Afet Lojistiği ve İnsani Yardım Lojistiği Kapsamında Yapılan Çalışmaların Bibliyometrik Analizi

Öz

Afetlerin dünya genelinde her an ve her yerde meydana gelme olasılığı vardır. Bu yüzden de afet öncesi, afet anı ve afet sonrası zaman dilimlerindeki planlama faaliyetlerinin yani afet yönetiminin titizlikle yapılması gerekmektedir. İnsan psikolojisinde, yaşam alanlarında ve ülkenin genel durumunda sarsıcı etkiler bırakmaması adına müdahalelerin olabildiğince hızlı yapılması şarttır. Afetzedelere gerekli yardım malzemelerinin, doğru miktarda, en kısa zamanda, doğru yere ulaşabilmesi için yapılan tüm planlama faaliyetleri ve süreçler afet lojistiğini kapsar. Bibliyometrik analiz kavramı ise yayınların konu, tür, yazar bilgileri, yayım yeri, atıf sayıları, yayınlandığı yıl vb. özelliklerinin grafik veya şekilsel incelenme şekline denir. 6 Şubat Kahramanmaraş depreminde yaşanan en büyük sorunların başında lojistik problemleri ve kurtarma ve yardım kurumları arasındaki koordinasyon eksikliği yer almaktadır. Bu bağlamda Türkiye’deki afet lojistiği çalışmalarına verilen önem artmalıdır. Ele alınan çalışma ülkemizde afet lojistiği ve insani yardım lojistiği kapsamında yapılmış tüm çalışmaların bibliyometrik analizini sunmaktadır. Veriler Ulusal Tez Merkezi’nden alınmıştır. Belirlenen anahtar kelimeler “afet lojistiği, insani yardım lojistiği, humanitarian aid logistics ve disaster logistics” tir. Bu anahtar kelimeler ışığında afet lojistiği ile ilgili 45, insani yardım lojistiği ile ilgili 38, humanitarian aid logistics ile ilgili 9 ve disaster logistics ile ilgili 47 adet teze ulaşılmıştır. Nihai olarak 88 adet tez incelenmiştir. Son yıllarda yıkıcı etkisini iyice göstermiş afetlerin, yönetim ve planlama faaliyetlerinin yapılabilmesi, toplumsal farkındalığın oluşabilmesi açısından analiz çalışmaları önem arz etmektedir. Son 3 yılda bu çalışmalardaki artış da gözle görülmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Afet yönetimi
• afet lojistiği
• insani yardım lojistiği
• bibliyometrik analiz

Bibliometric Analysis of Studies on Disaster Logistics and Humanitarian Aid Logistics

Öz

Disasters have the potential to occur at any time and in any place across the world. Therefore, the planning processes within the pre-disaster, disaster, and post-disaster phases collectively referred to as disaster management must be conducted meticulously. In order to minimize the disruptive impact of disasters on human psychology, living spaces, and the general state of a country, prompt and effective interventions are imperative. All planning activities and operational processes that ensure the timely, accurate, and sufficient delivery of aid materials to disaster victims fall under the domain of disaster logistics. Bibliometric analysis, on the other hand, refers to the graphical or visual examination of publications based on various characteristics such as subject matter, type, authorship, publication venue, citation count, and year of publication. Among the primary challenges observed during the earthquakes that struck Kahramanmaraş on February 6 were logistical shortcomings and a lack of coordination among search, rescue, and aid organizations. In this context, greater emphasis must be placed on disaster logistics studies in Türkiye. The present study offers a bibliometric analysis of all academic theses conducted in the field of disaster logistics and humanitarian logistics within the country. The data were obtained from the National Thesis Center. The keywords used for the search were "afet lojistiği" (disaster logistics), "insani yardım lojistiği" (humanitarian logistics), "humanitarian aid logistics," and "disaster logistics." Based on these keywords, 45 theses related to disaster logistics, 38 related to humanitarian logistics, 9 related to humanitarian aid logistics, and 47 related to disaster logistics were identified, yielding a total of 88 theses analyzed. Considering the increasing severity and frequency of disasters in recent years, such analytical studies are of vital importance for enhancing disaster management and planning capabilities, as well as fostering public awareness. A noticeable rise in such research efforts has also been observed in the last three years.

