Araştırma Makalesi

Farklı yanlılık düzeltme yöntemlerinin istatistiksel ölçeğe indirgenmiş yağış projeksiyonlarına uygulanması

Cilt: 21 Sayı: 2 28 Haziran 2019
PDF İndir
EN TR

Farklı yanlılık düzeltme yöntemlerinin istatistiksel ölçeğe indirgenmiş yağış projeksiyonlarına uygulanması

Öz

İstatistiksel ölçek indirgeme modelleri kaba çözünürlüklü iklim modellerinin yerel ölçeğe indirgenmesinde oldukça etkili araçlar olup, iklim değişikliği çalışmalarında sıklıkla yararlanılmaktadır. Çeşitli hidro-meteorolojik değişkenlerin projeksiyonlarında kullanılan farklı iklim modelleri kendi bünyesinde barındırdıkları yanlılık sebebiyle ölçek indirgeme modellerinin performanslarını etkilemekte ve tahminlere ait hassasiyeti azaltabilmektedir. Bu nedenle, ölçek indirgeme modellerinin yanında yanlılık düzeltme işlemlerine de ihtiyaç duyulmaktadır. Bu çalışmada, Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli’ne (IPCC) ait 5. Değerlendirme Raporu’na göre farklı emisyon senaryoları çerçevesinde hazırlanmış iklim modelleri ve farklı yanlılık düzeltme yöntemleri ile Gediz Havzası’na ait yağış projeksiyonları elde edilmiş ve bunu takiben farklı yanlılık düzeltme yöntemlerinin yağış tahminlerine olan etkileri araştırılmıştır. Bunun için öncelikle, Gediz Havzası yağışlarını temsil eden tahminleyici seçimi yapılmış, daha sonra ilgili yağış tahminleyicileri ile kaba çözünürlüklü iklim modelleri istasyon ölçeğine indirgenmiştir. Çalışmada 2015-2050 gelecek dönemine ait kaba çıktıları bulunan 12 adet farklı küresel iklim modelinden faydalanılmış ve bu iklim modellerinden türetilen projeksiyonlar birleştirilerek daha kuvvetli tahminler elde edilmesi amaçlanmıştır. Çoklu iklim modellerinin birleşiminden sonra tahminlerde var olan yanlılıklar Kantil Haritalama (QM), Eş Oran Kantil Haritalama (ERQM), Trendsizleştirilmiş Kantil Haritalama (DQM) ve Kantil Delta Haritalama (QDM) yöntemleri ile ayrı ayrı düzeltilmiştir. Tüm performans indislerini kapsayan bulgulara göre, QM yönteminin en büyük hata değerlerini veren yaklaşım olduğu görülmüştür. Diğer yandan, QDM yöntemininise rölatif değişimleri diğer yöntemlere göre daha iyi yansıtabildiği sonucuna varılmıştır. Ekstrem süreçleri temsil eden performans indisleri incelendiğinde de, QDM’nin ortalama tabanlı yağış projeksiyonlarının değerlendirilmesinde daha üstün olduğu gözlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Teşekkür

Bu çalışma, ikinci yazar tarafından yürütülen, Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu (TÜBİTAK)-Çevre, Atmosfer, Yer ve Deniz Bilimleri Araştırma Destek Grubu (ÇAYDAG) tarafından desteklenen 114Y716 numaralı tamamlanmış proje içeriğinden hazırlanmıştır. Yazarlar çalışmayı özenle değerlendiren iki hakeme ayrıca müteşekkirdir.

