Araştırma Makalesi

Makine öğrenmesi yöntemi ile dielektron çiftlerinin tanımlanması

Cilt: 24 Sayı: 1 5 Ocak 2022
PDF İndir
EN TR

Makine öğrenmesi yöntemi ile dielektron çiftlerinin tanımlanması

Öz

Dielektronlar olarak adlandırılan elektron (e-) pozitron (e+) çiftleri, evrenin oluşumunu anlamak için yapılan yüksek enerjili parçacık çarpışma deneylerinin çeşitli süreçlerinde üretilen elektromanyetik sinyallerdir. Bu parçacık çiftleri, güçlü kuvvet etkileşimi yapmamaları sebebiyle bulundukları ortamın özelliklerinden etkilenmezler ve böylece çeşitli üretim mekanizmaları ile ilgili önemli bilgi sağlarlar. Dielektronları ölçmek için yüksek saflıkta çift sinyalleri gereklidir. Bu sinyalleri, kendisinden çok daha büyük olan arka plan (fon) kaynaklarından (e+e+, e-e-) ayırt etmek için karmaşık analiz teknikleri gereklidir. Geleneksel parçacık analiz yöntemleri ile dielektron çiftleri yüksek sistematik belirsizlikler ile üretilir. Son yıllarda çeşitli alanlardaki yapay zeka (AI) uygulamaları, insan çabalarının hızını, doğruluğunu ve verimliliğini artırmak için önem kazanmaktadır. Bu çalışmada dielektron analizinde yapay zeka tabanlı makine öğrenmesi yaklaşımı kullanılmıştır. Çalışmada rastgele orman (RO) sınıflandırma yöntemi Büyük Hadron Çarpıştırıcısı 2010 yılı verisinde bulunan dielektronların elde edilmesine uygulanmıştır. Yapılan çalışmada %90.9 duyarlılık ve %92.0 kesinlik ile RO metodu uygulanmış dielektron analizleri %98.2 başarı göstermiştir.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

TÜBİTAK

Proje Numarası

TÜBİTAK-1001 119F302

Teşekkür

Bu çalışma Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu (TÜBİTAK) 119F302 numaralı proje ile desteklenmiştir. Ayben Karasu Uysal'a faydalı önerileri için özel teşekkür ederim.

Kaynakça

  1. Wong, S. S. M., Introductory nuclear physics, 29, Wiley-VCH Press, Weinheim, (2004).
  2. Griffiths, D. J., Introduction to elementary particles, 74, Wiley-VCH Press, Weinheim, (2008).
  3. CMS Collab., Performance of electron reconstruction and selection with the CMS detector in proton-proton collisions at √s=8 TeV, JINST, 10, P06005, (2015).
  4. CMS Collab, Measurement of the Inclusive W and Z Production Cross Sections in pp Collisions at √s = 7 TeV, JHEP, 10, 132, (2011).
  5. Drell, S. D. ve Yan, T. M., Massive lepton-pair production in hadron-hadron collisions at high energies, Physical Review Letters, 25, 316, (1970).
  6. Biernat, J., Measuring di-electron Dalitz decays of baryon resonances with HADES and PANDA, Doktora Tezi, Jagiellonian Üniversitesi, Nükleer Fizik Enstitüsü, Krakow, (2017).
  7. Nourbakhsh, S., Studio degli eventi J/ in due elettroni con i primi dati di CMS, Doktora Tezi, Roma La Sapienza Üniversitesi, Matematik, Fizik ve Doğa Bilimleri Fakültesi, Roma, (2010).
  8. ALICE Collab., Dielectron and heavy-quark production in inelastic and high-multiplicity proton–proton collisions at √s=13TeV, Physics Letters B, 788, 505, (2019).

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

5 Ocak 2022

Gönderilme Tarihi

31 Ağustos 2021

Kabul Tarihi

1 Aralık 2021

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2022 Cilt: 24 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Yalçın Kuzu, S. (2022). Makine öğrenmesi yöntemi ile dielektron çiftlerinin tanımlanması. Balıkesir Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 24(1), 349-358. https://doi.org/10.25092/baunfbed.988684
AMA
1.Yalçın Kuzu S. Makine öğrenmesi yöntemi ile dielektron çiftlerinin tanımlanması. BAUN Fen. Bil. Enst. Dergisi. 2022;24(1):349-358. doi:10.25092/baunfbed.988684
Chicago
Yalçın Kuzu, Serpil. 2022. “Makine öğrenmesi yöntemi ile dielektron çiftlerinin tanımlanması”. Balıkesir Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi 24 (1): 349-58. https://doi.org/10.25092/baunfbed.988684.
EndNote
Yalçın Kuzu S (01 Ocak 2022) Makine öğrenmesi yöntemi ile dielektron çiftlerinin tanımlanması. Balıkesir Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi 24 1 349–358.
IEEE
[1]S. Yalçın Kuzu, “Makine öğrenmesi yöntemi ile dielektron çiftlerinin tanımlanması”, BAUN Fen. Bil. Enst. Dergisi, c. 24, sy 1, ss. 349–358, Oca. 2022, doi: 10.25092/baunfbed.988684.
ISNAD
Yalçın Kuzu, Serpil. “Makine öğrenmesi yöntemi ile dielektron çiftlerinin tanımlanması”. Balıkesir Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi 24/1 (01 Ocak 2022): 349-358. https://doi.org/10.25092/baunfbed.988684.
JAMA
1.Yalçın Kuzu S. Makine öğrenmesi yöntemi ile dielektron çiftlerinin tanımlanması. BAUN Fen. Bil. Enst. Dergisi. 2022;24:349–358.
MLA
Yalçın Kuzu, Serpil. “Makine öğrenmesi yöntemi ile dielektron çiftlerinin tanımlanması”. Balıkesir Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, c. 24, sy 1, Ocak 2022, ss. 349-58, doi:10.25092/baunfbed.988684.
Vancouver
1.Serpil Yalçın Kuzu. Makine öğrenmesi yöntemi ile dielektron çiftlerinin tanımlanması. BAUN Fen. Bil. Enst. Dergisi. 01 Ocak 2022;24(1):349-58. doi:10.25092/baunfbed.988684