Karlı Dağdaki Ateş romanında yıkıcı bir unsur olarak bireysel ve toplumsal sorunlar

Öz

Türk edebiyatının üretken yazarlarından Refik Halid Karay, eserlerini tematik bir çeşitlilikle kaleme almış, hemen her konuda, her türde eser neşretmiştir. Karay, eserlerinde toplumun neredeyse her kesiminden insanların gündelik hayatlarından kesitler sunar, farklı coğrafyalarda yaşayan insanların sosyokültürel özelliklerini hem kurgu metinlerinde hem de gazete yazılarında sağlam gözlemlerle ele alır. Yazar, gazeteci kimliğinin de etkisiyle toplumun geniş kesimlerine ulaşarak eserlerinde birey-toplum ilişkisini derinlemesine çözümler. Refik Halid Karay’ın bu çözümlemeyi yaptığı romanlarından biri de Karlı Dağdaki Ateş eseridir. Söz konusu romanda bir aşk öyküsünün arka planında dönemin sosyal yapısı ve değerler sistemi eleştirilir. Refik Halid Karay, toplumsal normlara ve kültürel değerlere ayna tutan Karlı Dağdaki Ateş romanında pek çok sosyal meseleyi değerlendirir. Kadın kimliğinin toplum içindeki statüsünü ataerkil yapının özellikleri bağlamında kurguya taşır. Öte yandan köylüler üzerinde üstünlük kuran burjuva kesiminin neden olduğu sınıfsal çatışmalar ile doğal yaşam ve modern/medeni yaşam karşıtlığını ele alır. Karlı Dağdaki Ateş romanı, birey ve toplum sorunlarına ilişkin sunduğu zengin malzemeden dolayı çalışmanın konusunu oluşturmaktadır. Bu çalışma, birey-toplum etkileşimini görünür kılan veri ve göndergeleri ortaya koymayı ve bunları sosyolojik kuramlar ekseninde yorumlamayı hedeflemektedir. Çalışmada Refik Halid Karay’ın, Karlı Dağdaki Ateş romanı, Pierre Bourdieu'nun "habitus" kavramı çerçevesinde sosyolojik bir bakış açısıyla incelenmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Refik Halid Karay
• Karlı Dağdaki Ateş
• habitus
• Ataerkil toplum
• Sosyal tenkit

Etik Beyan

Muhteva sebebi ile bu araştırma etik kurul izni gerektirmeyen çalışmalar arasında yer almaktadır.

Individual and social problems as a destructive element in the novel Karlı Dağdaki Ateş

Öz

Refik Halid Karay, one of the prolific writers of Turkish literature, produced works marked by remarkable thematic diversity and published in almost every genre on a wide range of subjects. In his writings, he presents snapshots from the everyday lives of people belonging to nearly every segment of society and, through keen observation, portrays the sociocultural characteristics of communities living in different geographies, both in his fictional works and newspaper columns. Influenced by his identity as a journalist, the author reached broad sections of society and examined the relationship between the individual and society in depth throughout his works. One of the novels in which Refik Halid Karay undertakes such an analysis is Karlı Dağdaki Ateş. In this novel, the social structure and value system of the period are criticized against the background of a love story. Reflecting social norms and cultural values, Karlı Dağdaki Ateş addresses numerous social issues. It brings into fiction the status of female identity within society in relation to the characteristics of a patriarchal order. At the same time, it examines the class conflicts caused by the bourgeoisie, who establish dominance over the peasants, as well as the opposition between natural life and modern/civilized life. Owing to the rich material it offers concerning problems related to the individual and society, Karlı Dağdaki Ateş constitutes the subject of this study. This study aims to reveal the data and references that make visible the interaction between the individual and society and to interpret them within the framework of sociological theories. Accordingly, Refik Halid Karay’s Karlı Dağdaki Ateş is examined from a sociological perspective within the framework of Pierre Bourdieu’s concept of habitus.

Anahtar Kelimeler

• Refik Halid Karay
• Karlı Dağdaki Ateş
• habitus
• Patriarchal society
• Social criticism.

Etik Beyan

Due to its content, this research is among the studies that do not require ethics committee approval.

Kaynakça

1. Aktaş, Ş. (1986). Refik Hâlid Karay. Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları.
2. Bahar, M. A. (2012). Cengiz Aytmatov’un “Yüz Yüze” adlı öyküsünde birey-toplum sorunsalı ve dönüşüm, [Bildiri Sunumu]. 3. Ulusal Çocuk ve Gençlik Edebiyatı Sempozyumu, 06-07 Ekim 2011.
3. Bora, A. (2010). Kadınların sınıfı ücretli ev emeği ve kadın öznelliğinin inşası. İletişim Yayınları.
4. Bourdieu, P. (2015a). Eril tahakküm. (B. Yılmaz, Çev.). Bağlam Yayıncılık.
5. Bourdieu, P. (2015b). Ayrım beğeni yargısının toplumsal eleştirisi. (D. F. Şannan ve A. G. Berkkurt, Çev.). Heretik Yayınları.
6. Burcu Yılmaz, E. (2019). Edebiyat şehir hafıza - Türk romanında hafıza mekânı olarak şehir (1940-1960). Kesit Yayınları.
7. Chanter, T. (2019). Toplumsal cinsiyet (M. Erguvan, Çev.). Ayrıntı Yayınları.
8. Enginün, İ. (2015). Yeni Türk edebiyatı Tanzimat’tan Cumhuriyete (1839–1923). Dergâh Yayınları.

9. Irzık, S. ve Parla, J. (2011). Kadınlar dile düşünce: Edebiyat ve toplumsal cinsiyet. İletişim Yayınları.
10. Kandiyoti, D. (2013). Cariyeler, bacılar, yurttaşlar: Kimlikler ve toplumsal dönüşümler. Metis Yayınları.
11. Kanter, B. (2019). Kurmaca bedenler: Türk romanında bir söylem biçimi olarak beden (1923–1980). Kesit Yayınları.
12. Karaalioğlu, S. K. (1980). Resimli motifli Türk edebiyatı tarihi 3 Cumhuriyet edebiyatı. Cilt. III. İnkilâp ve Aka Basımevi.
13. Karay, R. H. (2009a). Karlı dağdaki ateş. İnkilâp Kitabevi.
14. Karay, R. H. (2009b). Bir ömür boyunca. İnkilâp Kitabevi.
15. Karay, R. H. (2009c). Üç nesil üç hayat. İnkilâp Kitabevi.
16. Ünal, Y. (2013). Yakın dönem Türk tarihinde Refik Halid Karay. Yeditepe Yayınevi.
17. Veblen, T. B. (2015). Aylak sınıfın teorisi: Kurumların iktisadi incelemesi (E. Kırmızıaltın & H. Bilir, Çev.). Heretik Yayıncılık.
18. Yörükân, T. (2020). Alfred Adler: Sosyal roller ve kişilik. Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.