Kaynakça

  1. IPCC, Climate Change 2013 - The Physical Science Basis. Contribution of Working Group I to the Fifth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change, 1535, (2013).
  2. Ghosh, S. ve Mujumdar, P.P., Statistical downscaling of GCM simulations to streamflow using relevance vector machine, Advances in Water Resources, 31, 1, 132–146, (2008).
  3. Okkan, U. ve Kirdemir, U., Downscaling of monthly precipitation using CMIP5 climate models operated under RCPs, Meteorological Applications, 23, 3, (2016).
  4. Okkan, U. ve Kirdemir, U., Investigation of the Behavior of an Agricultural-Operated Dam Reservoir Under RCP Scenarios of AR5-IPCC, Water Resources Management, 32, 8, 2847-2866, (2018).
  5. Gudmundsson, L., Bremnes, J. B., Haugen J. E., ve Engen-Skaugen, T., Technical Note: Downscaling RCM precipitation to the station scale using statistical transformations-a comparison of methods, Hydrology and Earth System Sciences, 16, 9, 3383–3390, (2012).
  6. Lenderink, G., Buishand, A. ve Van Deursen, W., Estimates of future discharges of the river Rhine using two scenario methodologies: Direct versus delta approach, Hydrology and Earth System Sciences, 11, 3, 1145–1159, (2007).
  7. Leander, R. ve Buishand, T.A., Resampling of regional climate model output for the simulation of extreme river flows, Journal of Hydrology, 332, 3–4, 487–496, (2007).
  8. Leander, R., Buishand, T.A., van den Hurk, B.J.J.M. ve de Wit, M.J.M, Estimated changes in flood quantiles of the river Meuse from resampling of regional climate model output, Journal of Hydrology, 351, 3–4, 331–343, (2008).

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Mühendislik

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

28 Haziran 2019

Gönderilme Tarihi

31 Ekim 2019

Kabul Tarihi

27 Kasım 2019

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2019 Cilt: 21 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Kırdemir, U., & Okkan, U. (2019). Farklı yanlılık düzeltme yöntemlerinin istatistiksel ölçeğe indirgenmiş yağış projeksiyonlarına uygulanması. Balıkesir Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 21(2), 868-881. https://doi.org/10.25092/baunfbed.654535
AMA
1.Kırdemir U, Okkan U. Farklı yanlılık düzeltme yöntemlerinin istatistiksel ölçeğe indirgenmiş yağış projeksiyonlarına uygulanması. BAUN Fen. Bil. Enst. Dergisi. 2019;21(2):868-881. doi:10.25092/baunfbed.654535
Chicago
Kırdemir, Umut, ve Umut Okkan. 2019. “Farklı yanlılık düzeltme yöntemlerinin istatistiksel ölçeğe indirgenmiş yağış projeksiyonlarına uygulanması”. Balıkesir Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi 21 (2): 868-81. https://doi.org/10.25092/baunfbed.654535.
EndNote
Kırdemir U, Okkan U (01 Haziran 2019) Farklı yanlılık düzeltme yöntemlerinin istatistiksel ölçeğe indirgenmiş yağış projeksiyonlarına uygulanması. Balıkesir Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi 21 2 868–881.
IEEE
[1]U. Kırdemir ve U. Okkan, “Farklı yanlılık düzeltme yöntemlerinin istatistiksel ölçeğe indirgenmiş yağış projeksiyonlarına uygulanması”, BAUN Fen. Bil. Enst. Dergisi, c. 21, sy 2, ss. 868–881, Haz. 2019, doi: 10.25092/baunfbed.654535.
ISNAD
Kırdemir, Umut - Okkan, Umut. “Farklı yanlılık düzeltme yöntemlerinin istatistiksel ölçeğe indirgenmiş yağış projeksiyonlarına uygulanması”. Balıkesir Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi 21/2 (01 Haziran 2019): 868-881. https://doi.org/10.25092/baunfbed.654535.
JAMA
1.Kırdemir U, Okkan U. Farklı yanlılık düzeltme yöntemlerinin istatistiksel ölçeğe indirgenmiş yağış projeksiyonlarına uygulanması. BAUN Fen. Bil. Enst. Dergisi. 2019;21:868–881.
MLA
Kırdemir, Umut, ve Umut Okkan. “Farklı yanlılık düzeltme yöntemlerinin istatistiksel ölçeğe indirgenmiş yağış projeksiyonlarına uygulanması”. Balıkesir Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, c. 21, sy 2, Haziran 2019, ss. 868-81, doi:10.25092/baunfbed.654535.
Vancouver
1.Umut Kırdemir, Umut Okkan. Farklı yanlılık düzeltme yöntemlerinin istatistiksel ölçeğe indirgenmiş yağış projeksiyonlarına uygulanması. BAUN Fen. Bil. Enst. Dergisi. 01 Haziran 2019;21(2):868-81. doi:10.25092/baunfbed.654535

Cited By