Anahtar Kelimeler

• Disaster management
• disaster logistics
• humanitarian aid logistics
• bibliometric analysis

Kaynakça

1. AFAD. (2023). Türkiye Afet Risk Azaltma Planı (TARAP). Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı. https://www.afad.gov.tr
2. Al U., ve Çoştur R. (2007). Türk Psikoloji Dergisi’nin Bibliyometrik Profili. Türk Kütüphaneciliği, 21(2), 142-163.
3. Al U., ve Tonta Y., (2004). Atıf Analizi: Hacettepe Üniversitesi Kütüphanecilik Bölümü Tezlerinde Atıf Yapılan Kaynaklar. Bilgi Dünyası, 5(1), 19-47. https://doi.org/10.15612/BD.2004.497
4. Altıntaş, M., (2022). İşletme Alanında Acil Durum ve Afet Yönetimi İle İlgili Yapılmış Olan Lisansüstü Tezlerin Bibliyometrik Analizi. Acil Durum Ve Afet Yönetiminde Multidisipliner Yaklaşımlar II (pp.159-178), Ankara: Gazi Kitabevi. Erdem Y., Kırca K., ve Polat S., (2023). Afet Hemşireliği Alanında Son 10 Yılda Yapılan Araştırmalar: Bibliyometrik Bir Analiz. İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi, 8(2), 477-487.
5. Erkal T., ve Değerliyurt M., (2009). Türkiye’de Afet Yönetimi. Doğu Coğrafya Dergisi, 14(22), 147-164.
6. Erturgut R., ve Yılmaz B., (2020). Afet Ve İnsani Yardım Lojistiği Alanında Yapılan Çalışmaların Bibliyometrik Analizi. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (40), 105-123. https://doi.org/10.30794/pausbed.667908
7. Gözaydın O., ve Can T., (2013) Deprem Yardım İstasyonları İçin Lojistik Merkezi Seçimi: Türkiye Örneği, Havacılık Ve Uzay Teknolojileri Dergisi ,6 (2), 17– 31.
8. Gross P. L., & Gross E. M., (1927). College Libraries And Chemical Education. Science, 66(1713), 385-389. https://doi.org/10.1126/science.66.1713.385

9. Kovács, G., & Spens, K. M. (2007). Humanitarian logistics in disaster relief operations. International Journal of Physical Distribution & Logistics Management, 37(2), 99–114. https://doi.org/10.1108/09600030710734820
10. Mermertaş, F. (2024). İnsani Yardım Lojistiğine Ayrıntılı Bir Bakış ve Bibliyometrik Analiz. Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 23(1), 241-264. https://doi.org/10.21547/jss.1390911
11. Okutkan C., ve Gün R. Ş., (2023). Türkiye’de Depremle İlgili Eğitim Alanında Yapılan Lisansüstü Tezlerin Bibliyometrik Analiz Yöntemiyle İncelenmesi. Korkut Ata Türkiyat Araştırmaları Dergisi, (13), 1699-1715. https://doi.org/10.51531/korkutataturkiyat.1394975
12. Önsüz M., ve Atalay B., (2015). Afet Lojistiği. Osmangazi Tıp Dergisi, 37(3), 1-6.
13. Öztürk M., ve Demir Y., (2023). Bilgilendirme Ve Kaos Arasında: Afet Yönetiminde Medyanın Rolüne Yönelik Bibliyometrik Bir Analiz. Trt Akademi, 8(18), 506-527. https://doi.org/10.37679/trta.1270615
14. Öztürkel M., (2021). Afet Yönetimi, Afet Lojistiği Ve İnsani Yardım Lojistiği Alanında Yapılan Tez Çalışmalarının Bibliyometrik Analizi (Master's Thesis).
15. Palteki T., Aydın E., ve Saral B. Z., (2023). 2002-2021 Yılları Arasında Hastane Afet Planı Alanında Yapılan Çalışmaların Bibliyometrik Analizi. Resilience, 7(1), 111-122. https://doi.org/10.32569/resilience.1204313
16. Pekşen G., (2023). Afet Ve İnsani Yardım Lojistiği Alanında Yapılan Çalışmaların Bibliyometrik Analizi. https://doi.org/10.54707/meric.1333204
17. Tezcan B., Alakaş H. M., Özcan E., ve Eren T., (2021). Afet Sonrası Geçici Depo Yeri Seçimi Ve Çok Araçlı Araç Rotalama Uygulaması: Kırıkkale İlinde Bir Uygulama. Politeknik Dergisi, 26(1), 13-27. https://doi.org/10.2339/politeknik.906704
18. Topçu T., ve Ataoğlu A., (2023). Türkiye’de Afet Yönetimi İle İlgili Yapılmış Olan Lisansüstü Tezlerin Bibliyometrik Analizi. Afet Ve Risk Dergisi, 6(4), 1388-1400. https://doi.org/10.35341/afet.1301195 URL 1, https://www.medak.org.tr/faydali-bilgiler/faydali-bilgiler/ (Son Erişim: 10.07.2024)
19. Yanılmaz Z., ve Tavşan F., (2023). Afet Atık Yönetimine İlişkin Uluslararası Yazının Bibliyometrik Analizi. Journal Of Architectural Sciences And Applications, 8(Special Issue), 585-603. https://doi.org/10.30785/mbud.1334994
20. Yerli G. D., (2023). Sosyal Bilimler Alanında Afet Konulu Lisansüstü Çalışmaların Bibliyometrik Ve Tematik Analizi. Afet Ve Risk Dergisi, 6(3), 961-976. https://doi.org/10.35341/afet.1279328