.S., and W.J. Kenworthy, Effects of current on photosynthesis and distribution of seagrasses, Aquatic Botany, 27, 59-78, (1987).
- Haung, B., Lai, G and Qiu, J., Experimental research on influence of vegetated floodplains upon flood carrying capacity of river, Journal of Hydrodynamics, Ser. A, 14, 4, 468-474, (1999).
- Huai, W.X., Zeng, Y.H., Xu, Z.G. and Yang, Z.H. Three-layer model for vertical velocity distribution in open channel flow with submerged rigid vegetation. Advances in Water Resources, 32, 487-492, (2009).
- Järvelä, J., Influence of vegetation on flow structure in floodplains and wetlands, In Sánchez-Arcilla A, Bateman A, editors, 3rd IAHR Symposium on River, Coastal and Estuarine Morphodynamics, Barcelona, 1-5 September 2003. Madrid: IAHR, 845-856, (2003).
- Järvelä, J., Effect of submerged flexible vegetation on flow structure and resistance. Journal of Hydrology, 307, 233-241, (2005).
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
29 Eylül 2017
Gönderilme Tarihi
29 Eylül 2017
Kabul Tarihi
23 Temmuz 2017
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2017 Cilt: 19 Sayı: 2